Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 762/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji w sprawie ze skargi W. G., J. G. sp. j. z siedzibą w K., zw. dalej spółką lub skarżącą, na decyzję Wojewody Z. z dnia 24 kwietnia 2015 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
W zaskarżonym postanowieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca pismem z dnia 30 kwietnia 2015r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Wojewody Z. z dnia 24 kwietnia 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 9 marca 2015 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą J. K. i G. K. sp. j. pozwolenia na rozbudowę, przebudowę oraz nadbudowę budynku usługowego wraz z przebudową sieci: wodociągowej, kanalizacji sanitarnej, deszczowej, gazowej, energetycznej i kanalizacji telefonicznej na działkach o nr...,...,...,...,...,...,... obręb nr... położonych przy ul. Z. i ul. K. w K. Wraz ze skargą złożono wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej rozpoczęcia i realizacji budowy przed oknami sklepu skarżącej. W uzasadnieniu wniosku wskazano na obawę zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków w przypadku znacznego zaawansowania robót i znacznej szkody dla stron poniesionej: (1) przez skarżącą, gdyż ewentualne uwzględnienie skargi w trakcie realizacji inwestycji skutkowałoby dla spółki dużymi trudnościami w spowodowaniu doprowadzenia przez inwestora działki do stanu poprzedniego w zależności od zaawansowania budowy, (2) przez inwestora, który byłby w takim przypadku obciążony kosztami rozbiórki.
Rozpatrując sprawę sąd pierwszej instancji uznał, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji nie przemawia za jego uwzględnieniem, gdyż nie przedstawiono w nim żadnych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby wystąpienie niebezpieczeństw, o jakich mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a. Nie jest zatem wiadome, jakie potencjalne duże trudności i realna szkoda na którą powołują się skarżący, mogłyby wskutek wykonania decyzji, w odniesieniu do skarżących wystąpić.
Sąd pierwszej instancji wskazał również, że w przedmiotowej sprawie inwestor dysponuje ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Nie mniej jednak w razie wydania wyroku uchylającego decyzję o pozwoleniu na budowę, gdy inwestycja jest poważnie zaawansowana lub ukończona, organ nadzoru budowlanego uprawniony będzie do wydawania szeregu nakazów mających na celu doprowadzenie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Wówczas inwestora, nie skarżącą, obciążać będą dodatkowe koszty przy ewentualnym rozebraniu przedmiotowej inwestycji. Sąd pierwszej instancji uznał, że udzielenie przez sąd administracyjny ochrony tymczasowej nie może sprowadzać się do powstrzymania procesu inwestycyjnego w ogóle.
W zażaleniu na ww. postanowienie skarżąca wskazała na naruszenie art. 61 § 1 p.p.s.a. przez odmowę wstrzymania wykonania decyzji pierwszoinstancyjnej w części zaskarżonej, dotyczącej rozpoczęcia i realizacji budowy przed oknami sklepu skarżącej przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowego, oraz wadliwą ocenę argumentów skarżącej. Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji spółka wskazała na (1) znaczne trudności w spowodowaniu doprowadzenia przez inwestora przestrzeni przed oknami do stanu sprzed zabudowy, (2) silny opór inwestora przed dobrowolną i przeprowadzoną na własny koszt likwidacją zabudowy, (3) długotrwałość procesu przywracania do stanu poprzedniego oraz jego koszty, (4) obniżenie wartości posiadanego przez nią lokalu sklepowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zatem zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu.
Sąd administracyjny, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04, z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04, z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 1263/12). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Rozpoznając zażalenie spółki wskazać należy, iż zasadnie sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie przedstawiono w nim żadnych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby wystąpienie skutków, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Po pierwsze inwestor ma prawo do rozpoczęcia robót budowlanych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż to on ponosi ryzyko prowadzenia robót przed rozpoznaniem skargi, czy też skargi kasacyjnej. Prowadzenie prac przez inwestora, mimo trwającego postępowania sądowego, odbywa się na jego wyłączne ryzyko, bowiem kwestia ewentualnego przywrócenia stanu poprzedniego, gdyby zaistniała taka konieczność, będzie obciążać właśnie jego. Wbrew twierdzeniom skarżącej wybudowanie obiektu budowlanego nie wywołuje skutku o charakterze nieodwracalnym. W orzecznictwie sądowym przejmuje się, że wykonanie obiektu budowlanego jest zdarzeniem faktycznym, które można odwrócić, gdyż jego odwrócenie zależy tylko od możliwości technicznych inwestora. Sam fakt, że inwestor może wybudować obiekt do czasu rozpoznania sprawy, której przedmiotem jest kontrola legalności decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę nie uprawdopodabnia jeszcze, że stronie zostanie wyrządzona szkoda.
Po drugie wskazać należy, że argumentacja skarżącej nie zmierza do wykazania, że w odniesieniu do niej zaktualizowały się przesłanki warunkujące możliwość wstrzymania zaskarżonego aktu. Wyjaśnić więc należy, że przesłanka w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody jest utożsamiana z zagrożeniem dla już istniejącej, aktualnej sytuacji strony postępowania administracyjnego. W przedmiotowym przypadku zagrożenie to musi dotyczyć skarżącej czyli spółki jawnej. W orzecznictwie podkreśla się, że w przypadku przedsiębiorców wyczerpanie dyspozycji przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. może nastąpić, gdy wykonanie decyzji może spowodować ustanie bytu prawnego przedsiębiorcy i zwolnienie zatrudnionych pracowników. Skarżąca we wniosku wskazuje jedynie na trudności, silny opór inwestora, długotrwałość procesu, koszty postępowań, nieokreślone obniżenie wartości posiadanego przez nią lokalu sklepowego, ani jeden z tych argumentów nie wypełnia przesłanki wyrządzenia znacznej szkody.
Odnośnie zaś trudnych do odwrócenia skutków powstają one zwykle tam, gdzie po wykonaniu decyzji niemożliwy jest powrót do stanu pierwotnego. Skarżąca zaś w swej argumentacji w głównej mierze podkreśla właśnie uciążliwość powrotu do stanu pierwotnego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a., warunkujących możliwość wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji.
Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.
- - ---------------------- 1