Uzasadnienie
W dniu 15 października 2010 r. M. C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.
W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że ma 60 lat, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku od dnia 19 września 2008 r., a gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną oraz synem i jego rodziną (małżeństwo z dwójką małoletnich dzieci). Podał, iż nikt z osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. Posiada dom o powierzchni 220 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2,42 ha, wskazując, iż majątek ten stanowi własność jego syna. Ponadto powołał się na istniejący pomiędzy nim a jego żoną ustrój rozdzielności majątkowej ustanowiony umową majątkową małżeńską z dnia 12 lipca 2007 r.
W związku tym, że przedłożony wniosek nie zawierał wyczerpującego uzasadnienia, a także z uwagi na powzięte wątpliwości co do możliwości płatniczych skarżącego, pismem z dnia 2 listopada 2010 r. wezwano M. C. - w terminie 14 dni - do uzupełnienia powyższego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych poświadczających jego majątek, dochody oraz stan rodzinny, tj.: zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy, dodatkowego oświadczenia o aktualnym źródle utrzymania swojego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (w tym także świadczeń rodzinnych i świadczeń z pomocy społecznej), wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych oraz dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym (np. rachunki za energię elektryczną, gaz, telefon) za okres ostatnich trzech miesięcy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 22 listopada 2010 r. wnioskodawca powtórzył informacje co do osoby właściciela zajmowanej nieruchomości oraz oświadczył, że zarówno on, jak i pozostali domownicy mają zaspokojone niezbędne potrzeby i nie korzystają z pomocy społecznej. Ponownie powołał się także na umowę majątkową małżeńską ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej i stwierdził, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych i nie opłaca rachunków. Ponadto nie może przedstawić innych dokumentów od tych dotychczas załączonych do akt, zaś pełnoletnie osoby wspólnie z nim zameldowane – jako osoby najbliższe – odmawiają składania oświadczeń i dokumentów.
Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. Jak wskazał Sąd, dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, informacje znane Sądowi z urzędu, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, iż pozbawiony jest możliwości ponoszenia jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie.
Sąd doszedł do przekonania, że choć skarżący ustosunkował się do wezwania Sądu z dnia 2 listopada 2010 r., to nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż nadesłane oświadczenia nie usunęły zaistniałych wątpliwości. Nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ocena taka jest konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia swojej sytuacji finansowej. Ponadto Sąd wskazał, że nadesłane oświadczenie dotyczące jego źródła utrzymania jak i pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym innych 5 członków rodziny jest wewnętrznie sprzeczne, bowiem z jednej strony skarżący oświadcza, że żadna z tych osób nie pracuje i nie osiąga dochodu, a z drugiej wskazuje, że wszystkie te osoby mają zaspokojone podstawowe potrzeby.
Nie przedstawiając zatem pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej i rodzinnej, skarżący utrudnił dokonanie jej pełnej analizy, uniemożliwiając tym samym ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie.
Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 powołanej wyżej ustawy strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał, pismem z dnia 2 listopada 2010 r. wzywając skarżącego - w terminie 14 dni - do uzupełnienia powyższego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych poświadczających jego majątek, dochody oraz stan rodzinny. Pomimo powyższego wezwania skarżący nie przedstawił żądanych dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność jego wniosku. W takiej sytuacji należy przyznać rację Sądowi I instancji, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Brak przedstawienia dokumentów mających na celu wykazanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym osiągają jakiekolwiek dochody oraz dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków na ich utrzymanie uniemożliwia rzeczywistą oceną możliwości płatniczych skarżącego i w konsekwencji musi skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Nie mogło również ujść uwagi Sądu, że oświadczenia skarżącego, jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, są wewnętrznie sprzeczne oraz co należy podkreślić niezgodne z doświadczeniem życiowym. Z jednej bowiem strony skarżący deklaruje, że on ani żaden z członków jego rodziny nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów z drugiej zaś strony oświadcza, że on ani domownicy nie korzystają z pomocy społecznej, a jego potrzeby są zaspokojone. Nie wyjaśnione zostało przy tym przez skarżącego w jaki sposób on oraz jego rodzina pokrywają koszty niezbędnego utrzymania siebie oraz posiadanej nieruchomości.
Wymaga również podkreślenia, że jak wynika z art. 23 zd. 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Nawet istnienie rozdzielności majątkowej małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze 2005, s. 595).
W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 stycznia 2011 r. odmówił przyznania M. C. prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.