Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 maja 2006 roku, sygn. akt II SA/Bd 1083/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił zażalenie H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 31 marca 2006 roku o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi H. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 26 sierpnia 2005 roku, nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia za bezzasadne.
Sąd pierwszej instancji podał, że postanowieniem z dnia 16 lutego 2006 roku odrzucono skargę z uwagi na jej niedopuszczalność. Wraz z odpisem postanowienia doręczono skarżącemu pouczenie zawierające informację, że od tego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia z uzasadnieniem. Skarga kasacyjna winna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego i wniesiona za pośrednictwem Sądu pierwszej instancji.
W dniu 24 marca 2006 roku skarżący wniósł osobiście do Sądu pierwszej instancji skargę kasacyjną.
Postanowieniem z dnia 31 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na niesporządzenie jej przez adwokata lub radcę prawnego.
Odpis postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 7 kwietnia 2006 roku wraz z pouczeniem, że środkiem odwoławczym przysługującym od powyższego postanowienia jest zażalenie, które winno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego.
W dniu 13 kwietnia 2006 roku H. S. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Zażalenie nie zostało sporządzone przez adwokata ani radcę prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w oparciu o dyspozycję art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stwierdził, iż zażalenie jest niedopuszczalne. Stosownie do tego przepisu zażalenie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Zażalenie sporządzone osobiście przez stronę nie spełnia powyższego wymagu formalnego.
Jako podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji powołał art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 197 § 2 p. p. s. a.
H. S. wniósł w dniu 29 maja 2006 roku zażalenie na powyższe postanowienie.
H. S. wskazał, że przedmiotem zaskarżenia są również postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 31 marca 2006 roku oraz z dnia 16 lutego 2006 roku. Powyższym postanowieniom skarżący zarzucił brak podstaw do odrzucenia i nieprzesłanie do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi kasacyjnej i zażalenia. W ocenie skarżącego, skoro Sąd pierwszej instancji nie zmienił postanowienia z dnia 16 lutego 2006 roku i nie nałożył na Urząd Gminy Bartniczka obowiązku naprawienia urządzeń melioracyjnych ani nie przyznał odszkodowania i zwrotu poniesionych kosztów, to obowiązkiem Sądu było przesłanie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nieprzesłanie skargi kasacyjnej, jak też zażalenia utrudnia stronie załatwienie sprawy i stanowi decydowanie za NSA. Postanowienia Sądu z dnia 31 marca i 12 maja 2006 roku są zbędne.
H. S. wniósł o uchylenie wskazanych wyżej postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oraz zaskarżonego skargą postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 26 sierpnia 2005 roku, a także o załączenie do niniejszej sprawy akt spraw: sygn. akt II SAB/Bd 22/05 i sygn. akt II SA/Bd 21/05. Nadto strona wniosła o rozstrzygnięcie całej sprawy – czy przysługują skarżącemu prawa własności oraz swobodnego i bezpiecznego korzystania z własności. Skarżący wniósł też o nałożenie na Urząd Gminy Bartniczka obowiązku naprawienia urządzeń melioracyjnych i przywrócenia stanu poprzedniego, przyznanie odszkodowania i zwrotu wszystkich poniesionych kosztów.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący szczegółowo opisał stan faktyczny sprawy ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 26 sierpnia 2005 roku. Odwołał się do swojej argumentacji zawartej w skardze, zażaleniach i pismach złożonych w toku postępowania. Podkreślił, że został pozbawiony przez Sąd prawa dochodzenia prawa własności. Zarzucił, iż Sąd pierwszej instancji, pomimo uiszczenia przez skarżącego należnej opłaty, nie wydał wyroku, a jedynie zbędne postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z dyspozycją art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p. p. s. a. - zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego.
Przymus adwokacki przewidziany w tym przepisie to szczególnego rodzaju wymaganie o charakterze formalnym środka odwoławczego. Niesporządzenie zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną przez profesjonalnego pełnomocnika jest nieusuwalnym brakiem, powodującym odrzucenie zażalenia w oparciu o art. 178 w związku z 197 § 2 p. p. s. a. (por. postanowienie NSA z dnia 30 września 2004 roku, sygn. akt OZ 474/04, niepubl.)
W niniejszej sprawie odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 31 marca 2006 roku o odrzuceniu skargi kasacyjnej z uzasadnieniem doręczono skarżącemu wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia. W szczególności pouczono stronę, iż zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata albo radcę prawnego i podano przepis prawny ustanawiający ten wymóg (zwrotne poświadczenie odbioru – k. 72, pouczenie – k. 62).
H. S., pomimo jasnego i jednoznacznego pouczenia, wniósł osobiście zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił powyższe zażalenie skarżącego.
Jednocześnie należy stwierdzić, iż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano błędną podstawę prawną. Powołany przez Sąd pierwszej instancji przepis art. 58 § 1 pkt 6 p. p. s. a. nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania. Przepis ten stanowi podstawę prawną odrzucenia skargi.
Dział IV ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zatytułowany "Środki odwoławcze" zawiera przepisy regulujące przebieg postępowania odwoławczego.
Stosownie do art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przepis ten z mocy art. 197 § 2 p.p.s.a. znajduje odpowiednie zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia.
A zatem podstawę prawną odrzucenia zażalenia przez wojewódzki sąd administracyjny stanowi przepis art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na kwestie związane z zakresem postępowania zażaleniowego. A mianowicie, w niniejszym postępowaniu zażaleniowym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 maja 2006 roku, sygn. akt II SA/Bd 1083/05 o odrzuceniu zażalenia. Z tego względu w niniejszym postępowaniu zażaleniowym kontroli instancyjnej nie mogły podlegać inne orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wprawdzie art. 191 p. p. s. a. przewiduje, iż Naczelny Sąd Administracyjny, na wniosek strony, rozpoznaje również te postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, jednak przepis ten odnosić trzeba do postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi kasacyjnej a nadto postanowienia wskazane przez skarżącego nie należą do kategorii postanowień, o jakich mowa w art. 191 p.p.s.a. tj. takich, które nie podlegały zaskarżeniu.
Odnośnie zarzutów H. S. skierowanych przeciwko postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu wyjaśnić należy, iż zarzuty dotyczące zaskarżonego aktu organu administracji nie podlegają ocenie w postępowaniu zainicjowanym przedmiotowym zażaleniem.
Zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia w zakresie podstawy prawnej, odpowiada prawu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.