Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 800/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J.J. i G. J. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Pismem z dnia 5 maja 2017 r. J. J. i G. J. wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r. Jednocześnie w wymienionym pismem złożyli wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazali, że liczne skargi kierowane przeze nich do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu były dotychczas uwzględniane, wobec czego orzeczenia z uzasadnieniem doręczano im z urzędu. Z uwagi na pobyt poza granicami Polski J. J. i G. J. nie byli obecni na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. Mając jednak na uwadze merytoryczną zasadność ich stanowiska, spodziewali się, że ich skarga zostanie uwzględniona. Oczekując bezskutecznie na doręczenie uzasadnienia wyroku G. J. w dniu 5 maja 2017 r. zadzwonił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, uzyskując informację o oddaleniu skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 15 maja 2017 r., na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.", oddalił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu z art. 141 § 2 p.p.s.a. J. J. i G. J. zostali bowiem skutecznie zawiadomieni o terminie rozprawy z dnia 6 kwietnia 2017 r. Okoliczność tę należy uznać za bezsporną, gdyż nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. W pkt 2 pouczenia zawartego na powyższym zawiadomieniu wyraźnie wskazano, że w razie oddalenia skargi, uzasadnienie sporządzane jest wyłącznie na wniosek zgłoszony w ciągu 7 dni od dnia ogłoszenia orzeczenia. Natomiast w pkt 3 tego pouczenia powiadomiono skarżących o bezskuteczności wniosku o sporządzenie uzasadnienia złożonego z uchybieniem terminu z art. 141 § 2 p.p.s.a. Tym samym J. J. i G. J. nie dołożyli należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw przed sądem administracyjnym. Jeżeli nie uczestniczyli oni w rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. i nie ustanowili pełnomocnika, to powinni byli zasięgnąć wiedzy o wyniku sprawy w sądzie niezwłocznie po przewidywanym terminie wydania orzeczenia.
Podjęcie przez skarżących działania w tym zakresie dopiero w dniu 5 maja 2017 r., po powrocie z wyjazdu zagranicznego, wskazuje na brak zwykłej staranności skarżących w prowadzeniu swoich spraw. Tym bardziej, że okoliczności przedstawione przez skarżących nie wskazują, by wyjazd zagraniczny miał charakter nagły lub przymusowy, a pobyt za granicą był dłuższy niż kilka dni.
Pismem z dnia 12 czerwca 2017 r. skarżący wnieśli zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 15 maja 2017 r. zarzucając naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Dodatkowo zarzucili również naruszenie art. 2 Konstytucji RP w zakresie braku elementarnej troski Sądu nieuwzględniającego podstawowych zasad sprawiedliwości społecznej i dobra obywateli w takim zakresie, że każdy wyrok powinien być doręczony z urzędu uczestnikom postępowania i w tym przypadku art. 2 Konstytucji jest nadrzędnym nad art. 141 ust. 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: uchybiono terminowi do dokonania czynności, wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu.
Jak wynika z akt sprawy, w zawiadomieniu o rozprawie skarżący zostali prawidłowo pouczeni o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pouczenie zawarte w zawiadomieniu zawiera informację, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 p.p.s.a.). Zawiadomienie o terminie rozprawy skutecznie doręczono skarżącym.
Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 17 lipca 2014 r., II OZ 701/14, Lex 1493036).
Dodatkowo uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynikało z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego wskazanego w art. 2 Konstytucji RP. Stąd też, wprowadzając powyższy rygor, ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony, i przewidział instytucję przywrócenia terminu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.