Uzasadnienie
Pismem z dnia 11 maja 2006 r. Spółka z o.o. [...] wniosła skargę na uchwałę Rady Miasta Szczecina nr [...] z dnia 10 kwietnia 2006 r., którą odrzucono wniesione przez Spółkę zarzuty do projektu Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Szczecina w rejonie "[...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 12 czerwca 2006 r. odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania a odrzuca bez wezwania do uiszczenia opłaty, jeśli pismo podlegało opłacie stałej. Ponieważ od wniesionej skargi nie został uiszczony wymagany wpis stały, skarga podlegała odrzuceniu.
Pełnomocnik skarżącej Spółki, radca prawny J. A., w dniu 23 czerwca 2006 r.(data stempla pocztowego) złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu przedstawił dowód uiszczenia w dniu 23 czerwca 2006 r. wpisu od skargi. W piśmie tym podniesiono, że uchwała Rady Miasta Szczecina z dnia 10 kwietnia 2006 r. nr [...] nie została dotychczas prawidłowo doręczona skarżącej Spółce. Pełnomocnik Spółki zauważył, że w dniu 31 marca 2006 r. dotychczasowy pełnomocnik Spółki - adwokat P. K. poinformował Prezydenta Miasta Szczecina o wygaśnięciu pełnomocnictwa, a w dniu 10 kwietnia 2006 r. na sesji Rady Miasta, nowy pełnomocnik - radca prawny J. A., złożył pełnomocnictwo, wobec czego od dnia 1 kwietnia 2006 r. korespondencja powinna być wysyłana na adres siedziby Spółki, a od dnia 10 kwietnia 2006 r. na adres nowego pełnomocnika. Tymczasem zaskarżona uchwała nie została doręczona ani w siedzibie Spółki ani w kancelarii nowego pełnomocnika.
Te okoliczności, według radcy prawnego J. A., powodują, że nie mógł rozpocząć swojego biegu termin do wniesienia skargi na uchwałę z dnia 10 kwietnia 2006 r. Skoro zaś nie rozpoczął biegu termin do złożenia skargi, to w konsekwencji nie mogły rozpocząć biegu inne terminy, a w szczególności termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zdaniem pełnomocnika skarżący nie uchybił zatem terminowi, a podniesione okoliczności uzasadniają wniosek.
Kolejnym pismem z dnia 24 czerwca 2006 r. pełnomocnik Spółki złożył "uzupełnienie wniosku", w którym ponownie podniósł, iż skoro termin do wniesienia skargi nie rozpoczął biegu, to nie mógł upłynąć termin do uiszczenia wpisu sądowego. Ponadto pełnomocnik stwierdził, że w związku z uchyleniem § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) nie sposób jest spełnić dyspozycji § 5 ust. 1, zgodnie z którym przy uiszczaniu wpisu należy wskazać tytuł wpłaty, rodzaj pisma, od którego wpis jest uiszczany, oraz sygnaturę akt sądowych. Skarga była wnoszona za pośrednictwem organu i do czasu otrzymania pierwszego pisma z Sądu pełnomocnik nie znał sygnatury sprawy, dlatego wnoszący skargę nie miał możliwości wniesienia opłaty w sposób precyzyjnie określony przez w/w rozporządzenie.
W takiej sytuacji pełnomocnik powinien otrzymać z Sądu zawiadomienie o nadaniu sprawie sygnatury i dopiero wtedy mógłby spełnić wynikający z art. 221 p.p.s.a. obowiązek uiszczenia wpisu w sposób prawidłowy.
W dniu 11 lipca 2006 r. (data stempla pocztowego) Rada Miasta Szczecina, reprezentowana przez radcę prawnego H. D., wniosła odpowiedź na powyższy wniosek Spółki o przywrócenie terminu. W piśmie tym podniesiono, że odpis uchwały doręczono w dniu 13 kwietnia 2006 r. zarówno skarżącej Spółce, jak i pełnomocnikowi adwokatowi P. K., którego pełnomocnictwo w tej sprawie nie wygasło ani nie zostało cofnięte. Pismem z dnia 31 marca 2006 r. adwokat P. K. poinformował bowiem o wygaśnięciu pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w sprawie decyzji o warunkach zabudowy. Dodatkowo pełnomocnik Rady Miasta zauważyła, że art. 86 p.p.s.a. nakazuje wykazanie braku winy w uchybieniu terminu, a nie dowiedzenia, że termin w ogóle nie został uchybiony.
Postanowieniem z dnia 11 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi Spółki na uchwałę Rady Miejskiej w Szczecinie z dnia 10 kwietnia 2006 r. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd podkreślił, że we wniosku nie wykazano okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Podniesione argumenty dotyczące prawidłowości doręczenia uchwały i biegu terminu do wniesienia skargi nie mogły stanowić przesłanek przywrócenia terminu.
Na postanowienie Sądu Spółka wniosła zażalenie, w którym wniesiono o zmianę postanowienia i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego lub o uchylenie postanowienia. W zażaleniu tym pełnomocnik Spółki stwierdził, że przepis art. 221 p.p.s.a. jest sformułowany w taki sposób, że nie jest oczywiste, czy wskazany w nim obowiązek dotyczy jedynie pism wnoszonych bezpośrednio do sądu, czy także pism wnoszonych za pośrednictwem organu administracji. Zdaniem pełnomocnika prawidłowe uiszczenie wpisu do sprawy jest możliwe po uzyskaniu sygnatury akt sądowych. W obecnej chwili, po uchyleniu § 5 ust. 2 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., nie jest możliwe wypełnienie obowiązku płynącego z art. 221 p.p.s.a. i z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia przy wnoszeniu pisma za pośrednictwem organu administracji. Niedopełnienie obowiązku nie wynikało więc z winy strony, lecz nastąpiło w rezultacie niespójnego stanu prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Warunkiem przywrócenia przez Sąd terminu do dokonania tej czynności jest wykazanie we wniosku o przywrócenie terminu braku winy w uchybieniu terminu. Za brakiem winy w uchybieniu przemawiać może wyłącznie sytuacja, która (pomimo zachowania przez stronę należytej staranności w swoich działaniach) uniemożliwiła terminowe dokonanie czynności. Do wypadków takich zalicza się nagłe, nieprzewidywalne zdarzenia, które nie dały się usunąć w terminie do dokonania danej czynności (np. nagłe choroby i zdarzenia losowe). Przywrócenie terminu może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy i wykaże, że przyczyna w uchybieniu dokonania czynności w terminie istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu powinien zawierać wskazanie takich okoliczności, które wystąpiły niezależnie od strony i spowodowały brak możliwości uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie. We wniosku o przywrócenie terminu złożonym w tej sprawie, ani w kolejnym piśmie – "uzupełnieniu wniosku" pełnomocnik Spółki nie powołał natomiast żadnych istotnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu. Obowiązek uiszczenia wpisu sądowego powstaje z chwilą wnoszenia skargi do sądu (art. 219 p.p.s.a.) i podważanie skuteczności doręczenia zaskarżanej uchwały nie powoduje, że obowiązek ten nie istnieje, skoro skarga została wniesiona do sądu. Słusznie zatem wskazał Sąd I instancji, iż okoliczności dotyczące prawidłowości doręczenia uchwały i biegu terminu do wniesienia skargi nie mogą mieć wpływu na treść wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od złożonej skargi.
Tym bardziej nie mogły stanowić podstawy wniosku zawarte w "uzupełnieniu wniosku" wątpliwości pełnomocnika dotyczące interpretacji przepisu art. 221 p.p.s.a. i jego stosowania w związku z uchyleniem § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi. Obowiązujący przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia nakazuje przy uiszczaniu wpisu wskazanie tytułu wpłaty, rodzaju pisma i sygnatury akt sądowych. Jednakże nie umieszczenie na dowodzie wpłaty wszystkich tych elementów nie jest obwarowane żadnym rygorem i nie powoduje uznania wpłaty za nieskuteczną, o ile można w jakikolwiek sposób zidentyfikować, której sprawy wpis dotyczy. Przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia ma jedynie umożliwić przypisanie danej wpłaty do konkretnej sprawy sądowej w jak najkrótszym czasie, natomiast nieuiszczenie przez pełnomocnika wpisu sądowego od skargi w terminie powoduje konsekwencje w postaci odrzucenia skargi.
Nieuzasadniona wątpliwość profesjonalnego pełnomocnika, co do pierwszeństwa przepisu ustawy przed przepisami aktów wykonawczych (lex superior derogat legi inferiori) nie może stanowić o braku winy w uchybieniu terminu.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.