Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1328/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. I. i J. K. (dalej zwanych skarżącymi) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], wydaną w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
W uzasadnieniu sąd I instancji wyjaśnił, że zarządzeniem z [...] czerwca 2020 r. skarżący zostali wezwani solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis powyższego zarządzenia został przesłany skarżącym przy pismach z [...] lipca 2020 r. Przesyłki, zawierające odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi zostały doręczone skarżącym w dniu [...] lipca 2020 r., zatem termin do wykonania zarządzenia do uiszczenia wpisu upłynął z dniem [...] lipca 2020 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uiścili wpisu sądowego od skargi.
W zażaleniu z dnia [...] września 2020 r. skarżący zaskarżyli w całości postanowienie z dnia 21 sierpnia 2020 r., wnosząc o jego uchylenie w całości. Skarżący sformułowali zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), poprzez odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych i nie uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł, gdy tymczasem skarżącym nie doręczono w dniu [...] lipca 2020 r. przesyłki zawierającej odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, a jedynie zobowiązanie do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych skargi z dnia [...] czerwca 2020 r. na decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., przez podanie własnego numeru PESEL, co skarżący wykonali w zakreślonym terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
Prawidłowe wszczęcie postępowania przed sądem administracyjnym uzależnione zostało od zachowania właściwej formy, czasu oraz miejsca dokonania czynności procesowej. Następstwem niedopełnienia tych wymagań, które zostały szczegółowo uregulowane w p.p.s.a. jest odrzucenie skargi.
W ten sposób nie dochodzi w ogóle do skutecznego zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego, a tym samym do poddania zaskarżonego przejawu działania albo zaniechania administracji publicznej kontroli sprawowanej pod względem zgodności z prawem.
W rozpoznawanej sprawie skarżący zostali zobowiązani do uzupełnienia braku formalnego od wniesionej skargi w postaci podania numerów PESEL oraz braku fiskalnego, polegającego na uiszczeniu wpisu od skargi. Z akt sprawy wynika, że oba wezwania łącznie z odpisem odpowiedzi na skargę zostały skarżącym wysłane w jednej przesyłce, która przez każdego z nich została odebrana w dniu [...] lipca 2020 r. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnili brak formalny, nie uiszczając wpisu od skargi. Czynność ta została dokonana łącznie z wniesieniem zażalenia na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2020 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, skarżącym nie można postawić zarzutu niedbalstwa, który powinien skutkować odrzuceniem wniesionej przez Nich skargi. W terminie do uzupełnienia braku formalnego wskazali oni numery PESEL, a także niezwłocznie po uzyskaniu wiadomości o braku fiskalnym uiścili należny wpis. W sytuacji wątpliwości odnośnie do tego, czy wezwanie o uiszczenie wpisu od skargi zostało do skarżących wysłane, przy prawidłowej reakcji na pozostałe wezwania kierowane przez Sąd, zamknięcie skarżącym drogi postępowania sądowego byłoby nie tylko daleko idącą konsekwencją sytuacji, za którą nie ponoszą najprawdopodobniej winy, lecz także wpływałoby negatywnie na poziom zaufania, jakim darzą oni wymiar sprawiedliwości w Polsce. Innymi słowy, w sytuacji wątpliwości odnośnie do tego, na jakim etapie został popełniony błąd w komunikacji między sądem a stronami postępowania, realizacja prawa do sądu powinna korzystać z drogi pierwszeństwa przed definitywnym zamknięciem drogi sądowej, a tym samym pozbawieniem skarżących gwarantowanej im w Konstytucji RP oraz aktach prawa międzynarodowego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.