Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z ich skargi na bezczynność Gminy T. w przedmiocie sprawdzenia szczelności szamba.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując, że ich łączny dochód wynosi [...]. Wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej powierzchni 2500 m2. Wezwanie Sądu o doprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżących swojej sytuacji finansowej i majątkowe (doręczone w dniu 21 sierpnia 2014 r.) pozostało bez odpowiedzi.
W powyższych okolicznościach Sąd I instancji powołując się na art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wskazał, że z treści powyższego przepisu wynika, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tymczasem w niniejszej sprawie wnioskodawcy nie wyjaśnili i nie udokumentowali kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować ich sytuacje finansową, np. nie przedstawili aktualnego zaświadczenia o wysokości swojego dochodu i innych osób prowadzących z nimi gospodarstwo domowe, nie wskazali czy korzystają ze wsparcia finansowego pomocy społecznej lub osób trzecich i czy posiadają zdolność kredytową, nie przedstawili również dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia.
W oparciu o przedstawione we wniosku dane, Sąd uznał, że skarżący nie mając nikogo na utrzymaniu posiadają łączny dochód w wysokości 2.781 zł netto i posiadają udziały we własności działek, co przy założeniu, że aktualnie nie ma konieczności ponoszenia żadnych kosztów postępowania, nie pozwala na zakwalifikowanie skarżących do osób uprawnionych do skorzystania z instytucji prawa pomocy.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o jego zmianę, bowiem jest ono niesprawiedliwe. Podkreślili, że odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd pozbawił skarżących prawa do zaskarżenia niesprawiedliwego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osobie fizycznej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uwzględnić bowiem należy, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych.
Jak zasadnie wywiódł Sąd I instancji, z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy z uwagi na brak wymaganej z ich strony współpracy w wyjaśnieniu ich sytuacji majątkowej i osobistej. Pomimo, iż skarżący zostali wezwani do nadesłania dokumentów, które pozwoliłyby na określenie ich sytuacji materialnej, wezwania nie wykonali. Tymczasem jako osoby chcące skorzystać z prawa pomocy, winni liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do ich sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności. Wobec przedstawionych przez skarżących niepełnych informacji o ich stanie majątkowym, nie sposób zakwestionować oceny dokonanej przez Sąd I instancji, iż wnioskodawcy nie należą do osób rzeczywiście ubogich, które – uwzględniając etap, na jakim znajduje się niniejsza sprawa – nie będą w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.