Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 616/15 odmówił Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w B. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 10 marca 2016 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 10 marca 2016 r. odrzucił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w B. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia [...] października 2015 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty Bytowskiego z [...] czerwca 2015 r. Przyczyną odrzucenia skargi było nieuzupełnienie jej braków formalnych.
Strona skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 5 kwietnia 2016 r. skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł oraz do uzupełnienia braków zażalenia poprzez złożenie jego dwóch odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. W wyznaczonym terminie skarżąca dostarczyła odpisy zażalenia, natomiast nie uiściła wpisu sądowego.
Postanowieniem z dnia 18 maja 2016 r. Sąd odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 10 marca 2016 r. z powodu nieuiszczenia wpisu od zażalenia.
W zażaleniu na postanowienie z dnia 18 maja 2016 r. skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Wskazała, że z otrzymanego pisma Sądu wynikało jedynie, że należało nadesłać dwa egzemplarze zażalenia, natomiast brak było informacji o konieczności uiszczenia wpisu. W ocenie skarżącej Sąd nie wezwał jej do uiszczenia wpisu od zażalenia i niezasadnie odrzucił zażalenie.
Postanowieniem z dnia 22 lipca 2016 r. Sąd odmówił przywrócenia skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 10 marca 2016 r. W ocenie Sądu wskazane przez stronę okoliczności nie wypełniają przesłanki braku winy. Stwierdził, że w przesyłce skierowanej do skarżącej znajdowały się dwa pisma: wezwanie do dostarczenia dwóch odpisów zażalenia oraz wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia. Sąd nie dał wiary twierdzeniom, że w przesyłce nie było wezwania do uiszczenia wpisu, bowiem w aktach sprawy znajduje się kopia tego pisma, a na samej przesyłce zostało oznaczone, co ona zawiera. W konsekwencji strona skarżąca nie wykonała zarządzenia wzywającego do uiszczenia opłaty od wniesionego zażalenia.
W zażaleniu na postanowienie z dnia 22 lipca 2016 r. skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa podtrzymała argumenty podniesione w zażaleniu (wniosku o przywrócenie terminu). Podniosła, że gdyby otrzymała wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, to wykonałaby je tak, jak wykonane zostało wezwanie do nadesłania dwóch odpisów zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jak wynika z akt sprawy Wspólnota Mieszkaniowa [...] w B. w zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 maja 2016 r. (odrzucające jej zażalenie na postanowienie z dnia 10 maja 2016 r. o odrzuceniu skargi) zawarła jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 10 maja 2016 r. Sąd I instancji rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu i zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia 22 lipca 2016 r. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. W kwestii zażalenia na postanowienie z dnia 18 maja 2016 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia jego braków formalnych, aczkolwiek do dnia przekazania akt sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nie nadano dalszego biegu zażaleniu z uwagi na uznanie przesyłki zawierającej ww. wezwanie za zagubioną (k. 163).
W niniejszej sprawie mamy zatem do czynienia z kolizją środków prawnych wymienionych w art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), tj. wniosku o przywrócenie terminu, oraz w art. 194 p.p.s.a. - zażalenia.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowym ukształtowany jest pogląd, że czynności procesowe polegające na złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie.
Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (zob. postanowienia NSA: z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt II OZ 935/15; z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt II OZ 197/16; z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt II OZ 209/16; z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt II OZ 709/16; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest - na skutek upływu terminu - bezskuteczna. Takie stwierdzenie może zaś wynikać z prawomocnego orzeczenia o odrzuceniu pisma procesowego.
Zatem w sytuacji, gdy strona złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 18 maja 2016 r. o odrzuceniu zażalenia, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 10 maja 2016 r. wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia na postanowienie z dnia 18 maja 2016 r. Wobec tego wniosek o przywrócenie terminu złożony w sytuacji, w której strona wniosła jednocześnie zażalenie, podlega odrzuceniu jako przedwczesny, a tym samym niedopuszczalny w rozumieniu art. 88 p.p.s.a.
Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał wniosek skarżącej o przywrócenie terminu. Wniesienie zażalenia na postanowienie odrzucające zażalenie z powodu uchybienia terminu stworzyło procesową przeszkodę dla merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu i z tej przyczyny postanowienie zapadłe w wyniku takiego rozpoznania podlegało uchyleniu, a sam wniosek o przywrócenie terminu odrzuceniu.
Wyjaśnienia wymaga, że odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu nie zamyka skarżącej drogi do ponownego wystąpienia z takim wnioskiem. Siedmiodniowy termin do jego złożenia rozpocznie bowiem bieg w dacie doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia na postanowienie z dnia 18 maja 2016 r. Wniosek taki powinien zawierać wskazanie nadzwyczajnej (niedającej się przezwyciężyć) przeszkody, która zaistniała w trakcie biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, a tym samym uniemożliwiła terminowe jego wniesienie.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że wniosku o przywrócenie terminu nie można uzasadniać argumentami kwestionującymi fakt doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Aby bowiem termin do dokonania czynności procesowej mógł rozpocząć swój bieg, konieczne jest prawidłowe doręczenie wezwania w tym zakresie. Niedoręczenie wezwania nie otwiera terminu do uzupełnienia braków, a zatem nie może być mowy o jego uchybieniu. Kwestia ta może być ewentualnie podniesiona, ale w środku zaskarżenia kwestionującym prawidłowość odrzucenia zażalenia z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego od zażalenia (zob. postanowienie NSA z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt I OZ 950/16; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie takie zażalenie zostało wniesione.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 88 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.