Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 września 2020 r. sygn. akt II SA/Ke 186/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi A. G. i S. G. (dalej "skarżący") na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji administracyjnej.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przyczyną odrzucenia skargi był fakt, iż skarga nie zawierała numerów PESEL skarżących, którzy mimo skierowania do nich wezwania do uzupełnienia braku formalnego, nie uczynili tego w terminie zakreślonym przez Sąd. Skarżący stwierdzili jednak, że brak ten uzupełnili w dniu [...] lutego 2020 r. w siedzibie WSA w Kielcach, gdzie udali się celem uzupełnienia braków w postaci braku uiszczenia opłaty sądowej oraz wskazania numeru PESEL. Sąd przypomniał, że o braku winy można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazali w należyty sposób, iż nie zawinili w uchybieniu terminu. Jako przyczynę nieuzupełnienia braku formalnego skargi w terminie wskazali, że pouczenie zawarte w wezwaniu do uzupełnienia braku nie było dostatecznie zrozumiałe, gdyż nie przedstawiono, w jaki sposób uzupełnienie ma nastąpić.
Równocześnie uznali, że okazanie dowodów osobistych, na których znajdują się numery PESEL pracownikowi kasy Sądu jest wystarczające do spełnienia obowiązku wyznaczonego wezwaniem, co według ich relacji spotkało się z potwierdzeniem pracownika Sądu. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnili zaistniałej okoliczności, ponieważ nie przedstawili żadnego potwierdzenia odebrania przez pracownika Sądu ich numeru PESEL, np. w postaci spisanego protokołu, analogicznie do uzyskanego potwierdzenia uiszczenia opłaty sądowej. Z ich relacji nie wynika również, by w sposób stanowczy przejawili pracownikowi Sądu chęć uzupełnienia braku w postaci podania numeru PESEL, lecz jedynie przedłożyli dowody osobiste, zakładając że jest to wystarczające do uczynienia zadość wezwaniu. Podjęte przez skarżących działania, w tym oparcie się jedynie na ustnych twierdzeniach pracownika kasy Sądu, nie stanowią dostatecznej dbałości o własne interesy.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Kielcach do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu strona zarzuciła:
- 1. naruszenie art. 85 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż w niniejszej sprawie doszło do niedochowania przez strony terminu z ich winy, w konsekwencji czego doszło do naruszenia prawa stron do Sądu, w sytuacji w której Sąd powinien był przyjąć, iż uchybienie przez skarżących terminowi na uzupełnienie braków nie nastąpiło z winy skarżących i przyjąć skargę do rozpoznania;
- 2. naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż strony nie uprawdopodobniły okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu w konsekwencji czego doszło do naruszenia prawa stron do Sądu, w sytuacji, w której skarżący w sposób prawidłowy uprawdopodobnili fakt, iż uchybienie terminowi na uzupełnienie braków nie nastąpiło z winy skarżących;
- 3. naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i nieuzasadnione utożsamianie konieczności uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu z ich udowodnieniem, w sytuacji w której okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu muszą być przez skarżących uprawdopodobnione a nie udowodnione, w konsekwencji czego doszło do naruszenia prawa stron do Sądu;
- 4. naruszenie art. 7 Konstytucji poprzez wskazanie, iż potwierdzeniem odebrania numeru PESEL przez pracownika WSA w Kielcach byłoby przedstawienie spisanego protokołu, w sytuacji w której żaden z powszechnie obowiązujących przepisów prawa nie nakazuje, ani też nie przewiduje konieczności sporządzania pisemnego protokołu z okazania pracownikowi Sądu dowodu osobistego, w konsekwencji czego naruszone zostało prawo stron do sądu;
- 5. naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez powołanie się przez WSA na to, iż udowodnieniem braku winy przy uchybieniu terminu przez strony byłoby przedstawienie przez strony "spisanego protokołu" potwierdzającego fakt odebrania przez pracownika WSA w Kielcach numerów PESEL skarżących, w sytuacji w której brak jest przepisów prawa powszechnie obowiązującego nakładającego obowiązek sporządzenia "spisanego protokołu" z odebrania numerów PESEL stron;
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Z uwagi na to, że ww. przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. nakazuje jedynie uprawdopodobnienie a nie udowodnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zbyt pochopnie uznał argumentację skarżących za niewystarczającą. Warto przy tym podkreślić, że fakt osobistego stawiennictwa w Sądzie w celu uzupełnienia braków formalnych może wskazywać na cechę należytego dbania o własne interesy. Jak słusznie podnosi pełnomocnik skarżących z przepisów nie wynika jednoznacznie w jakiej formie ma nastąpić uzupełnienie braków formalnych i strona nieposiadająca odpowiedniej wiedzy prawniczej może się spodziewać, że przedstawiając pracownikowi Sądu stosowne dokumenty (dowód osobisty), w siedzibie Sądu, czyni zadość wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego. Argumentacja Sądu I instancji, że strony nie uprawdopodobniły zaistniałej okoliczności, tj. nie przedstawiły dowodu okazania numeru PESEL pracownikowi, np. w postaci spisanego protokołu, są zbyt daleko idąca zwłaszcza, że takie działanie nie mają oparcia w przepisach prawa.
Jak już wcześniej podkreślono art. 87 § 2 p.p.s.a. nakazuje jedynie uprawdopodobnienie okoliczności, a zatem wymaganie w takiej sytuacji pisemnego dowodu czynności jest niezgodne z ratio legis tego przepisu. Podsumowując w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawienie przez skarżących dowodu osobistego w kasie Sądu, mogło być przez nich uznane za spełnienie wymogu podania swojego nr PESEL i nie może być uznane za zawinione uchybienie formalne w niniejszym postępowaniu.
Uznając, że istota sprawy w niniejszym postępowaniu zażaleniowym jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie w całości.
O kosztach postępowania zażaleniowego nie orzeczono z uwagi na to, że przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym.