Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił M. K. i A. W. dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym na prawach strony w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) września 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia (...) listopada 2009 r. Starosta J. ustalił, że nieruchomość położona we wsi C. oznaczona w ewidencji gruntów, obręb (...) K., gmina S. jako działki nr (...),(...),(...) i (...) o łącznej powierzchni 2,9600 ha - stanowi wspólnotę gruntową mieszkańców wsi C., natomiast nieruchomość położona we wsi C., oznaczona w ewidencji gruntów, obręb (...) K., gmina S. jako działki nr (...) i (...) o łącznej pow. 0,7000 ha - stanowi mienie gminne.
Decyzją z dnia (...) września 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania W. W. od powyższej decyzji, umorzyło postępowanie odwoławcze, wskazując na brak podstaw do uznania skarżącego za stronę prowadzonego postępowania.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł W. W. W dniu 20 grudnia 2010 r. M. K. wniósł o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika. Swój interes prawny wnioskodawca wywiódł z tego, że po śmierci swojego ojca – L. K. w dniu 20 maja 2010 r. – jako ustawowy spadkobierca gospodarstwa rolnego położonego we wsi C. nabył prawo do udziału we wspólnocie gruntowej, spełniając ustawowe przesłanki określone w art. 6 § 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169 ze zm.). W dniu 21 grudnia 2010 r. A. W. również wniosła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika.
Sąd I instancji doszedł do przekonania, że wnioskodawcy nie spełniają przesłanki określonej w art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. O tym bowiem, czy i kto posiada w danej sprawie interes prawny można orzec wyłącznie na podstawie analizy właściwych norm materialnoprawnych.
Sąd I instancji podkreślił, że przedmiotem kontroli jest decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego zainicjowanego odwołaniem skarżącego, a nie decyzja z dnia (...) listopada 2009 r. Badając zatem legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) września 2010r. Sąd I instancji zbada, czy organ ten, umarzając postępowanie odwoławcze, nie naruszył zastosowanych przez siebie przepisów. W związku z tym Sąd I instancji stwierdził, że w tym postępowaniu ani M. K. ani A. W. nie mają interesu prawnego, brak jest bowiem normy prawa materialnego, z którego ten interes prawny wynika. W ocenie Sądu I instancji, okoliczności wskazane przez wnioskodawców nie uzasadniają wystąpienia interesu prawnego w niniejszej sprawie, a jedynie mogą świadczyć o ich interesie faktycznym.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. K. zarzucając naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych poprzez jego niezastosowanie i brak uznania, że norma ta precyzuje osoby posiadające interes prawny przy rozpoznaniu sprawy. Zarzucił również naruszenie art. 33 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie uprawnień strony postępowania. W obszernym uzasadnieniu zażalenia skarżący opisał przebieg postępowania i podniósł argumenty związane z decyzją organu I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do treści art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Postępowanie prowadzone w zakresie dopuszczenia osoby do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest postępowaniem specyficznym, w tym znaczeniu, że może ono dawać uprawnienia do podejmowania czynności procesowych podmiotom nie posiadającym statusu strony. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Podmiot, któremu sąd administracyjny odmawia statusu strony w postępowaniu ma możliwość złożenia zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie, a zatem podejmuje czynność procesową, lecz możliwość ta jest ograniczona tylko i wyłącznie do kwestionowania rozstrzygnięć sądu w takim zakresie w jakim dotyczą one uprawnień tegoż podmiotu, bowiem owe uprawnienia są źródłem legitymacji do ewentualnego wystąpienia ze środkiem odwoławczym.
Mimo rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji wniosków jednym postanowieniem, uznać należy, że stanowiło ono dwa rozstrzygnięcia – odrębnie dla obu wnioskodawców. W konsekwencji, wobec wniesienia zażalenia tylko przez M. K., przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest postanowienie Sądu I instancji jedynie w części w jakiej dotyczy ono odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie tego wnioskodawcy.
Zażalenie M. K. nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak już na wstępie wskazano, osoby, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczył ich interesu prawnego, mogą zgłosić udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym i wnioskować o dopuszczenie do tego postępowania w charakterze uczestnika. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (zob. wyr. NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy nie posiada on interesu prawnego w występowaniu w niniejszym postępowaniu. Wnioskodawca nie dostrzega zasadniczej różnicy między rozstrzygnięciem organu I instancji, a decyzją organu odwoławczego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do przekonania, że skarżący nie miał statusu strony postępowania i w związku z tym umorzyło postępowanie odwoławcze. Wnosząc skargę na powyższe rozstrzygnięcie skarżący poddał ocenie sądu administracyjnego wyłącznie kwestię jego uprawnień do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Chodzi tu zatem o uprawnienie indywidualne, ściśle związane ze skarżącym. To, że inne osoby mogą znajdować się w analogicznej sytuacji, nie oznacza, że mają interes prawny do występowania w niniejszym postępowaniu, bowiem rozpoznanie skargi wniesionej przez skarżącego w żaden sposób nie będzie wpływało na ich uprawnienia wynikające z przepisów prawa materialnego. Oznacza to, że w przypadku, gdyby wnioskodawca wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, a Kolegium postanowiło o umorzeniu postępowania stwierdzając, że nie ma on statusu strony postępowania, to byłby uprawniony do kwestionowania tego rozstrzygnięcia na drodze postępowania sądowoadministracyjnego, bowiem dotyczyłoby ono jego indywidualnego uprawnienia.
Podniesione przez wnioskodawcę argumenty pozwoliły jedynie na stwierdzenie, że posiada on ewentualny interes faktyczny w przystąpieniu do postępowania. W związku z powyższym, uznać należy, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji prawa nie narusza.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.