Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 listopada 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1168/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił T. D. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2017 r. oddalającego skargę T. D. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia i dostarczenia projektu budowlanego zamiennego.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w/w wyrok wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 13 kwietnia 2017 r. wraz ze stosownymi pouczeniami.
Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2017 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną skarżącej z powodu sporządzenia jej osobiście, mimo precyzyjnego pouczenia o konieczności sporządzenia jej przez zawodowego pełnomocnika.
Pismem z dnia 11 lipca 2017 r. skarżąca złożyła zażalenie na w/w postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że była przekonana, iż jest reprezentowana w toku postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika. WSA w Warszawie błędnie zaś przyjął, że strona złożyła skargę kasacyjną osobiście. Na dowód tych okoliczności powołano paragon wydany przez rzekomego pełnomocnika z dnia 1 czerwca 2017 r. oraz kopertę zawierającą skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy stosownie do wymagań art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej p.p.s.a.). Wskazane przez stronę okoliczności, tj. przekonanie, że w toku postępowania jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie wyczerpuje tych wymogów. Błędne przekonanie nie może świadczyć o wyłączeniu winy strony skarżącej w niewywiązaniu się z obowiązku zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Ponadto w niniejszej sprawie skarżąca osobiście wniosła i podpisała skargę kasacyjną. Od początku postępowania skarżąca działała sama, bez pełnomocnika, a w aktach sprawy brak jest podstaw by twierdzić inaczej. W toku całego postępowania nie zostało przedstawione pełnomocnictwo, korespondencja wraz z pouczeniem była wysyłana i odbierana pod adresem T. D. Również doręczona skarżącej przesyłka zawierająca odpis wyroku z dnia 17 marca 2017 r. mieściła jasne w swojej treści i jednoznaczne pouczenie, że ewentualna skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, a w przypadku jej sporządzenia przez podmiot nieuprawniony będzie odrzucona bez merytorycznego rozpoznania. Dodatkowo na rozprawie w dniu 17 marca 2017 r. skarżąca stawiła się osobiście.
Sąd stwierdził, że skarga kasacyjna wniesiona pismem z 10 maja 2017 r. również nie wskazywała, by w sprawie działał za skarżącą pełnomocnik. Sformułowanie "Ja niżej podpisana T. D. składam skargę kasacyjną" wraz z podpisem skarżącej było dla Sądu jednoznaczne. Powołanie się na paragon za usługi świadczone przez rzekomego pełnomocnika oraz pieczątkę z kancelarii na kopercie zawierającej skargę kasacyjną nie były dla Sądu wystarczającymi przesłankami w kwestii uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Wyjaśnienia we wniosku o przywrócenie terminu były nadto, zdaniem Sądu, niespójne. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że poczyniono z rzekomym pełnomocnikiem ustalenia związane z dopełnieniem odpowiednich formalności przy składaniu skargi kasacyjnej.
Dalej wskazano, że domniemana pełnomocnik w okresie, w którym powinna sporządzić i wysłać skargę kasacyjną wybrała się na urlop wypoczynkowy, bez informowania strony skarżącej. Wskazano również, że ów pełnomocnik nie przedłożył pełnomocnictwa. Jednakże w następnym zdaniu uzasadnienia można przeczytać: "sporządziła ona skargę kasacyjną co do przedmiotowego wyroku i wysłała ją w ustawowym terminie za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 12 maja 2017 r". W uzasadnieniu wniosku wskazano również, że T. D. nie miała realnej możliwości podjęcia jakichkolwiek czynności mających na celu uchylenie się od negatywnych konsekwencji procesowych w postaci odrzucenia skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy nie miała wiedzy odnośnie jakichkolwiek nieprawidłowości co do przebiegu zaskarżenia orzeczenia, mając zapewnienie, że skarga zostanie sporządzona i wysłana. Wskazano także, że skarga została sporządzona przez inną osobę.
Sąd nie zgodził się z tymi stwierdzeniami, ponieważ korespondencja była kierowana bezpośrednio na adres skarżącej wraz ze stosownymi pouczeniami, natomiast na skardze kasacyjnej widniał podpis skarżącej.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła T. D., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przesłanka przywrócenia terminu nie zachodzi w sytuacji, gdy przyczyną uchybienia terminowi jest noszące znamiona deliktu dyscyplinarnego działanie pełnomocnika.
Ze względu na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W zażaleniu nie powołano argumentacji, która podważyłaby ocenę Sądu I instancji co do braku spełnienia przez skarżącą wymogu przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, jaką jest brak winy w uchybieniu terminu. Zaznaczyć należy, że oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu Sąd bierze pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Powołany przez skarżącą fakt rażącego nadużycia zaufania ze strony umocowanego pełnomocnika, nie mógł w okolicznościach niniejszej sprawy stanowić o uprawdopodobnieniu braku winy, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Po pierwsze, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie brak jakiegokolwiek uzasadnienia dla przyjęcia tezy o reprezentowaniu skarżącej przez profesjonalnego pełnomocnika.
Skarga została wniesiona przez skarżącą osobiście. Kolejne pisma procesowe składane przez skarżącą, jak m.in. z dnia 5 września 2016 r., czy z 3 października 2016 r. również zostały podpisane przez skarżącą osobiście. W aktach sprawy na dzień wniesienia skargi kasacyjnej nie znajdowało się żadne pełnomocnictwo procesowe udzielone przez skarżącą zawodowemu pełnomocnikowi. Również w skardze kasacyjnej brak jest jakiejkolwiek wzmianki o działaniu pełnomocnika. Zgodnie z art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Pełnomocnik występuje w imieniu strony i ze skutkiem dla niej. Zewnętrznym i materialnym przejawem reprezentacji strony przez pełnomocnika jest dokument pełnomocnictwa, który stosownie do art. 37 § 1 p.p.s.a., powinien być dołączony przez pełnomocnika do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej.
Skoro takiego dokumentu brak było w aktach, nie można przyjąć, że pełnomocnik został ustanowiony ze skutkiem procesowym dla strony postępowania sądowego. Pismem z 10 maja 2017 r. skarżąca wniosła skargę kasacyjną, formułując ją: "Ja niżej podpisana T. D. składam skargę kasacyjną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1168/16" (błędne powołanie sądu). Składając skargę kasacyjną w tej postaci uchybiła ustanowionemu w art. 175 § 1 p.p.s.a. wymogowi formalnemu związanemu ze sporządzeniem skargi kasacyjnej przez zawodowego pełnomocnika, co stanowiło przyczynę odrzucenia skargi kasacyjnej postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2017 r. Pełnomocnictwo procesowe dla adwokata P. S. zostało dołączone do akt sprawy dopiero wraz z zażaleniem na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2017 r., sygn. akt II OZ 1018/17 zażalenie zostało uznane za niezasadne, zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej prawidłowo nie został uwzględniony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Argumentacja zawarta w tym wniosku pokrywa się z treścią zażalenia w odniesieniu do dowodów, które miałyby świadczyć o ustanowieniu pełnomocnika procesowego na etapie wnoszenia skargi kasacyjnej. Dowodami tymi ma być paragon fiskalny wystawiony przez radcę prawnego oraz pieczątka kancelarii na kopercie zawierającej skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji, że dowody te nie świadczą o okoliczności, którą stara się udowodnić skarżąca, tj. zastępowaniu jej w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika.
Nie można bowiem przyjąć automatycznie, że usługą, za którą wystawiono paragon, było sporządzenie skargi kasacyjnej, zwłaszcza że wniosek odmienny wynika z analizy samej skargi kasacyjnej. Dowodem na działanie profesjonalnego pełnomocnika nie mogła być też koperta z uwidocznioną pieczątką kancelarii radcy prawnego skoro równocześnie sama skarga kasacyjna ograniczała się do jednozdaniowego stwierdzenia o zaskarżeniu wyroku i nie zawierała żadnej treści wymaganej zgodnie z art. 176 p.p.s.a., a więc podstaw kasacyjnych, wniosków i uzasadnienia. Zgodzić się również należało z oceną Sądu Wojewódzkiego, że argumentacja przedstawiona przez skarżącą we wniosku jest niespójna, a w konsekwencji niewiarygodna. Podobnie w zażaleniu powołane zostały sprzeczne ze sobą okoliczności, które nie mogły stanowić podstawy do uznania, że złożenie skargi kasacyjnej w sposób nieodpowiadający wymogom ustawowym nastąpiło bez winy skarżącej.
Podkreślić należy, że skarżąca w toku postępowania uzyskała ze strony Sądu Wojewódzkiego wszelkie informacje niezbędne do właściwego działania na każdym etapie postępowania. Rzeczą zatem strony było zadbanie o prawidłowe ustanowienie w sprawie pełnomocnika oraz ułożenie z nim takiego współdziałania, które gwarantowałoby właściwą ochronę interesu strony w postępowaniu sądowym. Z dowodów i twierdzeń przedstawionych przez skarżącą nie wynika, aby dochowała ona wymaganej staranności przy podejmowaniu czynności procesowych na etapie składnia skargi kasacyjnej. W rezultacie nie zostały spełnione przesłanki z art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkujące przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.