Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 6 lipca 2015 r. odmówił A. Z. przyznanie prawa pomocy.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I. instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
A. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2012 r. zawieszające postępowanie w sprawie samowoli budowlanej.
Zarządzeniem z dnia 20 września 2012 r. Przewodnicząca Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, rozdzieliła skargi w ten sposób, że pod kolejnymi numerami w repertorium SAB wpisano odrębnie skargę na bezczynność (sygn. akt II SAB/Ol 89/12) oraz skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania (sygn. akt II SAB/Ol 90/12). Jednocześnie zarządzeniem tym wezwano A. Z. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w sprawie samowoli budowlanej, w kwocie 100 złotych, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
A. Z. wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie, podnosząc, że nie wnosił kiedykolwiek w piśmie z dnia 23 sierpnia 2012 r. skargi na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w sprawie samowoli budowlanej. W związku z powyższym, w jego ocenie, wydane zarządzenie jest bezprzedmiotowe i bezprawne, gdyż nie odpowiada stanowi faktycznemu sprawy.
Postanowieniem z dnia 22 października 2012 r., Wojewódzki Sad Administracyjny w Olsztynie odrzucił zażalenie skarżącego na zarządzenie z dnia 20 września 2012 r. o rozdzieleniu skarg.
W ustawowym terminie skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie.
Zarządzeniem z dnia 17 grudnia 2012 r. Przewodnicząca Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wezwała skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od tego zażalenia w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia zażalenia.
We wskazanym terminie skarżący wystąpił na urzędowym formularzu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt II SAB/Ol 89/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wobec nieujawnienia źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2013 r., Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, oddalając zażalenie skarżącego na to postanowienie.
Natomiast postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2013 r., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 września 2012 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu.
Na mocy zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II z dnia 28 maja 2013 r. skarżący został ponownie wezwany do wykonania zarządzeń z dnia 20 września 2012r. oraz z dnia 17 grudnia 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i wpisu sądowego od zażalenia z dnia 15 listopada 2012 r., w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi i zażalenia.
W odpowiedzi skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 23 września 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego prawa pomocy z tych samych powodów jak uprzednio. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 953/13, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, oddalając zażalenie skarżącego na to postanowienie.
W związku z powyższym, zarządzeniem z dnia 21 listopada 2013 r. skarżący został kolejny raz wezwany do wykonania zarządzeń z dnia 20 września 2012 r. oraz z dnia 17 grudnia 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i wpisu sądowego od zażalenia z dnia 15 listopada 2012 r., w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi i zażalenia.
W wyznaczonym terminie skarżący wpisów nie uiścił i złożył na urzędowym formularzu wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 12 lutego 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił zażalenie A. Z. na postanowienie Sądu z dnia 22 października 2012 r. o odrzuceniu zażalenia na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 września 2012 r. o rozdzieleniu skarg.
Odrębnym postanowieniem z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II SAB/Ol 89/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę A. Z. na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w sprawie samowoli budowlanej.
W odpowiedzi skarżący wniósł odpowiednio - zażalenie oraz skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcia Sądu, a także wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 31 października 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Jednakże mimo wskazań, zawartych w postanowieniach Sądów wydanych w niniejszej sprawie, skarżący składając kolejny wniosek powtórzył jedynie argumentację, jaką zawarł we wcześniejszych wnioskach. Nie odniósł się natomiast w żaden sposób do stanowiska zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do nieujawnienia przez niego pełnych danych na temat jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej w zakresie wskazanym przez te Sądy. W tej sytuacji zaniechano ponownego wzywania skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego i stwierdzono, że nie wykazał on spełnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
A. Z. wniósł sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia, zarzucając naruszenie m.in. art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2, art. 243 § 1, art. 255, art. 252 § 1, art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") oraz art. 78 Konstytucji RP. Zarzucił, że referendarz sądowy nie wezwał go powtórnie i należycie do wyjaśnienia powstałych wątpliwości co do sytuacji majątkowej, a w konsekwencji tego zaniechania gołosłownie i bezpodstawnie ocenił, że skarżący nie wykazał, iż jest osobą ubogą.
Na podstawie zarządzenia z dnia 10 lutego 2015 r. skarżący został wezwany, stosownie do art. 255 p.p.s.a., do przedłożenia oświadczeń i dokumentów źródłowych, w celu rozpatrzenia jego wniosków o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 grudnia 2013 r. oraz z dnia 3 marca 2014 r.
W odpowiedzi z dnia 2 marca 2015 r. skarżący podniósł, że jego sytuacja nie uległa zmianie. Stwierdził, że żądane dokumenty przedłożył w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 101/12 i II SAB/Ol 57/13 oraz w innych sprawach, tym samym zbyteczne jest ich powielanie, skoro Sąd w pełni nimi dysponuje.
Postanowieniem z dnia 6 lipca 2015 r., Sąd I. instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu wskazał, że skarżący wnioskiem z dnia 11 grudnia 2013 r. wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie zaś wnioskiem z dnia 3 marca 2014 r. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata, rozszerzając tym samym zakres złożonego uprzednio wniosku. Podniósł, że są to kolejne wnioski skarżącego o przyznanie prawa pomocy w tej samej sprawie, które stanowią jedynie modyfikację wcześniejszych wniosków. Przy czym poprzednie wnioski skarżącego, tj. wniosek z dnia 3 stycznia 2013 r. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz z dnia 22 czerwca 2013 r. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata zakończyły się prawomocnymi postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiednio z dnia 5 kwietnia 2013 r. oraz z dnia 13 listopada 2013 r. oddalającymi zażalenia na ww. postanowienia.
Następnie podał, że z obecnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i złożonym sprzeciwem od postanowienia referendarza sądowego skarżący został ponownie wezwany o nadesłanie dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej, lecz w odpowiedzi na to wezwanie skarżący żądanych dokumentów nie przedłożył, a powołał się na dokumenty składane w innych postępowaniach. Sąd I instancji wyjaśnił, że takie same dokumenty skarżący składał także w niniejszym postępowaniu i nie zostały one uznane za wystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego. Są to bowiem kserokopie dokumentów z usuniętymi danymi, bądź też kopie rachunków, zaświadczenia z urzędu pracy, czy też wyciągi z konta, które są już nieaktualne. W związku z tym nie sposób uznać, że skarżący tym razem w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wykazał, że nie jest w stanie ponieść częściowych kosztów postępowania.
Zażalenie od ww. postanowienia zostało sporządzone i wniesione osobiście przez A. Z. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
W przedmiotowym postępowaniu dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie ma okoliczność, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał już wnioski skarżącego o przyznanie prawa pomocy i postanowieniami z dnia 5 kwietnia 2013 r. oraz z dnia 13 listopada 2013 r. oddalił zażalenia na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w zakresie przyznania skarżącemu prawa pomocy zarówno w zakresie kosztów sądowych jak i ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
W związku z powyższym w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 165 p.p.s.a., który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Wskazać należy, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto należy, że z konstrukcji przepisu art. 246 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt. I OZ 1227/13).
Oceniając ponowne wniosek A. Z. o przyznanie prawa pomocy uznać należy, że skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Brak natomiast powołania się na nowe okoliczności, które nie byłyby znane Sądowi na wcześniejszym etapie postępowania skutkuje brakiem możliwości zmiany dotychczasowego stanowiska Sądu w kwestii przyznania prawa pomocy. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I. instancji, że dokumenty na które powołał się skarżący przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku składał już w niniejszym postępowaniu i przy rozpoznawaniu wcześniejszych wniosków o przyznanie prawa pomocy nie zostały one uznane za wystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego. Z uwagi zatem, iż skarżący w dalszym ciągu uchyla się od przedstawienia pełnej dokumentacji obrazującej jego sytuację materialną brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji postanowienia.