Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 865/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił A. O., M. M. i J. M. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty J. z dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie ze skargi M. K., I. S., Z. S., T. S., H. S., A. O., M. M., J. M. oraz G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., zw. dalej SKO, z dnia 15 maja 2015 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów.
W motywach zaskarżonego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że A. O. oraz (w odrębnej skardze) M. M. i J. M., zw. dalej wnioskodawcami, wnieśli o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji SKO z dnia 15 maja 2015 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty J. z dnia 5 lipca 2012 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów położonych na terenie obrębów ewidencyjnych R. oraz R., gmina R. We wnioskach zwrócono uwagę na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w mieniu wnioskodawców, gdyż rozpoczęły się prace związane z urządzaniem drogi gminnej, która po scaleniu przebiega po działkach przedscaleniowych należących do wnioskodawców. Zdaniem wnioskodawców, kontynuowanie prac związanych z urządzaniem tej drogi spowoduje trudne do odwrócenia, a wręcz nieodwracalne skutki. Zagospodarowane nieruchomości (w tym w przypadku M. M. i J. M. trwale ogrodzone) zostaną podzielone pasem drogowym, co w razie korzystnego rozstrzygnięcia spowoduje konieczność przywracania stanu poprzedniego, co pociągnie za sobą dodatkowe, niewspółmierne koszty.
Ponadto, pozostawienie w obrocie prawnym kwestionowanych skargą decyzji przed ich weryfikacją przez sąd może, zdaniem wnioskodawców, spowodować, że Starosta ponownie złoży wnioski do sądu o dokonanie wpisów do ksiąg wieczystych przed zakończeniem postępowania przed sądem administracyjnym, a co za tym idzie, narazi ich na dalsze koszty.
Rozstrzygając ww. wnioski sąd pierwszej instancji uznał, że są one nazbyt lakonicznie uzasadnione. Wskazując bowiem na znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki wykonania skarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej wnioskodawcy powołali się na rozpoczęcie prac związanych z urządzeniem na należących do nich przedscaleniowych działkach drogi gminnej, która podzieli te już zagospodarowane (a w wypadku M. M. i J. M. trwale ogrodzone) nieruchomości, co narazi wnioskodawców na niewspółmierne koszty. Zdaniem sądu pierwszej instancji, te ostatnie nie zostały jednakże w żaden choćby przybliżony sposób skonkretyzowane, zwłaszcza w aspekcie sytuacji materialnej wnioskodawców.
W ocenie sądu, powoływanie się na koszty związane z innymi postępowaniami sądowymi (tj. przed sądem wieczystoksięgowym) także nie może stanowić uzasadnienia dla uwzględnienia żądania wnioskodawców, bowiem koszty te nie pozostają w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z objętymi skargą decyzjami. Ponadto sąd uznał, że skoro jednym z wyrazów dokonanego scalenia gruntów jest wydzielenie drogi gminnej przebiegającej po określonych działkach, to naturalną konsekwencją takiego scalenia jest rozpoczęcie prac związanych z urządzaniem tejże drogi.
W związku z powyższym sąd wywiódł, że przy udzielaniu stronie skarżącej tymczasowej ochrony konieczne jest, by rezultatem wykonania skarżonego rozstrzygnięcia były jakieś skutki dodatkowe, przekraczające zwykłe konsekwencje takiego wykonania. W ocenie sądu pierwszej instancji, nazbyt ogólne powołanie przez wnioskodawców na wskazane kwestie nie pozwoliło na dokonanie analizy, czy którakolwiek z przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. została spełniona. Z tych względów sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania decyzji zaskarżonej, jak też poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, o czym orzekł na podstawie art. 61 § 3, § 5 p.p.s.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawcy powołali się na te same okoliczności, które analizował sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zatem zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu.
Sąd administracyjny, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04, z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04, z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 1263/12). Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę do wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd sądu pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie strona nie wskazała okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co stanowi o braku przesłanek do udzielenia ochrony tymczasowej. W zażaleniu wnioskodawcy twierdzą, że odnieśli się do konkretnych okoliczności stanowiących podstawę do udzielenia ww. ochrony, jednak w ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego, nie były to okoliczności, których skutki są nieodwracalne.
Wskazać należy, że do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konieczne jest wykazanie takiej szkody, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: np. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., II FSK 1064/12; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Skoro wnioskodawcy nie wykazali zaistnienia żadnej z ww. przesłanek, Naczelny Sąd Administracyjny uznał postanowienie sądu pierwszej instancji za nienaruszające prawa i oddalił zażalenie wnioskodawców na podstawie art. art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
- - ---------------------- 1