Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyznał Bernadecie P. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie skarżącej od wpisu sądowego ponad kwotę 250 zł od skargi na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 16 lutego 2006 r. w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oraz ustanowił dla skarżącej adwokata.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2006 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Następnie wskutek wniesionego sprzeciwu i złożenia brakujących dokumentów wydane zostało zaskarżone postanowienie.
Sąd pierwszej instancji ustalił, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ojcem, przy czym oboje są osobami niepełnosprawnymi. Jedynym źródłem ich dochodu są renty: skarżącej w wysokości 450 zł oraz ojca - 1.105 zł miesięcznie. Skarżąca zmuszona jest ponadto do ponoszenia wielu kosztów o czym świadczyły zebrane w aktach sprawy faktury.
Sytuacja strony zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wykazała, że uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 250 zł nie przekracza jej możliwości finansowych, na co wskazuje fakt, że posiada ona stałe źródło dochodu oraz środki na wykonanie koniecznych remontów, z których może pokryć koszty wpisu. Zdaniem też Sądu skarżąca powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny.
Wobec powyższych względów na podstawie art. 246 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270 ze zm./ Sąd orzekł jak wyżej.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Bernardeta P. domagając się zwolnienia jej w całości od kosztów sądowych.
Skarżąca stwierdziła, iż ponosi koszty związane z rehabilitacją swoją i ojca, jest też w trudnej sytuacji rodzinnej, bowiem nie może oczekiwać pomocy od rodziny. Pobierane miesięcznie świadczenia rentowe nie starczają na pokrycie najpilniejszych potrzeb jej i jej ojca, w związku z czym wniosek o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie jest w jej ocenie w pełni zasadny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest zasadne.
Na wstępie koniecznym jest podkreślenie, iż zażalenie wniesiono w odniesieniu do punktu pierwszego zaskarżonego postanowienia, w którym przyznano Bernadecie P. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie skarżącej od wpisu sądowego ponad kwotę 250 zł.
Przede wszystkim trzeba wyjaśnić, iż przesłanki jakie musi spełnić osoba fizyczna, aby nastąpiło przyznanie jej prawa pomocy, czy w zakresie całkowitym, czy też częściowym wskazuje wyłącznie art. 246 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podane w tym przepisie warunki, tj. brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania /pkt 1 par. 1 art. 246 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ czy też brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny /pkt 2 par. 1 art. 246 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ stanowią jedyną legalną podstawę do przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Sposób więc sformułowania przepisu art. 246 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje, że w razie spełnienia warunków, o których mowa w par. 1 pkt 1 lub 2 osobie fizycznej należy przyznać prawo pomocy w zakresie - odpowiednio - całkowitym /art. 245 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ lub częściowym /art. 245 par. 3 i 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Dopełnienia innych warunków przez osoby fizyczne ubiegające się o przyznanie im prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ustawodawca nie nałożył.
W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził postępowanie w celu ustalenia, czy spełniona została dyspozycja wskazanego na wstępie przepisu, pozwalająca na uwzględnienie wniosku strony skarżącej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia w oparciu o dokumentację przedłożoną dodatkowo przez skarżącą dawały podstawy do uznania zasadności wniosku skarżącej co do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, bowiem skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na te koszty nie składa się tylko wpis sądowy, jak przyjął to Sąd pierwszej instancji, ale również, czego nie można wykluczyć, opłaty od ewentualnej skargi kasacyjnej, czy też zażaleń.
Zważywszy na powyższe nie można zaakceptować stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż wskazanie, że strona wnosząca skargę do sądu obowiązana jest poczynić oszczędności w celu uiszczenia należnego w sprawie wpisu skutkuje przyjęciem ziszczenia się dyspozycji art. 246 par. 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie pkt 1 tegoż przepisu. Ewentualne oszczędności, niezbędne do uiszczenia na przykład wpisu, przy uwzględnieniu też przedmiotu rozpatrywanej sprawy, poczynione przez stronę w celu przeznaczenia ich na konieczne remonty mieszkania jako wydatki nie mają wpływu na ocenę zaistnienia wymogów, o jakich mowa w art. 246 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeśli jednocześnie zważy się, na stan zdrowia skarżącej i jej ojca, a także dochody jakimi dysponuje skarżąca, nawet jeśli są to dochody stanowiące stałe źródło utrzymania. Zapewnienie bowiem minimalnej stopy życiowej w wypadku niepełnosprawności skarżącej i jej ojca wymaga z reguły zwiększonych nakładów finansowych.
Wobec powyższego stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżącą jest w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania nie zasługuje na aprobatę.
Tak więc w okolicznościach rozpoznawanej sprawy do wniesionego zażalenia ma zastosowanie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ istota rozstrzygnięcia sprowadza się do wyprowadzenia jedynie odmiennych wniosków ze stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym postanowieniu. Odmowa przyznania prawa we wnioskowanym przez skarżącą zakresie w sytuacji, gdy na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym postanowieniu wniosek ten powinien być uwzględniony, jest naruszeniem przepisów innych niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił w części zaskarżonej postanowienie i przyznał w zakresie całkowitym prawo pomocy skarżącej obejmujące również zwolnienie od kosztów sądowych w całości.