Uzasadnienie
Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 18 sierpnia 2017 r. Przewodniczący Wydziału IV wezwał stronę skarżącą R. K. do uiszczenia wpisu w kwocie 300 zł od skargi na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2017r., stosownie do § 2 ust. 3 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), dalej rozporządzenie.
Zażalenie na powyższe zarządzenie złożyła strona skarżąca, zarzucając mu naruszenie:
- 1. § 2 ust. 3 pkt 8 rozporządzenia, poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że przedmiotowe postępowanie dotyczy cudzoziemców, paszportów i wiz, podczas gdy dotyczy ono udzielenia ochrony cudzoziemcom, w związku z czym, skarżący zwolniony jest z uiszczania wpisu z mocy ustawy;
- 2. art. 239 § 1 lit. g p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie jest zwolniony z uiszczania kosztów sądowych, podczas gdy, przepis ten jednoznacznie wskazuje, że osoby skarżące działanie organu w sprawie udzielenia ochrony cudzoziemcom, nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samej ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera regulację dotyczącą zasad uiszczania opłat sądowych, natomiast w drodze rozporządzenia unormowano jedynie wysokości wpisów oraz szczegółowe zasady ich pobierania.
W art. 239 p.p.s.a. uregulowano zakres przedmiotowo-podmiotowych zwolnień od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Przepis ten stanowi jedną z regulacji szczególnych, o których mowa w art. 199 p.p.s.a., zwalniającą strony od ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie.
Stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. g p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach udzielania cudzoziemcom ochrony. Konstrukcja cytowanego przepisu sprawia, że należy interpretować go szeroko i stosować wskazane zwolnienie we wszystkich sprawach udzielania cudzoziemcom ochrony. Brak jakichkolwiek wyróżników ustawowego wyrażenia: "sprawy udzielania cudzoziemcom ochrony" wskazuje na to, iż zwolnieniem objęto wszystkie sprawy mieszczące się w tej kategorii.
Wobec tego przyjąć należy, iż wprawdzie art. 239 pkt 1 lit. g p.p.s.a. należy do wyjątków od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, to jednak przedmiotowe odstępstwo od zasady określono szeroko. Reasumując, w każdej sprawie sądowoadministracyjnej, w której przedmiotem jest udzielanie cudzoziemcom ochrony cechować się będzie występowaniem instytucji ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych po stronie skarżącej.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. z dnia [...] marca 2017 r. Wniesiona skarga, od której żądano uiszczenia wpisu sądowego, dotyczy postępowania o odmowie wjazdu na granicy, w toku którego strona skarżąca zarzucała organowi uniemożliwienie jej dostępu do procedury uchodźczej poprzez nieprzyjęcie od niej wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Niewątpliwie sprawa, w której strona skarżąca żąda umożliwienia jej dostępu do procedury uchodźczej, jest sprawą objętą zakresem hipotezy art. 239 pkt 1 lit g p.p.s.a. Tym samym strona skarżąca podlega w postępowaniu sądowoadministracyjnym ustawowemu zwolnieniu od kosztów sądowych. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie było zatem podstaw do wydania zarządzenia w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 i 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.