Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek T. F. o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 16 czerwca 2016 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że T. F. podnosząc, że jest uczestnikiem postępowania wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 721/16, wydanego w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, którym to wyrokiem Sąd oddalił skargę P. D. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając wniosek wskazał, że zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku.
Sąd zauważył więc, że z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku może wystąpić tylko strona albo działający na prawach strony uczestnik postępowania (art. 12 P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie, jak podniósł Sąd, w świetle art. 32 P.p.s.a, stronami postępowania – uprawnionymi do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku - są skarżący (P. D.) oraz organ administracji (Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska). Natomiast uczestnikiem postępowania zgodnie z art. 33 § 1 P.p.s.a może być również osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego. Tymczasem T. F. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżonym postanowieniem. Przedmiotem tego postępowania, jak zauważył Sąd, było bowiem uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zabudowań gospodarskich (stodoły) w zabudowie zagrodowej w ramach działki oznaczonej nr ew. [...] położonej w obrębie P., w B. Tak więc postanowienie organu pierwszej instancji doręczono tylko P. D. (inwestorowi), jako wyłącznie uprawnionemu do wniesienia zażalenia na to postanowienie (art. 53 ust. 5 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
Również tylko inwestorowi doręczono zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. A zatem jak wskazał Sąd pierwszej instancji T. F. nie jest uczestnikiem postępowania (w rozumieniu art. 33 § 1 P.p.s.a.) wszczętego skargą P. D. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. Dlatego też nie doręczono mu odpisu sentencji wyroku z dnia 16 czerwca 2016 r., jak też nie jest on uprawniony do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku i doręczenia mu odpisu wyroku z uzasadnieniem.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył T. F., reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:
- 1) art. 141 § 2 w zw. z art. 33 § 1 w zw. z art. 12 P.p.s.a., a także art. 139 ust. 4 P.p.s.a., a w konsekwencji art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez:
- - błędne przyjęcie, że uczestnik nie brał udziału w postępowaniu w przedmiocie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, a zatem nie posiada legitymacji do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku z uzasadnieniem, podczas gdy uczestnik brał udział w postępowaniu uzgodnieniowym, jako uczestnik na prawach strony, do którego wobec treści art. 12 P.p.s.a. miały zastosowanie przepisy traktujące o stronie, w tym również art. 141 § 2 P.p.s.a., upoważniający uczestników na prawach strony do składania wniosków o uzasadnienie wyroków oddalających skargę;
- - niedoręczenie odpisu wyroku uczestnikowi, pomimo złożenia wniosku do Sądu o podjęcie czynności przez Sąd w tym zakresie, do których to czynności Sąd był zobowiązany na mocy art. 139 ust. 4 P.p.s.a. w konsekwencji czego uczestnik został pozbawiony konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy uzgodnieniowej – mającej istotne znaczenie na wydanie i treść decyzji o warunkach zabudowy – przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd;
- 2) art. 53 ust. 5, art. 59 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r. poz. 778) w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że stroną (uczestnikiem) postępowania uzgodnieniowego jest wyłącznie inwestor, podczas gdy przepisy prawa nie wprowadzają takiego ograniczenia przy ustalaniu kręgu stron (uczestników) postępowania uzgodnieniowego, wprowadzając jedynie w przepisie art. 53 ust. 5 ww. ustawy ograniczenie w zakresie legitymacji do składania środków zaskarżenia od postanowienia organu uzgodnieniowego.
Ponadto z ostrożności procesowej, w przypadku uznania, że T. F. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 141 § 2 w zw. z art. 33 § 2 P.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez:
- - odmowę uwzględnienia wniosku, będącego równoznacznym w myśl art. 33 § 2 P.p.s.a. (mylnie wskazano K.p.a.) ze zgłoszeniem do postępowania sądowego, konsekwencją czego było ograniczenie praw uczestnika do sądu,
- - odmowę uwzględnienia wniosku uczestnika, w oparciu o błędnie ustalony przez organy uzgodnieniowe krąg stron postępowania, co powinno doprowadzić Sąd do uznania, że w postępowaniu uzgodnieniowym doszło do pominięcia strony postępowania – uczestnika – wskutek niedoręczenia mu postanowień organu pierwszej i drugiej instancji wbrew nakazowi z art. 126 w zw. z art. 109 K.p.a., co powinno doprowadzić do zastosowania przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1lit. b P.p.s.a. wobec istnienia przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a ewentualne uchybienia Sądu w tym zakresie i niedostrzeżenie przez Sąd nieuprawnionego pominięcia strony nie może wpływać na uprawnienie strony do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem.
W oparciu o powyższe zarzuty T. F. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stwierdzić należy, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy upoważniały Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do oddalenia wniosku T. F. o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 16 czerwca 2016 r. z uwagi na brak legitymacji do złożenia takiego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 721/16, oddalił skargę P. D. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Zaskarżone postanowienie wydane zostało więc w postępowaniu uzgodnieniowym prowadzonym w ramach postępowania o ustalenie warunków zabudowy.
A zatem zgodnie z art. 53 ust. 5 zdanie pierwsze ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu nadanym mu przez art. 70 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych, obowiązującym od dnia 17 lipca 2010 r. uzgodnień, o których mowa w ust. 4 (tj. uzgodnień decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego), dokonuje się w trybie art. 106 K.p.a., z tym że zażalenie przysługuje wyłącznie inwestorowi. Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przepisy art. 51 ust. 3, art. 52, art. 53 ust. 3 - 5 a, art. 54, art. 55 i art. 56 stosuje się odpowiednio do decyzji o warunkach zabudowy. Zmiana treści art. 53 ust. 5 powołanej ustawy w stosunku do regulacji obowiązującej przed 17 lipca 2010 r. wprowadziła więc ograniczenie kręgu podmiotów legitymowanych do wniesienia zażalenia na postanowienie o uzgodnieniu projektu decyzji o warunkach zabudowy wyłącznie do inwestora.
Z powyższego wynika, że przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego postanowienia wykluczały możliwość rozpoznania zażalenia na postanowienie organu uzgadniającego złożonego przez podmiot inny niż inwestor, tj. podmiot, który wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. W niniejszej sprawie z wnioskiem takim wystąpił P. D. T. F. nie jest w tej sprawie inwestorem. A zatem skoro podmiot ten nie mógł wnieść w postępowaniu uzgodnieniowym skutecznego zażalenia w myśl art. 53 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to należało uznać, że nie przysługiwało mu również prawo do złożenia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie wydane w tym postępowaniu, a co za tym idzie nie jest on także legitymowany do wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w postępowaniu uzgodnieniowym. Jak zauważył Sąd pierwszej instancji T. F. nie zostały doręczone postanowienia organów obu instancji wydane w postępowaniu uzgodnieniowym.
Postanowienia te zostały doręczone wyłącznie uprawnionemu, tj. inwestorowi. Słusznie zatem stwierdził Sąd pierwszej instancji, że skoro T. F. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym (postępowaniu uzgodnieniowym) to nie można go uznać za uczestnika postępowania na prawach strony w rozumieniu art. 33 § 1 P.p.s.a. w postępowaniu wszczętym skargą P. D. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. Dlatego też nie doręczono mu odpisu sentencji wyroku z dnia 16 czerwca 2016 r. A skoro zgodnie z art. 141 § 2 P.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku, to brak legitymacji do bycia stroną powoduje, że wniosek taki należało oddalić.
Ponadto należy również wskazać, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się po wyczerpaniu środków zaskarżenia (art. 52 § 1 P.p.s.a.), a w tej sprawie taki środek zaskarżenia (zażalenie) przysługiwał wyłącznie inwestorowi. Natomiast pozostałe strony postępowania o ustalenie warunków zabudowy, a jedną z nich jak wynika z akt administracyjnych niewątpliwie był T. F., mogą kwestionować zgodność z prawem tego postępowania w odwołaniu od końcowej decyzji w przedmiocie warunków zabudowy, a później ewentualnie w skardze do sądu administracyjnego na tę decyzję. Celem wskazanej wyżej nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym było bowiem skrócenie czasu trwania postępowań uzgodnieniowych w procesie inwestycyjnym.
W związku z powyższym za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 53 ust. 5 i art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 28 K.p.a. oraz art. 141 § 2 w zw. z art. 33 § 1 w zw. z art. 12 P.p.s.a., a także art. 139 ust. 4 P.p.s.a., a w konsekwencji art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Na uwzględnienie nie zasługuje również zgłoszony jako alternatywny zarzut naruszenia art. 141 § 2 w zw. z art. 33 § 2 P.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez odmowę uwzględnienia wniosku będącego równoznacznym ze zgłoszeniem do udziału w postępowaniu sądowym w myśl art. 33 § P.p.s.a. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że we wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku T. F. nie zawarł wniosku o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania, podając arbitralnie, że jest uczestnikiem postępowania. Sąd pierwszej instancji nie mógł zatem uwzględnić tego wniosku, skoro kwestia ta została podniesiona dopiero w zażaleniu. Sądowi pierwszej instancji nie można zatem zarzucić naruszenia powyższych przepisów.
Natomiast jeśli wnoszący zażalenie kwestionuje pominięcie go jako strony postępowania (uczestnika) w postępowaniu uzgodnieniowym poprzez niedoręczenie mu postanowień zarówno organu pierwszej jak i drugiej instancji to może wystąpić do właściwego organu o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., gdyż tylko on jest uprawniony do wystąpienia z takim wnioskiem (art. 147 K.p.a.).
Ponadto Sądowi pierwszej instancji w postępowaniu w przedmiocie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie można zarzucić naruszenia art. 145 § 1 pkt 1lit. b P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. Zastosowanie tego przepisu przez Sąd jest możliwe dopiero po skutecznym wniesieniu skargi przez legitymowany do tego podmiot, a takie uprawnienie, jak wskazano powyżej, nie przysługuje wnoszącemu zażalenie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.