Uzasadnienie
Firma Handlowa "[...]" sp. j. M. M., A. M., A. N. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie warunków zabudowy.
W piśmie z dnia 4 października 2016 r. spółka wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 250 zł. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił sprzeciw spółki wniesiony od postanowienia z dnia 13 lutego 2017 r.
Zarządzeniem z 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 677/16 Przewodniczący Wydziału II wezwał spółkę - na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej p.p.s.a.) - do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
Zażalenie na to zarządzenie wniosła Firma Handlowa "[...]" sp. j. M. M., A. M., A. N. wskazując na chwilowe trudności z wpłatą jednorazowo kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi. Spółka wniosła o rozłożenie tej kwoty na trzy raty.
Zastępca Przewodniczącego Wydziału II zarządzeniem z dnia 4 sierpnia 2017 r. wezwał skarżącą spółkę do sprecyzowania, czy otrzymane pismo z 31 lipca 2017 r. należy traktować jako zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego II Wydziału z 29 czerwca 2017 r., czy jako wniosek o przyznanie prawa pomocy - w terminie 7 dni pod rygorem potraktowania pisma jako zażalenie. Wobec nieotrzymania w wyznaczonym terminie odpowiedzi od skarżącej, Sąd potraktował pismo z 31 lipca 2017 r. jako zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (§ 3).
W przedmiotowej sprawie, wobec wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowienia z 13 kwietnia 2017 r. o odrzuceniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 13 lutego 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, skarżąca spółka została prawidłowo wezwana do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...] z dnia [...] maja 2016 r., w przedmiocie warunków zabudowy. Wysokość tego wpisu została ustalona zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), gdyż jest to sprawa z zakresu zagospodarowania przestrzennego.
Strona skarżąca nie kwestionuje wysokości wpisu, lecz z uwagi na trudności finansowe wnosi o rozłożenie tej kwoty na raty. Kwestia umarzania, odraczania i rozkładania na raty nieuiszczonych należności sądowych została szczegółowo uregulowana w, wydanym na podstawie art. 229 § 2 P.p.s.a., rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. Nr 221, poz. 2194). Zgodnie z § 6 ust. 3 tego rozporządzenia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia, rozłożenia na raty lub odroczenia zapłaty należności sądowych następują w formie zarządzenia, a w myśl § 6 ust. 1 zarządzenie takie wydaje prezes wojewódzkiego sądu administracyjnego, który orzekał w sprawie w pierwszej instancji.
Trzeba podkreślić, że art. 229 § 1 P.p.s.a. dotyczy możliwości umorzenia nieuiszczonych kosztów sądowych, a także odroczenia lub rozłożenia na raty ich zapłaty, w przypadku gdyby ich ściągnięcie było połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami. W orzecznictwie przyjmuje się, że nieuiszczonego wpisu od skargi nie można uznać za nieuiszczoną należność orzeczoną przez sąd (w rozumieniu art. 229 § 1 P.p.s.a.), nie istnieje też prawna możliwość rozłożenia wpisu od skargi na raty, jego umorzenia lub odroczenia terminu jego zapłaty (por. postanowienie NSA z 15.12.2004 r., I GZ 126/04). Pogląd ten należy uznać za słuszny, z tego względu, że nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi pomimo wezwania powoduje odrzucenie skargi, natomiast nie jest zagrożone przymusowym ściągnięciem (w drodze egzekucji). Przymusowo ściągnięte będą natomiast te należności sądowe, którymi strona została obciążona w prawomocnym orzeczeniu kończącym postępowanie po rozpoznaniu skargi i tylko do takich należności stosuje się art. 229 P.p.s.a.
Pisma spółki z dnia 31 lipca 2017 r. nie można potraktować jako wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż jedno postępowanie wpadkowe w tym przedmiocie zostało już zakończone, a ponadto zarządzeniem z dnia 4 sierpnia 2017 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącą spółkę do sprecyzowania, czy otrzymane pismo z 31 lipca 2017 r. należy traktować jako zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego II Wydziału z 29 czerwca 2017 r., czy jako wniosek o przyznanie prawa pomocy - w terminie 7 dni pod rygorem potraktowania pisma jako zażalenie. Spółce został również przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz spółka na to wezwanie nie odpowiedziała.
Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.