Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 201/16, po rozpoznaniu wniosku A. Z. o wstrzymanie wykonania postanowienia Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r., wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kępnie, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: P.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Sąd wskazał, że we wniosku o wstrzymanie zawartym w skardze na powyższe postanowienie A. Z. zwróciła się o wstrzymanie wykonania obowiązków nałożonych na nią zaskarżonym postanowieniem do czasu ponownego rozstrzygnięcia i przeanalizowania sprawy w Kancelarii Prezydenta RP. Poza tym stwierdzeniem wniosek nie został uzasadniony.
Sąd podniósł, że wniosek o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia powinien być odpowiednio umotywowany przez wskazanie okoliczności, które odpowiadają przesłankom z art. 61 § 3 P.p.s.a. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności świadczących, że w odniesieniu do Wnioskodawczyni wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zasadne. W związku z powyższym osoba wnioskująca musi dokładanie określić okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, gdyż od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody, czy też trudnych do odwrócenia skutków, zależy orzeczenie sądu.
Odnosząc się do realiów sprawy Sąd stwierdził, że skarżąca nie uzasadniła odrębnie swojego wniosku. Zaznaczył, że ewentualne zwrócenie się przez skarżącą do Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nie ma wpływu na kontrolę zaskarżonego postanowienia, przez sąd administracyjny. Tym samym skarżąca nie wykazała, aby zaistniały przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia z art. 61 § 3 P.p.s.a. i należało odmówić uwzględnienia wniosku w tym zakresie.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Podniosła, że nałożona grzywna jest środkiem celowego, psychicznego i finansowego prześladowania obywatela. Wskazała, że poczynione dla dobra mieszkańców i wizerunku wioski inwestycje budowlane zostały obłożone różnymi karami, co zrujnowało jej stabilność ekonomiczną i nie jest w stanie nic zapłacić organowi. Podkreśliła, że w wyniku czynności prowadzonych przez organy ucierpiało jej zdrowie psychiczne, co należy uznać za trudny do odwrócenia skutek. Obecnie od 5 miesięcy przebywa na zwolnieniu lekarskim i jest w ciężkiej depresji. Wystąpiła o uchylenie postanowienia nakładającego na nią grzywnę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku powinien przywołać okoliczności, które doprowadzą Sąd do stwierdzenia, że w wyniku wykonania zaskarżonego aktu w sytuacji wnioskodawcy może wystąpić znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki. W pojęciu "znacznej szkody" chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie skutki faktyczne i prawne wykonanego aktu, których wystąpienie spowoduje istotne zmiany w sytuacji wnioskującego lub innych podmiotów i które nie będą mogły być odwrócone lub odwrócenie ich możliwe będzie jedynie przy użyciu stosunkowo dużych sił i środków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Zdaniem NSA, we wniosku o wstrzymanie skarżąca nie przytoczyła żadnych konkretnych okoliczności, które pozwoliłyby Sądowi I instancji na dokonanie ich oceny pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Skarżąca nie wskazała w czym upatruje możliwości wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków jeśli zaskarżona decyzja zostanie wykonana. Ogólne twierdzenia o negatywnych ekonomicznych skutkach wykonania postanowienia o nałożeniu grzywny nie są podstawą do wstrzymania tegoż aktu. Dopiero wiarygodne, poparte dokumentami źródłowymi przedstawienie aktualnej sytuacji majątkowej i osobistej Skarżącej pozwoliłoby ocenić czy wykonanie nakazu uiszczenia grzywny spowoduje dla niej znaczną szkodę czy też trudne do odwrócenia skutki. Bez właściwego uzasadnienia wysuwanych twierdzeń nie jest możliwe przyjęcie, że zagrożenia z art. 61 § 3 P.p.s.a. faktycznie będą miały miejsce.
Oczywiście Sąd dokonując oceny wystąpienia przesłanek wstrzymania ma obowiązek wziąć pod uwagę okoliczności sprawy wynikające z akt ale to nie zwalnia wnioskodawcy z przedstawienia argumentacji na poparcie złożonego wniosku. Skoro z rozpatrywanego przez Sąd I instancji wniosku o wstrzymanie ani z treści zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania nie wynikało, jakie okoliczności przemawiają za udzieleniem skarżącej ochrony tymczasowej do czasu rozpoznania skargi, to nie można oczekiwać by Sąd takiej ochrony udzielił domyślając się jakie skutki dla skarżącej będzie miało wykonanie zaskarżonego postanowienia. Można domyślać się, że skutkiem będzie uszczuplenie zasobów finansowych o kwotę grzywny ale w obliczu nieznanej sytuacji finansowej skarżącej nie sposób ocenić czy uszczuplenie to będzie skutkowało znaczną szkodą lub trudnymi do odwrócenia skutkami np. doprowadzi do jej niewypłacalności czy konieczności ogłoszenia upadłości.
Na marginesie wyjaśnić należy, że skarżąca może w każdym czasie zwolnić się z obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia, spełniając obowiązek, któremu zaniechała (dokonanie rozbiórki samowolnie wykonanego utwardzenia terenu kostką brukową bez wymaganego zgłoszenia na drodze powiatowej 5679P nr ew. 325 na wysokości swojej posesji). Wykonanie tego obowiązku uczyni bezprzedmiotowym nałożenie grzywny w celu przymuszenia i zaskarżone postanowienie utraci podstawy prawne.
Uznać należy, że jeśli skarżąca nie przedstawiła okoliczności świadczących o istnieniu przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., to Sąd I instancji nie był zobowiązany ani tym bardziej uprawniony do ich poszukiwania we własnym zakresie. Sąd nie miał zatem podstaw do dokonania oceny czy przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. wystąpią w stosunku do skarżącej w związku z wykonaniem zaskarżonego postanowienia.
Wymienione braki wniosku jak również chybiona argumentacja podniesiona w zażaleniu nie uzasadniają zamiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji. nie wykazała, jakie są konkretne przeszkody dla wykonania decyzji. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie obowiązku z postanowienia doprowadzi do jej niewypłacalności lub wpłynie negatywnie na prowadzoną działalność, co zakwalifikować można jako znaczną szkodę. Nie ma podstaw do doszukiwania się argumentacji, która wskazywałaby na wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków w związku z przeprowadzeniem przedmiotowych prac budowlanych.
Zdaniem NSA, nie ma zagrożenia dla strony, że skutki wykonanego postanowienia nie będą mogły być odwrócone w przypadku uwzględnienia skargi. Uiszczenie grzywny, jako niezasadne będzie mogło być wówczas zwrócone.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji