Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 lipca 2013 r. odrzucił skargę M. P. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego od załatwienia sprawy. W terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego R. P. złożył w imieniu własnym oraz w imieniu skarżącego, sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 19 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania R. P. i M. P. przyznania prawa pomocy. Jak wskazał Sąd, z treści formularza o przyznanie prawa pomocy złożonego w niniejszej sprawie wynika, że został on złożony przez pełnomocnika skarżącego (R. P.) w imieniu własnym i w imieniu skarżącego (M. P.). Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez R. P. Sąd stwierdził, iż nie ma on statusu strony w sprawie, a co za tym idzie niedopuszczalnym jest przyznanie mu prawa pomocy.
Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym M. P., Sąd wskazał, że z przedłożonego oświadczenia wnioskodawcy o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że nie została przez niego należycie wyjaśniona jego aktualna sytuacja materialna. Dane te w ocenie Sądu nie pozwalały na ocenę, czy zasoby materialne wnioskodawcy wystarczają tylko na zaspokojenie bieżących potrzeb koniecznego utrzymania siebie i rodziny, czy też dysponuje on zasobami w rozmiarze pozwalającym na pokrycie kosztów sądowych. Z tych też powodów wnioskodawca został wezwany o uzupełnienie danych zwartych w formularzu poprzez podanie szczegółowych informacji i udokumentowanie swojej sytuacji materialnej i finansowej, a sposób uzupełnienia wniosku został wyczerpująco określony w wezwaniu z dnia 18 września 2013 roku. W piśmie z dnia 1 października 2013 r., pełnomocnik skarżącego odnosząc się do sytuacji majątkowej M. P. wskazał, iż jest on w trudnej sytuacji, gdyż do tej pory jego jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie z KRUS w kwocie 140 zł. Pełnomocnik poinformował również, iż skarżący jest niezdolny do pracy, chodzi pieszo, zajmuje lokal należący do osób trzecich i zalega z opłatami za ten lokal.
Oceniając powyższe Sąd stwierdził, iż samo oświadczenie strony o trudnej sytuacji finansowej nie stanowi wystarczającego wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący pomimo wezwania nie przedłożył bowiem żadnych informacji i dokumentów objętych wezwaniem przesłanym celem ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. Powyższe dotyczy w szczególności odpisów zeznań rocznych podatkowych za 2011 i 2012 r., odpisów z wszystkich kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy, podania informacji czy posiada pojazdy podlegające obowiązkowi rejestracji, kosztów miesięcznego utrzymania z rozbiciem na poszczególne wydatki, podania z jakich środków nabył od swojego brata R. P. udziały w spółce A. Sp. z o.o. oraz w spółce A. Sp. z o.o. w organizacji, podania czy posiada lub posiadał w okresie ostatnich pięciu lat jakieś nieruchomości, podania do kogo należy dom, w którym mieszka, podania czy przeciwko skarżącemu prowadzone są postępowania egzekucyjne.
Powyższego M. P. nie wykonał pomimo, że na nim jako wnioskodawcy ciążył obowiązek uzasadnienia podnoszonych twierdzeń konkretnymi okolicznościami, oświadczeniami, a także poparcie ich w miarę możliwości dokumentami źródłowymi. W tej sytuacji Sąd stwierdził, iż złożone przez skarżącego oświadczenia jako niepełne i budzące wątpliwości uniemożliwiają jednoznaczną ocenę, czy zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., tzn. że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Na powyższe postanowienie R. P. i M. P. wnieśli zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 powołanej wyżej ustawy strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał, pismem z dnia 18 września 2013 r., wzywając wnioskodawcę do przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych i wyjaśnień, tj. m.in.: odpisów z wszystkich kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy, podania informacji czy posiada pojazdy podlegające obowiązkowi rejestracji, kosztów miesięcznego utrzymania z rozbiciem na poszczególne wydatki, podania czy posiada lub posiadał w okresie ostatnich pięciu lat jakieś nieruchomości, podania do kogo należy dom, w którym mieszka. W piśmie z dnia 1 października 2013 r., pełnomocnik skarżącego wskazał jedynie, iż jest on w trudnej sytuacji, gdyż do tej pory jego jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie z KRUS w kwocie 140 zł. Pełnomocnik poinformował również, iż skarżący jest niezdolny do pracy, chodzi pieszo, zajmuje lokal należący do osób trzecich i zalega z opłatami za ten lokal. Kierując się doświadczeniem życiowym łatwo jednak stwierdzić, że kwota 140 zł jest niewystarczająca na pokrycie całkowitych kosztów utrzymania.
W takiej sytuacji uznać należało, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania mu prawa pomocy. Z powodu braku odpowiedzi skarżącego na wezwanie Sądu I instancji do złożenia dodatkowych dokumentów źródłowych i wyjaśnień niemożliwe okazało się bowiem ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasadnie zatem zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 listopada 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Należało również podzielić pogląd Sądu I instancji, co do niedopuszczalności przyznania prawa pomocy pełnomocnikowi skarżącemu, z powodu braku przymiotu strony.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.