Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 maja 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek D. W., M. W., M. W. i J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów, wniesiony po wezwaniu ich przez ten Sąd do uiszczenia solidarnie kwoty 100 zł wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia 11 stycznia 2005r. oddalające wniosek D. W., M. W., M. W., J. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 415/03. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w poznaniu wskazał, że skarżący nie wykazali w toku postępowania, że nie są w stanie ponieść ciężaru kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i rodziny i tym samym nie zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą, wymagane dla przyznania skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Kwota wpisu nie przekracza możliwości finansowych skarżących, skoro na podstawie dostarczonej dokumentacji ustalono, że uzyskują oni regularne dochody – J. W. w roku 2002 osiągnął przychód w kwocie 33.396,48 zł, a w roku 2003 w kwocie 36.282,40 zł, czyli miesięcznie ok. 3.023,53 zł, D. i M. małżonkowie W. są emerytami i otrzymują ze świadczeń wypłacanych przez ZUS kwoty 973,06 zł miesięcznie oraz 1.189,27 zł miesięcznie, zaś M. W., żona J. W. studiuje i nie pracuje, a w 2003r. osiągnęła przychód w kwocie 165,00 zł. Wnioskodawcy posiadają położoną w miejscowości Nowy Dwór gmina Trzebnica nieruchomość ([...]) o łącznej powierzchni 3.900,00m² oraz dwa samochody (Fiat 126p rok produkcji 1989 oraz Opel rok produkcji 1981 zakupiony w 2000r.)
D. W., M. W., M. W. i J. W. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia bądź zmiany i obciążenia kosztami postępowania strony przeciwnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Zauważyć należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się bardzo trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Słusznie Sąd I instancji zauważył w zaskarżonym orzeczeniu (za treścią wyroku SN z dnia 24 września 1984r., II CZ 104/84, nie publ.), że ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy należy podzielić pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazali w sposób przekonywujący, iż znajdują się w sytuacji materialnej kwalifikującej ich do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skoro bowiem uzyskują stałe, miesięczne dochody w ustalonej przez Sąd i niekwestionowanej w zażaleniu wysokości, to brak podstaw do uznania, że nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, które na tym etapie postępowania sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł, solidarnie przez wszystkich skarżących. Stanowisko to jest uzasadnione tym bardziej, że skarżący w toku postępowania nie wykazali, że ich dochody są uszczuplone o jakiekolwiek inne wydatki o stałym charakterze, zajmujące taką część ich dochodów, że poniesienie kolejnych, związanych z koniecznością wpłaty wpisu od zażalenia, wywołałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla skarżących i ich rodziny. Tym samym brak przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżących, a zaskarżone postanowienie z dnia 25 maja 2005 r. należy uznać za prawidłowe.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 198 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.