Uzasadnienie
II OZ 1202 / 09
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwolnił skarżącego J. O. z wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 200 zł oraz oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu skarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż J. O. złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z analizy tego wniosku wynikało, iż skarżący samotnie wychowuje córkę, która obecnie studiuje, a jego jedyny dochód stanowi renta strukturalna w wysokości 1755,26 zł, zaś koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą około 1100 zł miesięczne. Skarżący podał, że nie posiada żadnych oszczędności, jest natomiast właścicielem trzech nieruchomości (dom odziedziczony po rodzicach, dom w budowie o powierzchni 117 m2- finansowany z zaciągniętego kredytu oraz nieruchomość rolna o powierzchni 0,851 ha). Nadto, w skład jego majątku wchodzi lokal mieszkalny o powierzchni 73 m2, nie będący przedmiotem jego własności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, przyznając skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, stwierdził, iż odstąpił od ponownego wezwania skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku, albowiem oceniając osiągany przez niego dochód oraz ponoszone wydatki oparł się na dokumentacji złożonej w 2009 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 754/08. Jak wynika z tych dokumentów na poczet czesnego tytułem zagranicznych studiów córki skarżącego zaciągnięty został kredyt bankowy w kwocie 3145 -, a wydatki związane z jej utrzymaniem za granicą stanowią kwotę ok. 3.900 zł. Jedynym źródłem dochodu skarżącego jest renta strukturalna, której znaczną część przeznacza na utrzymanie córki.
Skarżący także zapożycza się u znajomych oraz u rodziny. Pożyczki te zamierza zwrócić w terminie późniejszym, zaś zaciągnięty na studia córki kredyt będzie spłacany po dopiero po ich ukończeniu, z możliwością częściowego umorzenia uzależnionego od wyników w nauce.
Wskazując na powyższe okoliczności Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż w stosunku do jego osoby zachodzi przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), lecz jedynie podstawa do częściowego zwolnienia go z wpisu sądowego od skargi. Okoliczność posiadania przez skarżącego kilku nieruchomości, wyłącza możliwość przyjęcia, że jest on osobą znajdującą się w szczególnie trudnej sytuacji finansowej, co więcej utrzymanie ich w majątku skarżącego bez czerpania z tego tytułu dochodu, generuje jedynie dodatkowe koszty, tym samym budzi wątpliwość w zakresie zasadności takiego postępowania wnioskodawcy.
Ponadto, skarżący nie wykazał, że na jego wyłącznym utrzymaniu pozostaje córka, lecz wręcz przeciwnie oświadczył, iż pomoc finansową w tym zakresie udzielają mu znajomi oraz rodzina, zaś spłata zaciągniętych zobowiązań została odroczona w czasie, nie ma wobec tego wpływu na obecną sytuację finansową skarżącego.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwolnił skarżącego z wpisu od skargi w kwocie nie przekraczającej 200 zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. O., podtrzymując stanowisko wyrażone we wcześniejszych pismach procesowych, iż nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i studiującej córki, a co spowoduje pozbawienie go obrony jego praw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego sprawę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze J. O. uznał, że pomimo iż nie uzasadnia ona przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jednak zostały wypełnione przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tj. uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od poniesienia określonej kwoty pieniężnej stanowiącej wysokość wpisu (w kwocie przekraczającej 200 zł).
Stwierdzić trzeba, iż skarżący nie wskazał żadnych takich okoliczności faktycznych, które pozwalałyby na podważenie ustaleń przyjętych w zaskarżonym postanowieniu, a które skutkowałyby stwierdzeniem przez Sąd, iż zaistniały podstawy do przyznania prawa pomocy w większym zakresie niż określony w skarżonym postanowieniu. Skarżący nie wskazał, bowiem na żadne takie względy, które pozwalałyby na przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Powyższe okoliczności nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie ustaleń, jak i oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu.
Mając wskazane wyżej względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesione zażalenie na mocy art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., jako pozbawione uzasadnionych podstaw.