Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1090/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu wniosku A. K. (dalej jako Skarżąca) o wstrzymanie zaskarżonej decyzji w sprawie z jej skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako P.p.s.a.) jest uprawdopodobnienie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd odmówił uwzględnienia wniosku o wstrzymanie bowiem uznał, że nie zachodziły przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie. We wniosku nie uprawdopodobniono, aby czasowy wyjazd Skarżącej z Rzeczypospolitej Polskiej (przynajmniej do czasu rozpoznania sprawy przez Sąd) skutkował wystąpieniem okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości, pełnomocnik Skarżącej wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie tegoż postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Dodatkowo na podstawie art. 196 P.p.s.a. wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. Dla wykazania powstania szkody oraz nieodwracalnych skutków na skutek wydalenia z Polski Skarżącej wystąpiono o dopuszczenie dowodu z aktualnego raportu Amnesty International 2016/2017 dotyczącego Białorusi, gdzie wskazuje się, że jest to kraj reżimowy.
Zarzucono naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji mimo wyraźnie wyartykułowanych w skardze istotnych okoliczności (zbyt daleko idąca ingerencja w życie rodzinne, naruszenia prawa do spokojnego życia z rodziną), przemawiających za wstrzymaniem przedmiotowej decyzji, przez co doszło do narażenia Skarżącej na wyrządzenie jej znacznej szkody przez nieodwracalną ingerencję w jej życie rodzinne, a także zaistniała przesłanka nieodwracalnych skutków wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazuje się także na naruszenie art. 163 § 2 P.p.s.a. poprzez niedokonanie przez Sąd wszechstronnej analizy całej sprawy i nie odniesienie się do podnoszonych w jej toku argumentów i zarzutów skarżącej wskazujących na mogącą wystąpić w jej życiu zawodowym, osobistym, rodzinnym szkodę na skutek wydalenia jej z Polski do Białorusi.
W uzasadnieniu zażalenia kilkakrotnie podkreślono, że Skarżąca przebywa w Polsce od ponad 10 lat i tu jest zlokalizowany jej ośrodek życiowy. Argumentuje się, że Skarżąca jest głęboko zakorzeniona w polskich realiach, ma grupę przyjaciół, perspektywę uzyskania bardzo dobrej pracy tłumacza w firmie handlowej, zdobycia wykształcenia, urodzenia dziecka a nade wszystko prowadzenie życia rodzinnego z mężem. Pozostaje w związku małżeńskim z osobą obecnie odbywającą karę pozbawienia wolności, który wychodzi na wolność w listopadzie 2017 r. Poza tym będąc w Polsce może i chce uczestniczyć czynnie w toczącej się sprawie a deportacja na Białoruś "odetnie" ją od takiej możliwości. Wskazano na diametralnie odmienne warunki życia na Białorusi, w kraju reżimowym o czym świadczy przedłożony raport Amnesty International.
Dalej Skarżąca zarzuca zdawkowe uzasadnienie skarżonego postanowienia przez Sąd, co w jej ocenie znacznie utrudnia merytoryczne odniesienie się do tak sformułowanego odmownego stanowiska sądu. Domaga się by jej wniosek o wstrzymanie rozpatrywać przez pryzmat szeregu okoliczności, twierdzeń, dowodów przedstawionych w niniejszym postępowaniu a tego Sąd nie uczynił. Doszło do braku analizy całej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma chronić stronę, tak by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. Wnioskodawca jest zobligowany do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zawartych w powołanym przepisie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Należy podkreślić, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony o istnieniu tych niebezpieczeństw. Stawiane twierdzenia należy uzasadnić stosownymi okolicznościami. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno ono wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie ze złożonego wniosku o wstrzymanie wynika, że deportowanie Skarżącej doprowadzi do nieodwracalnych skutków bowiem założyła ona rodzinę, jej mąż kończy odbywanie kary pozbawienia wolności w listopadzie br. i wyrażają oni wolę wspólnego zamieszkania, posiadania dzieci i unormowania ich życia. Wskazano także na problemy jakie może mieć Skarżąca z powrotem do Polski po jej wydaleniu, co świadczyć ma o trudnych do odwrócenia skutkach. Za wstrzymaniem przemawia też konieczność zapewnienia cudzoziemcowi zobowiązanemu do powrotu standardów rzetelnej procedury i realizacji prawa do sądu.
Upatrywanie wystąpienia niebezpieczeństwa trudnych do odwrócenia skutków w tym, że Skarżąca na skutek wydalenia na Białoruś nie będzie mogła uczestniczyć w toczącym się z jej skargi postępowaniu i nie będzie mogła realizować w pełni swojego prawa do sądu jest niezasadne bowiem jak wynika z akt sprawy Skarżąca na potrzeby niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego w dniu 21 marca 2017 r. ustanowiła pełnomocnika w osobie adwokata D. G. (k.
43) udzielając mu bardzo szerokiego pełnomocnictwa m.in. do reprezentowania jej przed WSA w Warszawie oraz NSA, w postępowaniach sądowych przed sądami, w tym sądami administracyjnymi, we wszystkich instancjach, urzędami, instytucjami publicznymi i prywatnymi, we wszystkich czynnościach prawnych, procesowych i faktycznych. W związku z powyższym stwierdzić należy, że prawo do sądu skarżącej będzie zagwarantowane albowiem w niniejszej sprawie Skarżącą będzie reprezentował profesjonalny pełnomocnik, który w razie konieczności będzie mógł zwrócić się do niej przebywającej poza Polską o złożenie wyjaśnień w konkretnej sprawie np. na piśmie lub w inny sposób przedstawiający jego stanowisko. Pełnomocnik ma ponadto dołożyć wszelkiej staranności by jej prawa do sprawiedliwego procesu nie zostały naruszone.
Mając na uwadze, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przeprowadza się ograniczone postępowanie dowodowe (dowód z dokumentów) a badanie zaskarżonych aktów odbywa się na podstawie akt sprawy przedłożonych przez organ administracji należy uznać, że osobiste stawiennictwo skarżącej przed sądem zasadniczo jest nieobowiązkowe, a jeśli skarżąca uczestniczy w rozprawie to jej udział sprowadza się zazwyczaj do przedstawienia argumentacji wskazującej na wadliwość wydanej decyzji, co zawiera już wniesiona przez nią skarga. Sąd administracyjny zasadniczo nie prowadzi postępowania dowodowego dotyczącego przedmiotu sprawy. Jeśli taka potrzeba zachodzi jest to podstawa do uchylenia aktu i uzupełnienia postępowania wyjaśniającego przez organy.
W związku z tym udział osobisty skarżącej nie jest konieczny i występuje na zasadzie wyjątku. Podkreślić należy, że strona ustanowiła sobie pełnomocnika w związku z czym jej prawo do udziału w postępowaniu za jego pośrednictwem zostało zagwarantowane. Konieczność opuszczenia Polski przez skarżącą wobec wykonania decyzji zobowiązującej do powrotu nie będzie zatem skutkowało w tym konkretnym przypadku znaczną szkodą czy też trudnymi do odwrócenia skutkami.
Przechodząc natomiast do argumentacji związanej z utrzymaniem przez Skarżącą więzi rodzinnych, społecznych i zapewnieniem jej możliwości rozwoju osobistego oraz zawodowego, które to przejawy życia zostaną bezpowrotnie utracone na skutek wydalenia z Polski stwierdzić należy, że wskazane okoliczności są bardzo ogólnikowe i można je przypisać każdej osobie, która ma zostać wydalona. Skarżąca nie wykazała stosowną argumentacją i dokumentami na jej poparcie, że w jej konkretnej, szczególnej sytuacji wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki.
Fakt zawarcia małżeństwa z osobą przebywającą od dłuższego już czasu w zamkniętym zakładzie karnym w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności z oczywistych względów nie uzasadnia istnienia tak silnej więzi emocjonalnej jaka zazwyczaj właściwa jest dla funkcjonowania rodzin osób przebywających na wolności. Także nic nie stoi na przeszkodzie by po zakończeniu odbywania kary małżonek udał się na Białoruś, skoro tutaj jedyną osobą mu bliską jest Skarżąca i wiąże z nią plany życiowe. O zadomowieniu Skarżącej w Polsce nie świadczy także to, że pomimo upływu ponad 10 lat nie ma legalnej pracy, a jedynie deklaruje swój rozwój zawodowy i przedstawia promesę zatrudnienia w firmie handlowej na stanowisku tłumacza. Okoliczności powyższe, w ocenie NSA, dowodzą, że w związku z wykonaniem decyzji zobowiązującej do powrotu Skarżąca nie poniesie znacznej szkody a także nie wystąpią trudne do odwrócenia skutki.
Zaznaczyć należy, że nie można w oderwaniu od okoliczności sprawy z góry przyjąć, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia zobowiązanie do powrotu. Nie można na zasadzie automatyzmu uznać zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na jej skutek w postaci zobowiązania skarżącej do powrotu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest to sprzeczne z istotą omawianej regulacji. Tego rodzaju "automatyzm" stosowania ochrony tymczasowej, oznaczałby, że w przypadku każdej skargi na rozstrzygnięcie, które wiąże się z opuszczeniem kraju przez cudzoziemca, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tymczasem możliwości takiej ustawodawca nie przewidział stawiając wymóg, by to strona uprawdopodobniła przesłanki wskazane w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie uprawdopodobniła w złożonym przy skardze wniosku o wstrzymanie, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność udzielenia jej ochrony tymczasowej.
Także odwoływanie się do ogólnej sytuacji w kraju pochodzenia Skarżącej - Białoruś nie uzasadnia wstrzymania zaskarżonej decyzji. Skarżąca powinna wskazać, że w jej konkretnym przypadku powrót na Białoruś spowoduje powstanie zdarzeń o charakterze znacznej szkody lub doprowadzi do sytuacji o znamionach trudnych do odwrócenia skutków. Takich wniosków co do osoby Skarżącej nie można stwierdzić na podstawie raportu o sytuacji na Białorusi autorstwa Amnesty International.
W zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozpoznania zażalenia w oparciu o art. 196 P.p.s.a. NSA stwierdza, że nie był kompetentny do wydania w tym zakresie postanowienia bowiem w tym zakresie właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny. Nadmienić jedynie należy, że organ administracji nie wykonuje zaskarżonej decyzji w sytuacji kiedy postanowienie o wstrzymaniu zaskarżonej decyzji zostało zaskarżone i nie jest prawomocne.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. i art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.