Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2015 r. odmówił A. Z. częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I. instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
Pismem z dnia 2 października 2012 r. A. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 listopada 2012 r. wezwano A. Z. do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 4 egzemplarzy odpisów skargi, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi skarżący w dniu 4 grudnia 2012 r. nadesłał wymagane odpisy skargi i jednocześnie wystąpił na urzędowym formularzu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 1263/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniesioną przez A. Z. skargę, stwierdzając, iż odpisy skargi i wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zostały nadane z uchybieniem zakreślonego terminu do uiszczenia wpisu od skargi i uzupełnienia pozostałych wskazanych braków formalnych.
A. Z. wniósł na powyższe postanowienie skargę kasacyjną, która postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 1263/12 została odrzucona jako niedopuszczalna wskutek sporządzenia jej osobiście przez skarżącego.
Z tych samych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 1263/12, odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu z dnia 15 lutego 2013 r.
A. Z. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 kwietnia 2013 r., w związku z czym, zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 maja 2013 r. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wskazanego zażalenia w kwocie 100 zł.
W odpowiedzi skarżący wystąpił na urzędowym formularzu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II OZ 1181/13, oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie.
W tej sytuacji zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2014 r. A. Z. został wezwany do wykonania zarządzenia z dnia 23 maja 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z dnia 20 maja 2013 r., w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie A. Z. nadał w dniu 12 lutego 2014 r. wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 3 listopada 2014 r., referendarz sądowy odmówił częściowego zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Jednakże mimo wskazań, zawartych w postanowieniach Sądów wydanych w niniejszej sprawie, skarżący składając kolejny wniosek, poza zawężeniem jego zakresu, powtórzył jedynie argumentację, jaką zawarł we wcześniejszym wniosku. Nie odniósł się natomiast w żaden sposób do stanowiska zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do nieujawnienia przez niego pełnych danych na temat jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej w zakresie wskazanym przez te Sądy. W tej sytuacji zaniechano ponownego wzywania skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego i stwierdzono, że nie wykazał on spełnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
A. Z. wniósł sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia, zarzucając naruszenie m.in. art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2, art. 243 § 1, art. 255, art. 252 § 1, art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") oraz art. 78 Konstytucji RP. Zarzucił, że referendarz sądowy nie wezwał go powtórnie i należycie do wyjaśnienia powstałych wątpliwości co do sytuacji majątkowej, a w konsekwencji tego zaniechania gołosłownie i bezpodstawnie ocenił, że skarżący nie wykazał, iż jest osobą ubogą.
Na podstawie zarządzenia z dnia 10 lutego 2015 r. skarżący został wezwany, stosownie do art. 255 p.p.s.a., do przedłożenia oświadczeń i dokumentów źródłowych, w celu rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 12 lutego 2014 r.
W odpowiedzi z dnia 2 marca 2015 r. skarżący podniósł, że jego sytuacja nie uległa zmianie. Stwierdził, że żądane dokumenty przedłożył w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 101/12 i II SAB/Ol 57/13 oraz w innych sprawach, tym samym zbyteczne jest ich powielanie, skoro Sąd w pełni nimi dysponuje. Podał, że nie posiada źródeł dochodu. Wsparcia co do utrzymania i ponoszonych wydatków udzielają mu krewni, rodzina. Powtórzył, że posiadane nieruchomości wykorzystuje wyłącznie na indywidualne potrzeby bytowe związane z zamieszkaniem i wyżywieniem. Z tych powodów irracjonalna byłaby ich sprzedaż, skoro nieruchomości te umożliwiają mu przeżycie. Skarżący podał, że nie posiada rachunków bankowych oszczędnościowych. Jednocześnie skarżący wniósł o wyłączenie od orzekania w tej sprawie wszystkich sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.
Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2015 r., Sąd I. instancji odmówił A. Z. przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I. instancji wskazał, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 12 lutego 2014 r. jest kolejnym jego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w tej samej sprawie i stanowi on jedynie modyfikację wcześniejszego wniosku. Podkreślił, że poprzedni wniosek skarżącego, o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata zakończył się prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r. oddalającym zażalenie na postanowienie Sądu o odmowie przyznania prawa pomocy. Następnie podał, że z obecnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i złożonym sprzeciwem od postanowienia referendarza sądowego skarżący został ponownie wezwany o nadesłanie dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej, lecz w odpowiedzi na to wezwanie skarżący żądanych dokumentów nie przedłożył, a powołał się na dokumenty składane w innych postępowaniach.
Sąd I instancji wyjaśnił, że takie same dokumenty skarżący składał także w niniejszym postępowaniu i nie zostały one uznane za wystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego. Są to bowiem kserokopie dokumentów z usuniętymi danymi, bądź też kopie rachunków, zaświadczenia z urzędu pracy, czy też wyciągi z konta, które są już nieaktualne. W związku z tym nie sposób uznać, że skarżący tym razem w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wykazał, że nie jest w stanie ponieść częściowych kosztów postępowania.
Zażalenie od ww. postanowienia zostało sporządzone i wniesione osobiście przez A. Z..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
W przedmiotowym postępowaniu dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie ma okoliczność, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 12 listopada 2013 r. odmówił już przyznania skarżącemu prawa pomocy, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r. oddalił zażalenie na powyższe postanowienie.
W związku z powyższym w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 165 p.p.s.a., który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Wskazać należy, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto należy, że z konstrukcji przepisu art. 246 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt. I OZ 1227/13).
Oceniając ponowne wniosek A. Z. o przyznanie prawa pomocy uznać należy, że skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Brak natomiast powołania się na nowe okoliczności, które nie byłyby znane Sądowi na wcześniejszym etapie postępowania skutkuje brakiem możliwości zmiany dotychczasowego stanowiska Sądu w kwestii przyznania prawa pomocy. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I. instancji, że dokumenty na które powołał się skarżący przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku składał już w niniejszym postępowaniu i przy rozpoznawaniu wcześniejszego wniosku o przyznaniu prawa pomocy nie zostały one uznane za wystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego. Z uwagi zatem, iż skarżący w dalszym ciągu uchyla się od przedstawienia pełnej dokumentacji obrazującej jego sytuację materialną brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji postanowienia.