Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym w dniu [...] kwietnia 2013 r. D. i M. W. złożyli ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Następnie w dniu [...] maja 2013 r. do akt wpłynął wniosek złożony na urzędowym formularzu, zawierający wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wskazał Sad, kwestia przyznania D. i M. Wnukom prawa pomocy była już dwukrotnie prawomocnie rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wobec tego Sąd przyjął, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wnioskiem nowym, ale wnioskiem złożonym w trybie art. 165 p.p.s.a., czyli zmierzającym do weryfikacji poprzedniego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy. W ocenie Sądu rozpoznającego wniosek, ze złożonych przez skarżących dokumentów nie wynika, aby sytuacja majątkowa skarżących uległa pogorszeniu, które uzasadniałoby przyznanie im obecnie prawa pomocy. W poprzednio złożonych wnioskach (z dnia [...] maja i z dnia [...] października 2012 r.) wnioskodawcy podali, że ich łączny dochód miesięczny wynosi odpowiednio: [...] zł i [...] zł. Tamte wnioski zostały przez sądy administracyjne obu instancji rozpoznane w ten sposób, że odmówiono wnioskodawcom przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcia sądów stały się prawomocne.
Jak podał Sąd, z okoliczności istotnych dla rozpoznania wniosku podano jedynie, że skarżący są współwłaścicielami działki nr [...] i działki nr [...] w N. (o pow. [...] m2), nie posiadają innego wartościowego majątku, gospodarstwo domowe prowadzą sami, a utrzymują się z emerytury w łącznej kwocie [...] zł (D. W. otrzymuje [...] zł, a M. W. [...] zł). Jeśli chodzi o koszty utrzymania skarżących, to z lakonicznych wyjaśnień towarzyszących poprzednim wnioskom można wnioskować, że składają się na nie w dalszym ciągu opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i leki (we wniosku z maja 2012 r. ok. 470-880 zł, a we wniosku z października 2012 r. około 550-750 zł). W dalszym ciągu wnioskodawcy nie przedstawili dokumentów źródłowych na poparcie wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie. Innych danych pozwalających na ocenę wniosku skarżących dokumenty prezentowane przez stronę nie zawierają.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że obecnie dochody skarżących są większe, niż kiedy ostatnio rozpoznawano ich wniosek o przyznanie prawa pomocy. Uprzednio dwukrotnie wnioski skarżących załatwiono negatywnie. Skoro więc aktualnie dochody skarżących kształtują się na wyższym poziomie, to należy wyrazić przekonanie, że nie wykazano istnienia takich okoliczności, które uzasadniałyby uchylenie lub zmianę prawomocnego postanowienia sądu w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Sąd podkreślił, że nie zostało przez skarżących w żaden sposób wykazane, iż nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i kosztów zastępstwa adwokackiego w zainicjowanym przez siebie postępowaniu.
Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, kwestia przyznania D. i M. W. prawa pomocy w niniejszej sprawie była już przedmiotem rozpoznania przez WSA we Wrocławiu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalał zażalenia wnioskodawców na postanowienia odmawiające przyznania prawa pomocy. W takiej sytuacji skarżący powinny więc wykazać, że ich sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu, gdyż ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy zmierza w istocie do weryfikacji poprzednich orzeczeń, wskutek zmiany okoliczności prawnych lub faktycznych sprawy (art. 165 p.p.s.a.).
W sprawie niniejszej należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że ze złożonego przez skarżących wniosku nie wynika, aby ich sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu, co uzasadniałoby przyznanie im prawa pomocy. Przede wszystkim Sąd powinien był ustalić, jaka była sytuacja materialna skarżących w dacie wydania wcześniejszych orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy, a jaka w dacie kolejnego rozpoznania sprawy. Takiej analizy Sąd I instancji dokonał, a Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Biorąc pod uwagę aktualny dochód miesięczny skarżących, wykazany we wniosku, w kwocie [...] zł, stwierdzić należy, że przy racjonalnym gospodarowaniu umożliwia on partycypowanie w kosztach postępowania sądowego. Ponadto, jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, wnioskodawcy nie przedstawili ewentualnych dokumentów źródłowych na poparcie wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie, a które pozwoliłyby na pełne zobrazowanie ich sytuacji materialnej. W związku z powyższym stwierdzić należy, że skarżący, występując po raz kolejny z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wykazali, że nastąpiła taka zmiana okoliczności faktycznych, która uzasadniałaby przyznanie im prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.