Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1759/15 odrzucił skargę D. Z. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wobec wniesienia przez D. Z. w dniu 16 września 2014 r. skargi na wskazaną wyżej decyzję, zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 października 2014 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł oraz uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dwóch egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Wezwanie zawierało pouczenie, że czynności powyższych należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzeń, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca odebrała wezwania w dniu 28 października 2014 r., zatem termin do ich wykonania upływał z dniem 4 listopada 2014 r.
Strona w terminie nadesłała do Sądu wniosek o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia wpisu. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 4 marca 2015 r. skarżąca uiściła wpis.
Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2015 r. Sąd odrzucił skargę D. Z. bowiem nie wykonała ona w terminie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci przedłożenia dwóch jej odpisów.
Rozpoznając skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, w której argumentowano, iż skarżąca wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych wysłała przesyłką poleconą dokumenty w postaci dwóch odpisów skargi, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 1745/15, uchylił zaskarżone orzeczenie stwierdzając, że nie jest wykluczona sytuacja, w której omyłkowo odpisy skargi nie zostały dołączone do akt po ich otrzymaniu w przesyłce nadanej przez skarżącą. W ocenie NSA w przedmiotowej sprawie istnieją zatem poważne wątpliwości co do tego, czy skarżąca faktycznie nie wysłała odpisów skargi.
Nie można wykluczyć, że przesyłka kierowana przez skarżąca do sądu zawierała także dwa odpisy skargi. Przemawia za tym to, że sąd, wraz z odpowiednimi wezwaniami do uzupełnienia braków formalnych, wystosował do skarżącej także pismo przewodnie, w którym wymienił zawartość przesyłki. Strona rozsądnie działająca w swojej sprawie nie mogłaby zatem przeoczyć wezwania do nadesłania odpisów skargi. Dodatkowo, skarżąca zapoznała się z treścią pouczeń sądu, gdyż wystosowała wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. Znała zatem konsekwencje niezastosowania się do wezwania o nadesłanie odpisów skargi. Prawdopodobieństwo wysłania przez skarżącą odpisów skargi potwierdzać może także wysłane przez nią pismo, w którym ze względu na swoje zdziwienie rozstrzygnięciem prosi sąd o wyjaśnienia co do odrzucenia skargi, w sytuacji gdy dołączyła odpisy skargi.
Nie można zatem jednoznacznie przesądzić, że odpisy skargi, o dostarczenie których sąd wezwał skarżącą, nie znalazły się w przesyłce adresowanej do sądu, a tym samym że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych w terminie. W tej sytuacji Sąd uznał, iż odrzucenie skargi ze wskazanych przyczyn stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu. Podniesiono, że w przypadku istnienia wątpliwości co do obiegu dokumentów, poprzez dostarczenie których strona wywiązuje się z określonych obowiązków, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania.
Na skutek ponownego rozpoznania sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 października 2015 r. odrzucił skargę D. Z. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z § 4 zdanie pierwsze zarządzenia nr 14 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2015 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych (dalej: zarządzenie), na piśmie wpływającym do sądu umieszcza się adnotację zawierającą nazwę sądu, datę wpływu pisma, informację o załącznikach oraz podpis przyjmującego pismo. Czynności tych, stosownie do § 3 zarządzenia, dokonuje wyznaczony pracownik sądu. Skarżąca w odpowiedzi na skierowane do niej wezwania - nadesłała pismo nadane w dniu 31 października 2014 r. (k. 12 akt sprawy), będące wnioskiem o zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego. W treści tego pisma brak jest informacji o jakichkolwiek załącznikach. Z pieczęci Biura Podawczego WSA w Warszawie wynika, że do pisma nie dołączono żadnych załączników (w pozycję "Zał." nic nie wpisano).
Sąd podkreślił, że w terminie zakreślonym do nadesłania odpisów skargi nie wpłynęła do sprawy od skarżącej żadna inna korespondencja. Kopie skargi zostały przesłane dopiero przy wniosku z dnia 19 maja 2015 r. Obydwie znajdują się w kopercie z tyłu akt. W akta sprawy poza oryginałem skargi nie został wszyty żaden jej egzemplarz.
W tej sytuacji w ocenie Sądu pierwszej instancji nie może być żadnych wątpliwości, że skarżąca nie nadesłała w odpisów skargi przy piśmie z dnia 31 października 2014 r., zaś zarówno twierdzenie skarżącej, że nadesłała odpisy skargi wraz z wnioskiem o zwolnienie jej od uiszczenia wpisu, zawarte w piśmie zatytułowanym "wniosek" z dnia 19 maja 2015 r. (data stempla urzędu pocztowego), jak i w skardze kasacyjnej nie polegają na prawdzie, a stanowią próbę przerzucenia winy za oczywiste zaniedbanie skarżącej na pracowników WSA w Warszawie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie D. Z. zarzuciła:
- - błąd w ustaleniach faktycznych co do tego, że w terminie zakreślonym w wezwaniu nie uzupełniłam braków formalnych skargi mianowicie nie złożyłam dwóch jej odpisów w sytuacji gdy na adres Sądu wysłałam żądane dokumenty w zakreślonym w wezwaniu terminie wraz z wnioskiem o zwolnienie mnie od wpisu sądowego,
- - naruszenie przepisu postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - odrzucenie skargi administracyjnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z uwagi na nie uzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, w sytuacji gdy zgodnie z zarządzeniem Sędziego uzupełniłam braki formalne w postaci złożenia dwóch odpisów skargi w ustawowym terminie, a w konsekwencji skardze powinien być nadany dalszy bieg,
- - naruszenie art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez zamknięcie skarżącej drogi do rozpoznania jej sprawy przez niezawisły Sąd.
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika. Przepis art. 49 § 1 P.p.s.a. stanowi zaś, iż w wypadku gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek nie zachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 P.p.s.a. jest art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który w przypadku nieuzupełnienia przez skarżącego w terminie braków formalnych skargi wprowadza sankcję w postaci jej odrzucenia.
Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy ma fakt, że kwestia uzupełnienia braków formalnych skargi D. Z. w zakresie nadesłania dwóch odpisów tego pisma była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 15 lipca 2015 r. jednoznacznie stwierdził, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych, w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości co do faktycznego nieuzupełnienia tych braków, stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W związku z powyższym należało uznać, że stanowisko NSA było wiążące dla Sądu pierwszej instancji, który ponownie rozpatrywał powyższą sprawę.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko tego Sądu zawarte w orzeczeniu z dnia 15 lipca 2015 r. nie zostało przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym postanowieniu uwzględnione. Sąd pierwszej instancji, nie dysponując nowymi dowodami w sprawie, a tym samym orzekając w tożsamym stanie faktycznym co NSA, ograniczył się do szczegółowego przedstawienia okoliczności sprawy, które były już znane NSA w momencie orzekania. W związku z tym należało przyjąć, że uzasadnienie orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowiło w istocie polemikę z poglądem NSA co do braku możliwości jednoznacznego stwierdzenia, iż skarżąca nie uzupełniła w zakreślonym terminie braków formalnych skargi.
Uwzględniając powyższe oraz fakt, że D. Z. przy piśmie z dnia 19 maja 2015 r. nadesłała żądane odpisy skargi, brak było przeszkód do nadania sprawie dalszego biegu. W efekcie brak było podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.