Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 519/15 odmówił A. G. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2015 r. uzupełnionym w dniu 17 sierpnia 2015 r. (data nadania formularza) A. G. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie otrzymuje dochodu. Oświadczył, iż nie dysponuje żadnymi oszczędnościami. Jako posiadany majątek nieruchomy strona wskazała mieszkanie o powierzchni 205,17 m², dwie działki budowlane o powierzchni 800 m² każda, działkę o powierzchni 0,0410 ha we współwłasności oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,7945 ha.
Pismem z dnia 20 sierpnia 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawo pomocy poprzez:
- 1) wskazanie wszystkich źródeł utrzymania, ewentualnie wyjaśnienie kto ponosi koszty utrzymania skarżącego,
- 2) złożenie zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej,
- 3) złożenie zaświadczenia właściwej jednostki ds. opieki społecznej o sytuacji rodzinnej i materialnej,
- 4) wykazanie i udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie (faktury za gaz, energię, itp.).
W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył pismo, w którym oświadczył, iż pomaga mu rodzina oraz nie korzysta z pomocy społecznej. Przedstawił także "kartę wizyt bezrobotnego i poszukującego pracy", oraz kopie opłat poniesionych: za odpady komunalne (24 zł uiszczoną 8 stycznia 2015 r.), za energię (47,50 zł uiszczoną 4 marca 2015 r.), za wodę i ścieki (97,20 zł uiszczoną 31 grudnia 2014 r.) i na kwotę 39,38 zł (brak wskazania tytułu opłaty, uiszczoną 1 kwietnia 2015 r.).
Postanowieniem z dnia 8 września 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na postanowienie to skarżący złożył w terminie ustawowym sprzeciw, tym samym straciło ono moc.
Odmawiając A. G. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."), Sąd pierwszej instancji podniósł, że nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Wnioskodawca podał, że jest bezrobotny i nie uzyskuje żadnych dochodów. Utrzymuje się pomocy rodziny, której wysokości nie określił. Pomimo żądania nie przedstawił zaświadczenia o swojej sytuacji materialnej z jednostki pomocy społecznej. Zaniechał także udokumentowania jakichkolwiek wydatków - kosztów bieżącego miesięcznego utrzymania poniesionych na jedzenie, rachunki, odzież, czy też kosztów utrzymania mieszkania. Przedstawił jedynie kopie trzech rachunków za 2015 r. Nie wykazał również aby w związku z brakiem zatrudnienia posiadał zaległości w spłacie bieżących zobowiązań. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżący nie wyjaśnił, jaka jest jego rzeczywista sytuacja majątkowa. Nie przedstawił bowiem jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego trudną sytuację materialną.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. G., wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a. strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd pismem z dnia 20 sierpnia 2015 r. wezwał skarżącego do złożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów.
Skarżący w odpowiedzi na powyższe wezwanie udzielił niepełnych wyjaśnień, bowiem nie wskazał m.in. źródeł utrzymania, czy też ponoszonych comiesięcznych wydatków. Nie przedłożył także zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej. Strona przedstawiła co prawda kopie trzech rachunków za 2015 r., jednakże uwzględniając fakt, iż zostały one uregulowane przez wnioskodawcę, który deklaruje, że nie posiada żadnych dochodów, nie można było uznać za wiarygodne twierdzeń strony o jej trudnej sytuacji finansowej. Brak jakichkolwiek informacji o osiąganych dochodach oraz kosztach utrzymania skarżącego uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony.
Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, należało przyjąć, iż wnioskodawca nie spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.