Uzasadnienie
Postanowieniem z 23 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D.W. i M.W. (dalej jako "skarżący") przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D.W., M.W., M.W. i J.W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z [...] marca 2014 r. w przedmiocie nakazu przedłożenia ekspertyzy technicznej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że jak wynika ze złożonego oświadczenia skarżący prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, a ich łączny miesięczny dochód wynosi 2.781 zł i pochodzi z otrzymywanych emerytur. Skarżący są właścicielami nieruchomości o powierzchni 2488 m2. Ponadto skarżący wskazali, że nie są w stanie opłacić żadnej z licznych spraw zawisłych przed Sądem. Zauważyli, że co miesiąc wydają na opłaty, ksero, sprawdzenie w sądzie akt jedną emeryturę, druga natomiast nie wystarcza na minimum socjalne. Wskazali również, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego z pozostałymi skarżącymi, ponieważ posiadane przez nich mieszkanie nie nadaje się do zamieszkania, nie ma w nim wody i ogrzewania.
Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy są ogólnikowe i niepełne. Wymagane więc było wezwanie skarżących do dodatkowych wyjaśnień. Skarżący nie wykonali wezwania referendarza i nie przedstawili dokumentów obrazujących ich sytuację majątkową. Sąd I instancji uznał więc, że dochód wnioskodawców jest wystarczający na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Sąd I instancji za niewiarygodne przyjął twierdzenie, że skarżący prowadzą gospodarstwo domowe samodzielnie, skoro w skardze podano jako miejsce zamieszkania J.W. i M.W. ten sam adres, co adres wnioskodawców.
Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie nie zgadzając się z treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia i podnosząc argumenty dotyczące zasadności skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swoją sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności, jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest zaś instytucją, która stanowi wyjątek od tej zasady. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe.
Sąd I instancji rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy trafnie ocenił sytuację materialną skarżących. Zasadnicze znaczenie ma, że skarżący nie przedstawili żądanych dokumentów, które miały w sposób jednoznaczny i precyzyjny zobrazować ich sytuację majątkową. Bez znaczenia jest ponadto, że skarżący występują w licznych postępowaniach sądowoadministracyjnych, ponieważ każda z tych spraw powinna być traktowana odrębnie, a skarżący wnosząc kolejne skargi muszą liczyć się z koniecznością ponoszenia w tych sprawach kosztów sądowych.
Należy więc podzielić stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący nie wykazali, że nie stać ich na poniesienie jakichkolwiek czy też pełnych kosztów postępowania.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
- - ---------------------- 2 1