Uzasadnienie
Pismem z dnia 22 kwietnia 2014 r. [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w K. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
W wykonaniu Zarządzenia Przewodniczącego z dnia 30 kwietnia 2015 r. wezwano [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w Katowicach do uiszczenia wpisu od skargi oraz uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 1 egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem oraz złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej. Wezwanie zawierało pouczenie, że czynności powyższych należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzeń, pod rygorem odrzucenia skargi.
W wyznaczonym terminie skarżące Towarzystwo zwróciło się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zmniejszenie wpisu do 50 zł.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 lipca 2015 r. odmówił Towarzystwu przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
W sprzeciwie wniesionym od tego postanowienia strona skarżąca wskazała, że nie jest w stanie pokryć wpisu z powodu bardzo niskich dochodów. W jej ocenie na uwzględnienie zasługuje fakt, iż działa w interesie społecznym.
Postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 918/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w K. wobec nieuzupełnienia jej braków formalnych.
Postanowieniem 29 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego Towarzystwa o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - dalej zwanej P.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W ocenie Sądu tego typu sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. Sąd odrzucił skargę wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi innych niż uiszczenie wpisu, tj. nienadesłania odpisu skargi oraz prawidłowo sporządzonego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. W tej sytuacji rozpoznanie ww. wniosku stało się zbędne, gdyż skarga została odrzucona z przyczyn innych niż nieuiszczenie wpisu, a obniżenie jego wysokości było jedynym żądaniem, zawartym we wniosku.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w K. podnosząc, że po otrzymaniu postanowienia strona uzupełniła braki formalne, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 249a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Wskazany przepis reguluje zatem dwa przypadki, w których postępowanie w sprawie o przyznanie prawa pomocy podlega umorzeniu. Po pierwsze jest to cofnięcie wniosku przez stronę, natomiast po drugie, zbędność rozpoznania takiego wniosku.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, iż rozpoznanie wniosku [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w Katowicach o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zmniejszenie wpisu do 50 zł jest zbędne, bowiem skarga została odrzucona z przyczyn innych niż nieuiszczenie wpisu. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestia zbędności rozpoznania wniosku skarżącego Towarzystwa o przyznanie prawa pomocy w momencie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zaistniała.
Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 29 września 2015 r. umorzył postępowanie w sprawie wskazanego wniosku, mimo że postanowienie tego Sądu z dnia 9 września 2015 r. o odrzuceniu skargi nie było jeszcze prawomocne. Strona została pouczona przez Sąd o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od tego orzeczenia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, w związku z czym należało uwzględnić, że może z powyższego prawa skorzystać. Skutecznie wniesiony zaś środek odwoławczy może doprowadzić do wzruszenia zaskarżonego orzeczenia. W tych okolicznościach nie można było uznać aby w dacie procedowania przez Sąd pierwszej instancji ziściła się przesłanka zbędności rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, o której mowa w art. 249a P.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Sąd pierwszej instancji obowiązany był rozpatrzyć wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, nie zaś umarzać postępowanie w tym zakresie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.