Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt. II SA/Bd 756/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniosek R. B. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 złotych od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przekazania gruntów leśnych i nieleśnych z zasobu Państwowego Funduszu Ziemi do Lasów Państwowych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 23 września 2009 r. T. B. jako skarżący i jednocześnie pełnomocnik skarżącej R. B. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Następnie zarządzeniem z dnia 28 sierpnia 2008 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia. W [...] 2009 r. skarżąca R. B. odebrała je osobiście.
W [...] 2009 r. T. B. przedłożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy pismo "w odpowiedzi" na zarządzenie Sądu z dnia 23 września 2009 r., w którym odmówił uiszczenia wpisu sądowego, z uwagi na fakt, iż nie jest uczestnikiem postępowania, a jedynie pełnomocnikiem matki R. B., którą jego zdaniem, Sąd zwolnił od kosztów procesu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wobec nieopłacenia skargi we wskazanym terminie, postanowieniem z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 756/09 odrzucił skargę R. B. T. i R. B. w [...] 2009 r. wnieśli do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. We wniosku tym wskazali, że pełnomocnik T. B. błędnie odczytał treść wezwania do uiszczenia wpisu od skargi i odniósł konieczność jego uiszczenia do siebie, a nie do R. B. T. B. sądził ponadto, że R. B. jest zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu w niniejszym postępowaniu, gdyż dotychczas Wojewódzki Sąd Administracyjny wielokrotnie zwalniał R. B. z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 6 listopada 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zwolnił skarżącą R. B. od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niej pełnomocnika z urzędu – adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalając w dniu 7 grudnia 2009 r. wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wskazał, że przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest dopełnienie obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd I instancji, zaznaczył, że przekonanie pełnomocnika strony skarżącej o jej rzekomym zwolnieniu z kosztów sądowych, a także błędnie odczytana treść wezwania sądowego do uiszczenia wpisu od skargi, świadczą wyłącznie o subiektywnym przekonaniu ustanowionego pełnomocnika i nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu.
W zażaleniu na to postanowienie R. B. i T. B. wskazali, że z uwagi na fakt, że T. B. nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem, powinien zostać pouczony przez Sąd, w innym razie ma miejsce ograniczenie konstytucyjnego dostępu do Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną łącznie spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dokonana czynność, której termin został uchybiony, a we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy strony w niedokonaniu czynności w wyznaczonym terminie. Strona nie ma obowiązku udowodnienia, że nie była w stanie dokonać czynności w terminie, twierdzenie takie należy natomiast uprawdopodobnić, czyli wskazać takie okoliczności, które prowadzą do przypuszczenia, że dane zdarzenia rzeczywiście miały miejsce i stanowiły obiektywną przeszkodę, której nie dało się przezwyciężyć w terminie wskazanym do dokonania czynności.
W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 16 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie wpisu.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu z [...] 2009 r. został złożony w ustawowym, siedmiodniowym terminie, gdyż momentem ustania przyczyny uchybienia terminowi było doręczenie stronie postanowienia o odrzuceniu skargi w [...] 2009 r.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 6 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Przy czym oczywiście brzmienie wskazanego przepisu nie stwarza obowiązku udzielania pomocy co do wszelkich możliwych zachowań. W niniejszej sprawie T. B. kierował do Sądu I instancji pismo " w odpowiedzi" na zarządzenie o obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, z którego wynikało, iż nie zrozumiał on kto jest adresatem zarządzenia i na kim spoczywa obowiązek poniesienia kosztów sądowych. Pismo to nie zostało rozpoznane przez Sąd I instancji, a istniały przesłanki do potraktowania go jako zażalenie na zarządzenie.
Wskazać należy także, iż postanowieniem z dnia 6 listopada 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.
W związku z powyższym, w warunkach rozpoznawanej sprawy i okoliczności jej towarzyszących Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające przywrócenie stronie uchybionego terminu.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.