Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 221/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu wniosku E. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przyznał mu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu w 4/5 części, w pozostałym zakresie, wniosek oddalił. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał m. in., iż zgodnie z art. 246 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że posiada on stałe źródło dochodu, utrzymując się wraz z żoną i córką ze świadczenia przedemerytalnego w wysokości 1045 zł i renty w wysokości 579 zł oraz z prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej.
Działalność ta w roku 2004 przyniosła dochód w wysokości 2.904,67 zł (tj. przeciętnie ok. 242,06 zł miesięcznie), w roku 2005 – 3.597,83 zł (ok. 299,82 zł). Ponadto z oświadczenia wynika, że łączne wydatki wynoszą ok. 1.000,00 zł (utrzymanie domu, żywność, lekarstwa). Sąd oceniając sytuację majątkową wnioskodawcy, dopatrzył się, iż ten przeznacza stosunkowo wysokie kwoty na cele związane z remontem mieszkania, które następnie odlicza od podatku. Z odpisów zeznań podatkowych wynika, że w roku 2004 wydatki na cele mieszkaniowe wyniosły 15.760,00 zł, a w 2005 r. – 2.210,00 zł.
Sąd następnie wskazał, że wydatki wskazywane przez skarżącego w niniejszej sprawie – poza związanymi z utrzymaniem domu, wyżywieniem, wykupem lekarstw – nie należą do kategorii wydatków koniecznych. Ani bowiem raty kredytu zaciągniętego na remont samochodu, ani tym bardziej wydatki na cele remontowe mieszkania, nie mają takich cech, świadczą jedynie o tym, że osoba, która je ponosi posiada odpowiednie środki na ich finansowanie.
W rezultacie Sąd uznał, iż sytuacja majątkowa nie jest na tyle zła, by uzasadniała przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jednakże z uwagi na wysokość wpisu sądowego - 500,00 zł, Sąd uznał, że zapłata wpisu w pełnej wysokości, oznaczałaby poniesienie uszczerbku utrzymania dla skarżącego i jego rodziny, tym bardziej, że skarżący ponosi jeszcze koszty w sprawie II SA/Rz 222/06, która pozostaje w związku z przedmiotową sprawą.
Dlatego też Sad postanowił zwolnić E. J. od obowiązku uiszczenia wpisu należnego od skargi w 4/5 części, w pozostałym zakresie wniosek oddalił.
W zażaleniu na powyższe postanowienie, wniesionym przez E. J. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podtrzymał on wszystkie swoje wcześniejsze oświadczenia co do sytuacji majątkowej i zdrowotnej dodając, iż nie ma żadnych oszczędności, a opłacenie wpisu od skargi spowoduje duży uszczerbek w utrzymaniu. Co do remontu mieszkania, był on możliwy w poprzednich latach, dzięki oszczędnościom pochodzącym z prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej. Obecnie działalność ta nie jest już prowadzona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie skarżącego od wpisu od skargi w 4/5 części. Oznacza to, że skarżący będzie miał obowiązek uiszczenia kwoty 100 zł tytułem wpisu od przedmiotowej skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji dokonał prawidłowej analizy wniosku skarżącego. Dokonana ocena sytuacji majątkowej wnioskodawcy, uzasadniała podjęcie kwestionowanego przez skarżącego rozstrzygnięcia.
Twierdzenia Sądu I instancji, iż kredyty zaciągnięte na remont samochodu, czy wydatki związane z remontem mieszkania, nie należą do kategorii wydatków koniecznych, a świadczą jedynie o tym, że osoba która je ponosi posiada odpowiednie środki na ich finansowanie, nie można jednak zaakceptować. Jak wynika bowiem z art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd winien zbadać m. in. rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze wnioskodawcy. Trudno z góry przyjąć, iż wydatki związane np. z remontami, czy spłatą kredytu, nie należą do wydatków koniecznych. Ewentualnie, takie stwierdzenie, powinno być poprzedzone szczegółową analizą i mogłoby być uzasadnione, gdyby te wydatki dotyczyły np. dóbr luksusowych.
Jednakże, mimo nietrafności omawianej wyżej argumentacji Sądu I instancji w kwestii wydatków koniecznych, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe.
Skarżący w zażaleniu podnosi m. in., iż nie posiada oszczędności, a żona w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej. W ocenie Sądu jednak te argumenty nie zasługują na uwzględnienie.
Należy bowiem zwrócić uwagę, że skarżący i jego żona – o czym wyżej była mowa – posiadają stałe dochody z tytułu świadczenia przedemerytalnego i renty. Ponadto, jak wynika z wcześniejszego oświadczenia skarżącego (pismo z dnia 14 kwietnia 2006 r.) żona skarżącego prowadziła bar małej gastronomii w sezonie letnim – do dnia 30 września 2006 r. Skarżący oświadczył, że działalność ta przynosi "minimalne dochody", nie określił jednak jakie. Natomiast z nadesłanych odpisów zeznań podatkowych za ostatnie 2 lata wynika, że działalność ta przynosi dochody, co prawda niezbyt duże, jednak z całą pewnością mające wpływ na ocenę sytuacji majątkowej skarżącego w kontekście przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Podsumowując, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, prawa nie narusza i brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia E. J. na to orzeczenie.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
MSB