Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2017 r. III SA/Gd 460/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w sprawie ze skargi W. K. na uchwałę Rady Miejskiej w Bytowie z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie rozbiórki pomnika, odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy:
Postanowieniem z dnia 23 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę W. K. na ww. uchwałę w przedmiocie rozbiórki pomnika. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 5 kwietnia 2017 r.
W terminie do złożenia skargi kasacyjnej od ww. postanowienia, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy, żądając zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Postanowieniem z dnia 26 maja 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Po rozpoznaniu sprzeciwu od ww. rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 czerwca 2017 r. utrzymał postanowienie referendarza w mocy. Odpis tego postanowienia został skarżącemu doręczony w dniu 23 czerwca 2017 r.
W dniu 24 lipca 2017 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) pełnomocnik skarżącego w osobie adwokata z wyboru wniósł skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka odwoławczego. Z uzasadnienia wniosku wynika, że art. 177 § 6 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania, wobec czego złożenie wniosku o przywrócenie terminu było konieczne. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej wywołane było faktem braku rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Prawomocne rozpatrzenie wniosku w postaci postanowienia tutejszego Sądu z dnia 19 czerwca 2017 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 23 czerwca 2017 r. i dopiero w tej dacie pojawiła się konieczność znalezienia profesjonalnego pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej. Ustanowienie pełnomocnika i zapoznanie z materiałami niezbędnymi do przeanalizowania sprawy stało się możliwe w dniu 17 lipca 2017 r., a więc w tej dacie ustała przeszkoda do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Brak wniesienia skargi kasacyjnej determinowany był okolicznościami niezawinionymi przez skarżącego, wywołanymi trwającą procedurą, na której przebieg skarżący nie miał wpływu.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożony wniosek podlegał odrzuceniu jako wniesiony po terminie o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu Sąd przypomniał, iż pełnomocnik skarżącego podał, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała w momencie ustanowienia pełnomocnika i zapoznania się z aktami sprawy, co stało się możliwe w dniu 17 lipca 2017 r. Ze stanowiskiem takim, w ocenie Sądu, nie sposób się zgodzić. Zdaniem Sądu w świetle art. 87 § 1 p.p.s.a siedmiodniowy termin do złożenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i dokonania tej czynności należy liczyć od daty doręczenia skarżącemu postanowienia Sądu z dnia 19 czerwca 2017 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy, tj. od dnia 23 czerwca 2017 r. Tego dnia skarżący dowiedział się, że jego wniosek nie został uwzględniony i że powinien ustanowić pełnomocnika z wyboru.
Przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej związana była z toczącym się postępowaniem o przyznanie skarżącemu prawa pomocy, a przyczyna ta ustała w dacie, kiedy skarżący dowiedział się o negatywnym dla niego zakończeniu tego postępowania.
Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 23 czerwca 2017 r., kiedy to skarżącemu doręczono postanowienie kończące postępowanie z wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wobec czego siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu i dokonania uchybionej czynności upłynął w dniu 30 czerwca 2017 r. Składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej strona skarżąca nie dochowała siedmiodniowego terminu do jego wniesienia. Dlatego, na mocy art. 88 p.p.s.a., złożony wniosek jako spóźniony podlegał odrzuceniu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, kwestionując to postanowienie w całości. Zakwestionowanemu postanowieniu zarzucono:
- I. naruszenie art. 87 § 1 w zw. z art. 177 w zw. z art. 88 p.p.s.a. polegając na:
- a) braku dokonania przez Sąd na etapie oceny wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej wykładni wyszczególnionych w petitum zarzutu regulacji in procendendo, który to brak łącznej interpretacji regulacji skutkował:
- - dokonaniem przez Sąd błędnej wykładni statuowanego na grucie art. 87 § 1 p.p.s.a. pojęcia "ustanie przeszkody uchybienia terminu" wyznaczającego początek siedmiodniowego terminu zawitego do skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu w związku z: uznaniem przez Sąd, iż ustanie przeszkody do skutecznego sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w przypadku uprzedniej odmowy przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej następuje z dniem doręczenia stronie ubiegającej się o prawo pomocy odpisu prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, która to ocena Sądu pierwszej instancji na kanowie przedmiotowej sprawy skutkowała uznanie, iż:
w przypadku skarżącego ustanie przeszkody do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie III SA/Gd 460/15 nastąpiło w dniu 23 czerwca 2017 r., zaś siedmiodniowy termin do złożenia wskazanego wniosku upłynął w dniu 30 czerwca 2017 r., a finalnie:
uznaniu, że wniosek o przywrócenie terminu złożony wraz ze skargą kasacyjną w dniu 24 lipca 2017 r. (tj. w terminie 7 dni od dnia ustanowienia przez skarżącego pełnomocnika z wyboru), a przed upływem 30 dni od doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia o odmowie przyznania pomocy prawnej w sytuacji gdy:
- - kumulatywna wykładnia regulacji art. 87 § 1 oraz art. 175 § 1 wyszczególnionej ustawy prowadzi do konkluzji, iż:
- - w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej ustanie przeszkody winno następować w dacie w której możliwe stało się ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, tj. zdarzenie umożliwiające zachowanie podstawowego wymogu skargi kasacyjnej, jaki stanowi przymus adwokacko-radcowski, a siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu winien kończyć swój bieg po upływie 7 dni od daty ustanowienia pełnomocnika przez skarżącego, któremu odmówiono uprzednio prawa pomocy;
W konsekwencji braku kumulatywnego zastosowania przez Sąd wskazanych powyżej regulacji procesowych, Sąd pierwszej instancji dokonał błędnego ustalenia początkowej oraz końcowej daty siedmiodniowego terminu prekluzyjnego do złożenia wniosku o przywrócenia terminu do sporządzenia i wniesienia przez skarżącego skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 23 marca 2017 r. niezasadnie stosując instytucję odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zawierało usprawiedliwione podstawy.
Przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin siedmiu dni do wniesienia pisma (wniosku) liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi, a nie od czasu dowiedzenia się o tym.
Z akt sprawy wynika, iż postanowienie z dnia 19 czerwca 2017 r. załatwiające odmownie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zostało skarżącemu doręczone w dniu 23 czerwca 2017 r. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej skarżący podał zaś, że ustanowienie pełnomocnika stało się możliwe w dniu 17 lipca 2017 r., a więc w tej dacie ustała przeszkoda do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Omawiany wniosek został złożony w dniu 24 lipca 2017 r.
Oceniając kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi do złożenia przedmiotowego wniosku należy mieć na uwadze, iż czynność której skarżący uchybił to wniesienie skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 23 marca 2017 r. odrzucającego wniesioną w tej sprawie skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. Norma art. 87 § 4 p.p.s.a. wymaga, by równocześnie z wnioskiem dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie. Zaś skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2 i 3 - art. 175 § 1 p.p.s.a.
Mając zatem na uwadze powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach tej sprawy przyjąć należy, iż za "czas ustania przyczyny uchybienia terminu" należy uznać moment w którym strona ustanowiła pełnomocnika. Powzięcie przez skarżącego wiadomości z doręczonego postanowienia z dnia 19 czerwca 2017 r., iż w ramach prawa pomocy nie został jemu przyznany pełnomocnik z urzędu, nie może zostać uznane za ustanie przyczyny uchybienia terminowi. Przy czym zaznaczyć należy, że z akt sprawy nie wynika, by w sprawie mogły znaleźć zastosowanie normy § 2-3 art. 175 p.p.s.a. Za takie zdarzenie należy uznać dopiero ustanowienie pełnomocnika z wyboru, gdyż dopiero w tym momencie zaistniała realna możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej, co do której istnieje przecież tzw. przymus adwokacko-radcowski.
W związku z powyższym aby wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej został złożony skutecznie, konieczne było załączenie skargi kasacyjnej sporządzonej i podpisanej przez adwokata lub radcę prawnego.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustała w dacie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, tj. w dniu 17 lipca 2017 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka odwoławczego został złożony w dniu 24 lipca 2017 r., a zatem rację należy przyznać skarżącemu, iż złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło w terminie o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Dlatego też zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu.
Z przedstawionych wyżej przyczyn, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.