Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw G. [...] w K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G. [...] w K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy zostało doręczone skarżącemu Stowarzyszeniu w dniu 10 sierpnia 2016 r. Skarżące Stowarzyszenie wniosło sprzeciw w dniu 18 sierpnia 2016 r., a więc z uchybieniem siedmiodniowego terminu na wniesienie sprzeciwu, określonego w art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "P.p.s.a."
Skarżące Stowarzyszenie wniosło zażalenie na postanowienie z dnia 30 sierpnia 2016 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, czy w aktualnym stanie prawnym, po wejściu w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje zażalenie. Przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z dnia 9 kwietnia 2015 r. zagadnienie to zostało rozstrzygnięte uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt I GPS 1/09 (ONSAiWSA z 2010 r., z. 2, poz. 17). W uchwale tej zajęto stanowisko, że na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o odrzuceniu sprzeciwu wniesionego od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje zażalenie.
W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że podstawą zażalenia jest przepis art. 227 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych przysługuje zażalenie, zaś postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu jest postanowieniem w przedmiocie kosztów sądowych, co wynika chociażby z tego, że art. 259 § 2 znajduje się w rozdziale 3 działu V "Zwolnienie od kosztów sądowych".
Stanowisko to jest aktualne także po zmianach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dokonanych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r., która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Źródłem wątpliwości co do aktualności tego stanowiska mogły być zmiany wprowadzone w art. 258 P.p.s.a., a w szczególności nadanie nowego brzmienia art. 260 P.p.s.a., który inaczej reguluje rozpoznanie sprzeciwu od zarządzenia i postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. Zasadnicza treści art. 260 P.p.s.a. jest taka, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1) oraz że sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2), co oznacza, że na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane po rozpoznaniu sprzeciwu nie przysługuje zażalenie.
Przepis ten wprowadza wyjątek od zasady, że na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, w przypadkach przewidzianych w ustawie, przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co oznacza, że przepis ten musi być rozumiany ściśle i nie jest dopuszczalne stosowanie wykładni rozszerzającej znaczenie tego przepisu.
Z przepisu art. 260 P.p.s.a. wynika wprost, że dotyczy on rozpoznania sprzeciwu i wydania przez sąd postanowienia, w którym zaskarżone sprzeciwem zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zostanie zmienione albo utrzymane w mocy. Oznacza to, że przepis ten nie obejmuje postanowienia sądu o odrzuceniu sprzeciwu wydanego na podstawie art. 259 § 2 P.p.s.a. Z tych względów należy przyjąć, że na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 259 § 2 P.p.s.a., o odrzuceniu sprzeciwu od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, przysługuje zażalenie.
Rozpoznając zażalenie skarżącego Stowarzyszenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2016 r. o odrzuceniu sprzeciwu należy uznać, że nie zawiera ono usprawiedliwionych podstaw. Postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy zostało doręczone skarżącemu Stowarzyszeniu w dniu 10 sierpnia 2016 r. Siedmiodniowy termin do wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 259 § 1 P.p.s.a. upłynął z dniem 17 sierpnia 2016 r. Skarżące Stowarzyszenie wniosło sprzeciw w dniu 18 sierpnia 2016 r., a więc z uchybieniem terminu. Sprzeciw wniesiony po terminie podlega odrzuceniu na podstawie art. 259 § 2 P.p.s.a. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji odrzucił sprzeciw Stowarzyszenia wniesiony po terminie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.