Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 388/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w oparciu o art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił zażalenie Stowarzyszenia "S." z siedzibą w R. na postanowienie tego Sądu z dnia 8 sierpnia 2017 r., którym utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 maja 2017 r. odmawiające przyznania ww. Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 ustawy). Zdaniem Sądu, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. (czyli od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2015 r., poz. 658) żaden przepis prawa nie stanowi o dopuszczalności złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o utrzymaniu w mocy albo zmianie postanowienia bądź zarządzenia referendarza sądowego, podjęte na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych przyczyn zażalenie strony było niedopuszczalne.
Zażaleniem Stowarzyszenie "S." z siedzibą w R. zaskarżyło powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości jak również o uchylenie postanowienia z dnia 8 sierpnia 2017 r., sprostowanie i uzupełnienie części orzekającej oraz zwolnienie Stowarzyszenia z kosztów sądowych w części i ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu - w szczególności z tego względu, że w części orzekającej zawiera błąd formalno-prawny polegający na braku określenia, że postępowanie dotyczy budowy turbin wiatrowych. Ponadto Sąd nie zbadał wnikliwie sytuacji finansowej Stowarzyszenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a.
Zaznaczyć jednocześnie należy - na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji - że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie nowelizacja powołanej wyżej ustawy, wprowadzona ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r., poz. 658), mocą której został zmieniony m.in. art. 260, mający w niniejszej sprawie zastosowanie. Na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 p.p.s.a. otrzymał nowe brzmienie. Stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).
Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że zasadne jest wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko, zgodnie z którym w obowiązującym na skutek wejścia w życie ww. ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanie prawnym, na postanowienie sądu I instancji wydane na skutek wniesionego sprzeciwu od rozstrzygnięcia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Stanowi o tym wprost cytowany powyżej art. 260 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka bowiem w takiej sytuacji jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Ustawodawca w stanie prawnym obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. Orzeczenie sądu staje się prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługują od niego żadne środki odwoławcze, w tym zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy zażalenie wniesione na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 sierpnia 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy jest niedopuszczalne.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł też podstaw do sprostowania zaskarżonego postanowienia w zakresie wskazanym w zażaleniu. Zaskarżonym skargą Stowarzyszenia postanowieniem z dnia 21 lutego 2017 r. Wojewoda Wielkopolski stwierdził niedopuszczalność odwołania Stowarzyszenia od decyzji Starosty S. z dnia [...] listopada 2016 r. zatwierdzającej projekt i udzielającej pozwolenia na budowę turbiny wiatrowej. Sąd I instancji prawidłowo zatem określił przedmiot niniejszej sprawy.
Sformułowany natomiast w zażaleniu kolejny wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy - po złożeniu go na urzędowym formularzu - będzie podlegał rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.