Uzasadnienie
Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, przedmiotem skargi wniesionej przez pełnomocnika skarżącej Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej "[...]" w G., jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 4 lutego 2005 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o wymierzeniu grzywny Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej "[...]" w G. w wysokości 75.000 złotych z tytułu nielegalnego użytkowania dzierżawionego lokalu, położonego w N. przy ulicy nr 4.
Postanowieniem z dnia 11 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w punkcie 1 umorzył postępowanie sądowe oraz w punkcie 2 zasądził od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej "[...]" w G. kwotę 4.600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Odpis tego postanowienia doręczono Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Opolu do rąk osoby uprawnionej do odbioru przesyłki w dniu 14 lipca 2005 r., o czym świadczy stosowna adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru.
W dniu 16 sierpnia 2005 r. do Sądu wpłynęło pismo nazwane: "skarga kasacyjna" na wyżej przywołane postanowienie Sądu z dnia 11 lipca 2005 r. (Sygn. akt II SA/Op 126/05), sporządzone przez pełnomocnika Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu - adwokata A. D., która to skarga została nadana za pośrednictwem poczty w dniu 12 sierpnia 2005 r. (data stempla pocztowego). W skardze tej pełnomocnik organu zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisu art. 231 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną jego wykładnię polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. Wskazując na to, w oparciu o art. 174 pkt 2, art. 176 oraz art. 206 w/w ustawy wniósł o: zmianę zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej zasądzenia kosztów postępowania i orzeczenia w tym zakresie o zwrocie kosztów w wysokości 340 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika.
Uzasadniając skargę pełnomocnik podniósł, iż Sąd błędnie przyjął, że skarga dotyczy należności pieniężnych i na tej podstawie określił wysokość wpisu stosunkowego od skargi oraz należność pełnomocnika skarżącej Spółdzielni, natomiast w ocenie pełnomocnika organu, niniejsza sprawa winna być uznana za sprawę z zakresu budownictwa, od której wymagany jest wpis stały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając zażalenie (skargę kasacyjną) Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdził, że pismo procesowe pełnomocnika Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (data wpływu do Sądu: 16 sierpnia 2005 r.), choć nazwane "skargą kasacyjną", nie jest nią w istocie. Zarzuty zawarte w przywołanym piśmie ograniczają się bowiem do zasądzonej wysokości zwrotu kosztów postępowania sądowego, a nie odnoszą się do merytorycznego rozstrzygnięcia zapadłego orzeczenia, którego przedmiotem jest umorzenie postępowania sądowego.
Powyższe wskazuje, iż w myśl art. 194 § 1 pkt 9 ustawy, pismo procesowe pełnomocnika organu stanowi w istocie zażalenie na postanowienie dotyczące zwrotu kosztów postępowania. Zgodnie bowiem z wyżej wymienionym przepisem art. 194 § 1 pkt 9 ustawy, zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Zaznaczyć warto, iż możliwość zaskarżenia zażaleniem rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania obejmuje sytuacje, w których wspomniane rozstrzygnięcie stanowi jeden z punktów orzeczenia. Nie znaczy to jednak, iż przedmiotem zaskarżenia jest zapadłe orzeczenie. Zażalenie przysługuje tylko na wspomniane postanowienie, jako że warunkiem jego wniesienia jest nie wniesienie skargi kasacyjnej (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", Zakamycze 2005 r., str. 194).
Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania i tak przyjął, że omawiane pismo procesowe stanowi w istocie zażalenie organu, błędnie nazwane skargą kasacyjną, na postanowienie w przedmiocie zasądzonych kosztów postępowania sądowego. Biorąc zatem pod uwagę treść art. 194 § 2 ustawy, w świetle którego zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia, Sąd stwierdził, iż omawiane pismo-żalenie zostało wniesione po upływie wskazanego wyżej terminu. Skoro bowiem odpis postanowienia Sądu z dnia 11 lipca 2005 r. został doręczony skutecznie organowi w dniu 14 lipca 2005 r., to siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia na postanowienie upłynął w dniu 21 lipca 2005 r. Natomiast omawiane pismo zostało nadane w placówce pocztowej dniu 16 sierpnia 2005 r.
Mając zatem powyższe na względzie, Sąd na zasadzie art. 178 w związku z art. 197 § 2, zgodnie z którym wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie, postanowił jak w sentencji postanowienia o odrzuceniu zażalenia.
Pismem z dnia 12 października 2005 r. zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 września 2005 r. złożył Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając mu naruszenie:
- 1. art. 173 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej mimo, iż przepis ten wyraźnie dopuszcza złożenie skargi kasacyjnej na postanowienie o umorzeniu postępowania (postanowienie kończące postępowanie w sprawie)
- 2. naruszenie art. 178 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, iż to Sąd decyduje o tym, jaki rodzaj środka zaskarżenia został złożony, a nie strona, mimo iż rodzaj ten został wyraźnie wskazany przez stronę.
Zdaniem pełnomocnika organu, nie może budzić wątpliwości, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 11 lipca 2005 r. było postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie i że przysługiwał od niego środek odwoławczy w postaci skargi kasacyjnej. Taki też środek odwoławczy wniósł skarżący w dniu 12 sierpnia 2005 (data stempla pocztowego).
Sąd nie może samodzielnie podejmować decyzji o tym, jaki charakter lub czym jest pismo wniesione przez stronę. Nie ma przepisu w ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który by WSA taką kompetencję przyznawał.
W tym miejscu pełnomocnik przytoczył Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 26 sierpnia 1998 r. IICZ 71/98 w którym Sąd Najwyższy w podobnej sprawie stwierdził że "... Pozostaje jeszcze do rozważenia, czy wniesienie przez stronę - działającą przez adwokata lub radcę prawnego - zażalenia, a nie, jak należało, kasacji, może być potraktowane tylko jako mylne oznaczenie środka odwoławczego. Odpowiedź na to pytanie musi być negatywna, albowiem zażalenie i kasacja są środkami odwoławczymi opartymi na zupełnie odmiennych zasadach ustrojowych i podlegają odmiennym przepisom postępowania. Nadanie, więc przez adwokata (radcę prawnego) - będącego pełnomocnikiem zawodowym, od którego oczekiwany jest profesjonalizm i kompetencje (art. 393 [2] kpc) - dokonywanej przezeń czynności formy zażalenia, zamiast kasacji, nie jest mylnym oznaczeniem środka odwoławczego, lecz dokonaniem zupełnie innego aktu procesowego".
Nie może budzić wątpliwości, iż w postępowaniu administracyjnym zażalenie i skarga kasacyjna to dwa zupełnie odrębne środki odwoławcze oparte na różnych podstawach. Nadanie środkowi odwoławczemu określonej treści determinuje, zatem jego charakter i rodzaj. To skarżący decyduje, jaki środek zaskarżenia chciał wnieść, a nie Sąd przyjmujący tenże środek.
Podobne zdanie wyraził Sąd Najwyższy w Postanowieniu z dnia 08.12.1997 r. (III CKN 289/97) OSNC 1998 nr 5 poz. 90, stwierdzając ".... artykuł 130 § 1 kpc nie dopuszcza możliwości przypisania pismu procesowemu innej treści, niż została w nim wyrażona". Pełnomocnik zauważył, iż treść art. 130 kpc jest praktycznie tożsama z treścią art. 49 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane orzeczenie może także być odnoszone do spraw administracyjnych.
Sąd nie może, zatem samodzielnie decydować, jaki jest charakter pisma wniesionego przez stronę, albowiem o tym decyduje strona w należyty sposób pismo oznaczając.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej.
W sporządzonej skardze kasacyjnej Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 11 lipca 2005 r. pełnomocnik organu jednocześnie wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej zasądzenia kosztów postępowania. Część orzeczenia w przedmiocie umorzenia postępowania sądowego nie została przez organ zaskarżona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie więc przyjął, iż pismo zatytułowane skargą kasacyjną należy potraktować jako zażalenie na orzeczenie w przedmiocie kosztów, zgodnie z powołanym wyżej art. art. 194 § 1 pkt 9 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skoro zatem uznano, iż jest to zażalenie, to obowiązywał stronę siedmiodniowy termin do jego złożenia (art. 194 § 2), który został przekroczony, co nie podlega sporowi. Odpis postanowienia Sądu z dnia 11 lipca 2005 r. został bowiem doręczony skutecznie organowi w dniu 14 lipca 2005 r., zatem siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia na postanowienie upłynął w dniu 21 lipca 2005 r. Natomiast omawiane pismo zostało nadane w placówce pocztowej dniu 16 sierpnia 2005 r.
Przyjęcie stanowiska przeciwnego tj. potraktowania przedmiotowego pisma jako skargi kasacyjnej (tak jak zostało zatytułowane) miałoby skutek w postaci obejścia przepisu art. 194 § 2 w zw. z art. 194 § 1 pkt 9 ustawy. Skargę kasacyjną wnosi się bowiem w terminie 30 dni (art. 177 § 1). Strona miałaby więc możliwość zaskarżenia orzeczenia w części dotyczącej kosztów w terminie 30 dni, a nie jak przewiduje przepis art. 194 § 1 pkt 9 w zw. z art. 194 § 2 w ciągu siedmiu dni od dnia doręczenia. Strona mogłaby złożyć skargę kasacyjną w przedmiocie zasądzenia kosztów jedynie w przypadku gdy zaskarżona zostałaby całość orzeczenia (rozstrzygnięcie merytoryczne) a nie tylko jego część w przedmiocie kosztów postępowania.
Wskazane w zażaleniu orzeczenia Sądu Najwyższego nie mogą znaleźć zastosowania w sprawie niniejszej ze względu na odmienne okoliczności faktyczne i prawne.
W takiej sytuacji należy uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu prawidłowo postanowieniem z dnia 26 września 2005 r. odrzucił zażalenie (skargę kasacyjną) Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na postanowienie tego Sądu z dnia 11 lipca 2005 r.
Zauważyć w tym miejscu informacyjnie należy, iż stosownie do art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. Gdyby nawet teoretycznie nastąpiło przekazanie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, to należałoby i tak postąpić jak to uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w zaskarżonym postanowieniu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 z związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.