Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 października 2005 r. sygn. akt II SA/Lu 606/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącemu M. S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącego w całości od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd przyjął, że skarżący osiąga stałe dochody miesięczne w kwocie 862,41 zł netto, ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielem dwu nieruchomości tj. działki budowlanej i działki rekreacyjno – budowlanej, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i pełnoletnim synem osiągającymi również stałe dochody (łącznie dochód trzyosobowego gospodarstwa wynosi 3.019,46 zł brutto), zatem nie należy do osób pozbawionych majątku, a tym samym nie zachodzą okoliczności, które dawałyby podstawę do zwolnienia go w całości od kosztów sądowych. Fakt, że skarżący spłaca zaciągnięty w banku i u osoby prywatnej kredyt świadczy jedynie zdaniem Sądu o tym, że posiada środki finansowe, które może i powinien przeznaczyć w pierwszej kolejności na pokrycie kosztów swojego udziału w postępowaniu sadowym.
W zażaleniu na powyższe postanowienie z dnia 5 października 2005 r. skarżący M. S. podniósł, że nieruchomości gruntowe, których jest współwłaścicielem nie są ziemią orną przynoszącą ewentualne przychody, a przeciwnie wymagają ponoszenia kosztów (np. podatki). Ponadto Sąd nie wziął pod uwagę faktu, że zamieszkały wspólnie ze skarżącym syn nie uczestniczy w pokrywaniu kosztów związanych z mieszkaniem i wyżywieniem. Zdaniem skarżącego, nikt nie może być dyskryminowany w dochodzeniu swoich praw przed sądem ze względu na niedostateczną sytuację materialną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest uzasadnione. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270), następuje wyłącznie w ściśle określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się szczególnie trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Skarżący oprócz tego, że posiada stały miesięczny dochód jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowych i właścicielem nieruchomości budynkowej, zatem nie można uznać, ze poniesienie kosztów sadowych spowoduje uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla niego i osób z nim zamieszkujących.
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. przykładowo postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r. OZ 862/04). Podzielić zatem należy stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że skarżący, bez uszczerbku utrzymania koniecznego może ponieść koszty sądowe. Oceny tej, w zestawieniu z wysokością dochodów, nie podważa podniesiona w zażaleniu okoliczność, że zamieszkały we wspólnym gospodarstwie dorosły syn nie uczestniczy w pokrywaniu kosztów związanych z mieszkaniem i wyżywieniem.
W tym stanie rzeczy zażalenia nie można było uznać za zasadne, wobec czego Sąd, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.