Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę S. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej.
S. S. wnioskiem z dnia 18 listopada 2011 r. zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku. Podał, że nie mógł stawić się na rozprawie z uwagi na wiek (85 lat) oraz chorobę. Nie był w stanie również dowiedzieć się telefonicznie o zapadłym w jego sprawie wyroku, gdyż nie słyszy. Nadto zaznaczył, że w jego domu nie ma zasięgu telefonicznego, a mieszkająca z nim siostra jest zbyt schorowana, by ją prosić o zejście do telefonu. Ostatecznie skarżący zaznaczył, że dopiero w dacie sporządzenia wniosku mógł zjechać do wsi i wówczas telefonicznie dowiedział się o wydanym wyroku. S. S. był przekonany, iż jak go nie ma na rozprawie, to Sąd wyśle mu wyrok i wtedy będzie mógł podjąć dalsze działania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 16 grudnia 2011 r. na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że nie wykazał on braku winy w uchybieniu terminu, a wskazane przez niego przyczyny nie usprawiedliwiają uchybienia terminu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący w zawiadomieniu o rozprawie został prawidłowo pouczony, że jego niestawiennictwo nie wstrzyma rozpoznania sprawy, a uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku i złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną (k. 43). Mimo tak wyraźnego pouczenia skarżący uchybił wskazanemu terminowi, w związku z czym nie może się on nawet powoływać na nieznajomość przepisów prawa, która sama w sobie także nie jest okolicznością usprawiedliwiającą uchybienie terminowi do dokonania określonej czynności procesowej.
Tak więc skarżący nie może skutecznie powoływać się na swoją nieobecność na rozprawie i swoje przekonanie, że wyrok mu zostanie doręczony. Skoro jednak takie przekonanie żywił, mimo należytej informacji ze strony Sądu, to niekonsekwencją jest przytoczenie we wniosku dalszych okoliczności, które miały uniemożliwić terminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Tym niemniej i te twierdzenia skarżącego nie stanowią powodu do przywrócenia terminu. Pomijając to, że wpierw skarżący podaje, iż nie mógł się telefonicznie dowiedzieć o treści wyroku z uwagi na stan słuchu, a następnie informuje, że jednak później telefonicznie uzyskał taką informację, co bez wątpienia stanowi pewną sprzeczność, Sąd podniósł, że skarżący nie wskazuje na żadną nadzwyczajną sytuację, która obiektywnie uniemożliwiałaby dochowanie terminu. Sam wiek skarżącego i związany z nim stan zdrowia nie może prowadzić do dochowywania czynności przekraczających poza wyznaczony termin.
Również zamieszkiwanie w przysiółku nie stanowi dla skarżącego żadnej nadzwyczajnej okoliczności. W ramach należytej staranności, wymaganej od strony postępowania sądowego przy realizacji jej praw i obowiązków procesowych, rzeczą skarżącego było podjęcie takich działań, które umożliwiłyby mu złożenie przedmiotowego wniosku bez opóźnienia, np. przez ustanowienie pełnomocnika. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do odstąpienia od ustawowych przesłanek przywrócenia terminu, które jest dopuszczalne tylko w razie braku winy strony w uchybieniu terminu.
Natomiast o braku winy można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu najmniejszego w danych warunkach wysiłku. Jako takiej przeszkody nie można traktować warunków bytowych strony, w jakich ona zwykle funkcjonuje. Jedynie wystąpienie nadzwyczajnych zdarzeń, zakłócających normalny stan rzeczy, może być kwalifikowane jako okoliczność, o których mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. Tymczasem skarżący na tego rodzaju okoliczności się nie powołuje.
Skarżący pismem z dnia 30 grudnia 2010 r. złożył zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 16 grudnia 2011 r. wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, iż informował Sąd, że nie stawi się na rozprawie z powodu choroby i wieku. Poinformował również, iż fakt, że dowiedział się telefonicznie o rozstrzygnięciu sprawy nie oznacz, iż on osobiście dzwonił do Sądu ponieważ stan zdrowia (głuchota) mu na to nie pozwala.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego błędnie Sąd I instancji uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności mających wskazywać brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Argumenty podnoszone zarówno we wniosku o przywrócenie terminu i zażaleniu, dotyczące choroby skarżącego, jego wieku oraz fakt zamieszkiwania skarżącego w przysiółku w górach gdzie nie ma zasięgu telefonicznego zasługują na uwzględnienie i stanowią przesłankę do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 oraz art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.