Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 września 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 545/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek Gminy W. o wstrzymanie wykonania postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...]utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...]stycznia 2016 r. nr [...], którym nałożono na Gminę grzywnę w kwocie 50000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce budynku mieszkalnego.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że poza złożeniem wniosku Gmina nie przedstawiła w zasadzie żadnej argumentacji uzasadniającej powyższy wniosek, co uniemożliwia Sądowi jego jakąkolwiek merytoryczną ocenę. Gmina nie tylko nie uzasadniła swojego wniosku, ale i nie wskazała, czy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu Gmina stwierdzając, że wykonanie zaskarżonego postanowienia spowoduje istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, której skutki będą dla niej nieodwracalne bowiem faktycznie i prawnie wykona ona decyzję zamiast faktycznych inwestorów obiektu budowlanego, w istocie kwestionuje prawidłowość określania adresata nałożonego obowiązku. Ta jednak kwestia nie podlega jakiejkolwiek ocenie przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia, którego przedmiotem jest nałożenie grzywny w celu przymuszenia do wykonania owego obowiązku.
Sąd wskazał także, że prawomocnym postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę Gminy W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu mieszkalnego, do wykonania której przymusić ma nałożona w niniejszej sprawie grzywna.
Zażaleniem Gminy W. zaskarżyła powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m.in., że Gmina nie tylko nie uchyla się od realizacji nałożonego obowiązku lecz wręcz przystąpiła do jego realizacji wytaczając niezbędne w tym celu procesy eksmisyjne wobec osób, które nie zamierzają dobrowolnie wydać zajmowanych lokali. Przed wykwaterowaniem tych osób nie można przystąpić do czynności rozbiórkowych. W tej sytuacji skarżąca nie może być ukarana grzywną za to, że przestrzega obowiązujących przepisów prawa. Przystąpienie do wykonania nałożonego na Gminę obowiązku z przyczyn wskazanych powyżej nie jest aktualnie możliwe, a zatem samo nałożenie grzywny stoi w sprzeczności z celem jej nałożenia. Gmina podniosła także, że skutki realizacji zaskarżonego aktu będą jedynie fiskalne, negatywne dla sfery finansów publicznych, którą skarżąca reprezentuje. Pozostawienie w obrocie tego postanowienia pozbawi Gminę środków, które ta mogłaby przeznaczyć czy to na rozbiórkę czy też czynności przygotowawcze w tym celu.
Bez znaczenia pozostaje przy tym, że środki mogą zostać w przyszłości zwrócone. Gmina wskazała, że szczegółowe dane dotyczące jej sytuacji finansowej są powszechnie dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej a zatem Sąd nie był pozbawiony możliwości poczynienia ustaleń, czy nałożenie na nią obowiązku może doprowadzić do powstania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreśliła też, że na chwilę obecną ogólna kwota nałożonych na nią grzywien wynosi 250000 zł bowiem niniejsze postępowanie jest jednym z pięciu dotyczących nałożenia na nią grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce obiektu mieszkalnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawidłowość zaskarżonego postanowienia podlega ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pod względem jego zgodności z regulacją zawartą w art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718, dalej: p.p.s.a.), gdyż ten przepis dotyczy udzielenia stronie skarżącej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie aktu lub czynności, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Rzeczą Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
Podkreślenia ponadto wymaga, że dla uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia dotyczącego należności pieniężnej nie jest wystarczające samo powołanie się na zagrożenie dla sytuacji materialnej skarżącego. Twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie brak jest przesłanek wskazujących na ryzyko wystąpienia w majątku skarżącej Gminy uszczerbku przekraczającego w swych rozmiarach zwykłe następstwa czynności podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym tj. pozwalających uznać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Zarówno we wniosku jak i w zażaleniu skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności dotyczących jej aktualnej sytuacji finansowej, które przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania decyzji o nałożeniu grzywny. Nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowany w zażaleniu pogląd, iż to sąd ma obowiązek poszukiwania dowodów uzasadniających wstrzymanie wykonania postanowienia.
Należy też podzielić stanowisko Sądu I instancji, że podniesione przez Gminę w ramach niniejszego postępowania okoliczności zmierzają w istocie do zakwestionowania prawidłowości określenia adresata nałożonego obowiązku, która to kwestia nie może podlegać ocenie przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia.
W niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę również charakter aktu, jaki został zaskarżony do sądu administracyjnego. Skoro przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest postanowienie organu nadzoru budowlanego w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, to z uwagi na charakter obowiązku (świadczenie pieniężne), nie można mówić o nieodwracalności skutków. W przypadku bowiem uwzględnienia skargi i uchylenia postanowienia nakładającego grzywnę, odpadnie podstawa do jej uiszczenia. Brak podstawy wywrze ten skutek, że grzywna, o ile zostanie wcześniej uiszczona, podlegać będzie zwrotowi i to w pełnej wysokości.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.