Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 września 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 547/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek Gminy W. o wstrzymanie wykonania postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...]utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], którym nałożono na Gminę grzywnę w kwocie 50000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce budynku mieszkalnego.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że poza złożeniem wniosku Gmina nie przedstawiła w zasadzie żadnej argumentacji uzasadniającej powyższy wniosek, co uniemożliwia Sądowi jego jakąkolwiek merytoryczną ocenę. Gmina nie tylko nie uzasadniła swojego wniosku, ale i nie wskazała, czy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu Gmina stwierdzając, że wykonanie zaskarżonego postanowienia spowoduje istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, której skutki będą dla niej nieodwracalne bowiem faktycznie i prawnie wykona ona decyzję zamiast faktycznych inwestorów obiektu budowlanego, w istocie kwestionuje prawidłowość określania adresata nałożonego obowiązku. Ta jednak kwestia nie podlega jakiejkolwiek ocenie przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia, którego przedmiotem jest nałożenie grzywny w celu przymuszenia do wykonania owego obowiązku.
Sąd wskazał także, że prawomocnym postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę Gminy W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu mieszkalnego, do wykonania której przymusić ma nałożona w niniejszej sprawie grzywna.
Zażaleniem Gmina W. zaskarżyła powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m.in., że wniosek Gminy jest uzasadniony. Oprócz skutków związanych z uiszczeniem grzywny Gmina będzie musiała ponieść dodatkowo co najmniej koszty około 5000 zł na rozbiórkę każdego nielegalnie wzniesionego obiektu, bez zgody i przyzwolenia nawet milczącego Gminy przez obywateli [...], oraz dalsze znaczne koszty związane z oczyszczeniem terenu oraz jego rekultywacją i przywróceniem do stanu pierwotnego. Podkreślono, że Gmina w budżecie nie planuje wydatków związanych z uiszczaniem grzywien jako podstawy swojej działalności. Zapłata grzywny przed rozpoznaniem skargi będzie powodowała konieczność dokonania przesunięć budżetowych i niemożność zrealizowania niektórych zadań gminy zaplanowanych w budżecie na rok 2016. Gmina powołała się ponadto na stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 1220/14, zgodnie z którym w sytuacji, gdy szczególne dane dotyczące sytuacji finansowej gminy są powszechnie dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej, sąd nie jest pozbawiony możliwości poczynienia ustaleń, czy nałożenie na stronę obowiązku, który pociąga za sobą wielomilionowe wydatki, może doprowadzić do powstania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Wskazała też, że gdyby teoretycznie skarga została uwzględniona to poszukiwania zaspokojenia na faktycznych inwestorach tych obiektów tymczasowych zamieszkiwania przez obywateli [...] będzie niemożliwa i niecelowa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawidłowość zaskarżonego postanowienia podlega ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pod względem jego zgodności z regulacją zawartą w art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718, dalej: p.p.s.a.), gdyż ten przepis dotyczy udzielenia stronie skarżącej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie aktu lub czynności, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Rzeczą Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
Podkreślenia ponadto wymaga, że dla uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia dotyczącego należności pieniężnej nie jest wystarczające samo powołanie się na zagrożenie dla sytuacji materialnej skarżącego. Twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie brak jest przesłanek wskazujących na ryzyko wystąpienia w majątku skarżącej Gminy uszczerbku przekraczającego w swych rozmiarach zwykłe następstwa czynności podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym tj. pozwalających uznać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Zarówno we wniosku jak i w zażaleniu skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności dotyczących jej aktualnej sytuacji finansowej, które przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania decyzji o nałożeniu grzywny. Nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowany w zażaleniu pogląd, iż to sąd ma obowiązek poszukiwania dowodów uzasadniających wstrzymanie wykonania postanowienia.
W niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę również charakter aktu, jaki został zaskarżony do sądu administracyjnego. Skoro przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest postanowienie organu nadzoru budowlanego w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, to z uwagi na charakter obowiązku (świadczenie pieniężne), nie można mówić o nieodwracalności skutków. W przypadku bowiem uwzględnienia skargi i uchylenia postanowienia nakładającego grzywnę, odpadnie podstawa do jej uiszczenia. Brak podstawy wywrze ten skutek, że grzywna, o ile zostanie wcześniej uiszczona, podlegać będzie zwrotowi i to w pełnej wysokości.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.