Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 828/15, odrzucił zażalenie Stowarzyszenia P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 828/15, utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy.
Odrzucając zażalenie Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 poz. 1369 - dalej: p.p.s.a.) określa w sposób szczegółowy i wyczerpujący katalog przypadków, w których jest dopuszczalne zaskarżenie określonego postanowienia sądu pierwszej instancji. Powyższy przepis, ani inny przepis ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje prawa strony do wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymujące w mocy orzeczenie referendarza sądowego, dlatego takie zażalenie Sąd uznał za niedopuszczalne. Na podstawie art. 260 p.p.s.a. sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzeń lub postanowień referendarza, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia albo utrzymuje w mocy, orzekając jako Sąd drugiej instancji i stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Sąd stwierdził, że art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obecnie obowiązującym nie wskazuje na zaskarżalność postanowienia wydanego w tym trybie i na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wskazane w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Oznacza to, że zażalenie przysługuje stronie tylko na orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych, a ponadto zażalenie jest dopuszczalne tylko, kiedy ustawa jednoznacznie stanowi o możliwości jego wniesienia.
Wskazać należy, że dnia 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie nowelizacja ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na mocy której został zmieniony m.in. art. 260 p.p.s.a. Na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej, art. 260 p.p.s.a. otrzymał w § 1 następujące brzmienie: "Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy". W § 2 przyjęto natomiast, że: "W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu", a w § 3, że "Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym".
Postępowanie zostaje wszczęte z dniem złożenia skargi przez uprawniony podmiot. Oznacza to, że przy przyjętym w art. 54 § 1 p.p.s.a. trybie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, datę wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego wyznacza data wniesienia skargi do tego organu. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę za pośrednictwem organu w dniu 14 września 2015 r., a więc już w dacie obowiązywania zmian wynikających z ustawy nowelizującej. Zastosowanie w sprawie ma zatem art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, z którego wynika obecnie, że sąd, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a więc wydane przez niego postanowienie, na podstawie art. 260 p.p.s.a., jest prawomocne i nie służy już od niego żaden środek zaskarżenia. Prawo do wniesienia zażalenia na takie rozstrzygnięcie nie wynika w tym przypadku także z żadnego przepisu szczególnego.
Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Przepis art. 178 p.p.s.a. stanowi natomiast, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną (a więc odpowiednio również zażalenie) wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną (zażalenie), której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W niniejszej sprawie stronie skarżącej nie przysługiwało zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lipca 2017 r., a więc Sąd prawidłowo zaskarżonym postanowieniem odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne i doręczając stronie skarżącej to postanowienie nie pouczył o prawie jego zaskarżenia, ponieważ ono nie przysługiwało.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny sprostował ponadto z urzędu oczywistą omyłkę zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, polegającą na nieprecyzyjnym określeniu przedmiotu postanowienia referendarza. Z tego względu na podstawie art. 156 § 1 i 3 w zw. z art. 166 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji.