Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015r., sygn. akt II SA/Rz 1564/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że w skardze na w/w decyzję skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania uzasadniając, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie pozostawało w sprzeczności z zapadłym w stosunku do niego orzeczeniem o zniesieniu współwłasności nieruchomości objętej zaskarżona decyzją. Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji. Sąd przytaczając treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej p.p.s.a. podniósł, że nie chodzi o zwykłe konsekwencje wykonania decyzji, lecz dodatkowe skutki, jakie mogą z niej wyniknąć, jeżeli mogą one wywołać zdarzenia określone w powołanym przepisie. Ponadto, wniosek powinien być należycie umotywowany, jakkolwiek Sąd winien uwzględnić także materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy bez oceny zasadności skargi.
Sąd podniósł, że wniosek skarżącego nie zawierał próby uzasadnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Okoliczności, do których odnosi się dyspozycja tego przepisu, nie sposób również wywieść z akt sprawy. Samo zaś wniesienie skargi, jak zaznaczono powyżej, nie ma wpływu na wykonalność decyzji. Okolicznością uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji nie jest również tocząca się przed sądem powszechnym sprawa o zniesienie współwłasności nieruchomości, jako że sam fakt jej istnienia oraz również ewentualne orzeczenie o zniesieniu współwłasności nieruchomości nie rodzi niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu szkody lub zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków. Ewentualne nakłady poniesione w związku doprowadzeniem nieruchomości do właściwego stanu technicznego, mogą stanowić po zniesieniu współwłasności przedmiot roszczenia w ewentualnej sprawie cywilnoprawnej.
W zażaleniu G. B. zaskarżył powyższe postanowienie w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:
- 1. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji w obliczu istnienia przesłanek do jej wstrzymania;
- 2. art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów prowadzącą do przyjęcia, że nie zaistniały przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Z ostrożności procesowej skarżący wniósł o wstrzymanie zaskarżanego postanowienia w trybie art. 196 p.p.s.a.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że jest współwłaścicielem budynku położonego przy ul. [...] w R. jedynie w ¼ części. Natomiast właścicielem pozostałej części udziałów (3/4) jest T. F.. T. F. przejął na siebie obowiązki administratora. Mając na uwadze strukturę własnościową i wynikający z tego układ sił (3/4 wobec 1/4), skarżący nie ma możliwości, aby wykonać obowiązków nałożonych na niego zaskarżoną decyzją. Na chwilę obecną pomiędzy współwłaścicielami toczy się postępowanie o podział nieruchomości przed Sądem Rejonowym w R. do sygn. akt [...] i na tym etapie nie wiadomo, czy dojdzie do fizycznego podziału nieruchomości lub jej sprzedaży, czy też spłaty jednego współwłaściciela. Możliwe więc, że postępowanie będzie trwało jeszcze bardzo długo.
Ostatecznie nie wiadomo, czy po zakończeniu tego postępowania skarżący będzie właścicielem nieruchomości i w jakiej części. W tym stanie rzeczy, szkoda, jaka grozi skarżącemu jest oczywista i nie wymaga uzasadnienia. Wobec braku realizacji nałożonych obowiązków skarżącemu grożą różne sankcje, przede wszystkim finansowe. Szkoda powstała z tego tytułu ma charakter nieodwracalny.
Zdaniem skarżącego nietrafny jest argument Sądu, że roszczenia z tytułu ewentualnych nakładów mogą być dochodzone na drodze cywilnoprawnej, co miałoby przemawiać za brakiem przesłanki w postaci wystąpienia szkody Szkoda, na którą narażony jest skarżący polega nie tylko na tym, że może on ponieść nadmierne nakłady na nieruchomość, ale na tym, że nie mogąc wykonać ciążących obowiązków, będzie narażony na rozliczne sankcje, w tym finansowe.
Skarżący podkreślił, że w orzecznictwie NSA akcentuje się, że ocena przesłanek wstrzymania powinna być dokonana z uwzględnieniem nie tylko argumentów podniesionych we wniosku strony, ale i całokształtu okoliczności sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w tym przepisie. W art. 61 § 3 p.p.s.a. określono przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z powyższym przepisem, Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, jeżeli w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonaniem aktu.
Przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, w rozumieniu art. 61 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. A zatem, przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania (T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2010 s. 192; Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z 23.1.1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3/54; Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5/26; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2013 s. 360-362, nb 2, 3).
Wstrzymanie wykonania dotyczyć może jedynie sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne (B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013, uw. 7 do art. 61 i aprobowane przez Komentatora orzecznictwo i piśmiennictwo; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 224-225 uw. 5).
Uwzględniając przedstawione wyżej wymogi stwierdzić trzeba, iż w okolicznościach niniejszej sprawy trafnie Sąd pierwszej instancji ocenił, że wniosek skarżącego nie zawiera takich okoliczności, które pozwalałyby na uznanie, iż wykonanie zaskarżonego rozstrzygnięcia może wywołać dla strony skarżącej jakiekolwiek niebezpieczeństwo, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Trafnie przy tym Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżący, wbrew jego twierdzeniom zawartym w zażaleniu, w żaden sposób nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Niezależnie od tego, że strona składająca wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji winna jest skonkretyzować rodzaj szkody lub trudności w odwróceniu skutków wykonania decyzji to wskazać należy, że akta sprawy nie wskazują również aby zaistniała którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie ma racji żalący się upatrując wyrządzenia znacznej szkody w toczącym się przed sądem powszechnym postępowaniu o podział nieruchomości.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że znaczna szkoda w rozumieniu omawianego przepisu to taka, która nie będzie mogła być w późniejszym okresie wynagrodzona poprzez np. zwrot spełnionego świadczenia lub wydatkowych środków na wykonanie decyzji. Taka sytuacja nie zaistniała w okolicznościach niniejszych sprawy gdyż, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, nawet w przypadku poniesienia większej w stosunku do wielkości udziałów kwoty na realizację obowiązków nałożonych decyzją koszty takie będą mogły stanowić przedmiot odrębnego postępowania przed sądem powszechnym.
Nie ma także racji żalący się wskazując na ryzyko wyrządzenia znacznej szkody w związku z niemożnością wykonania ciążących na nim obowiązków wobec tego, że nieruchomość objęta postępowaniem pozostaje we współwłasności. Niezależnie od tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi związku pomiędzy znaczną szkodą, a ewentualną niewykonalnością decyzji z przyczyn podanych przez skarżącego to podkreślić należy, że uszło uwadze żalącego się, iż zaskarżoną decyzją nałożono obowiązki wykonania robót budowlanych nie tylko na niego ale i drugiego współwłaściela.
Dodatkowo wskazać należy, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie dokonać należy wyważenia interesów stron i zestawić ocenę prawdopodobieństwa powstania znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków związanych z wykonaniem zaskarżonej decyzji, z oceną prawdopodobieństwa zaistnienia zagrożenia dla osób i mienia. Podniesiony przez stronę skarżącą argument nieodwracalnych skutków i znacznej szkody, w tym finansowej, jakie wiążą się z wykonaniem niezbędnych nałożonych prac, należy zestawić z możliwością zaistnienia niebezpieczeństwa jakie niesie niewykonanie tych prac i pozostawienie przedmiotowego budynku w stanie technicznym, który może zagrażając życiu lub zdrowi ludzi.
W związku z powyższym kierować się należy przede wszystkim ochroną dobra o szczególnym znaczeniu, jakim jest zdrowie i życie osób przebywających w lokalach mieszkalnych, przyznając im pierwszeństwo przed względami ekonomicznymi podnoszonymi przez inwestora.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.