Uzasadnienie
B. K, i D. Sz. (dalej jako skarżący) wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie, nadbudowie i przebudowie budynku inwentarsko - gospodarczego z przeznaczeniem na budynek inwentarski - oborę o obsadzie inwentarza do 22 DJP we wsi M., gmina G., na terenie obejmującym część działki o nr ew. [...]. Jednocześnie skarżący wnieśli o prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 795/17 referendarz sądowy WSA w Białymstoku odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w żądanym przez nich zakresie. W wyniku rozpoznania sprzeciwu WSA w Białymstoku postanowieniem z dnia 19 grudnia 2017 r. zmienił zaskarżone postanowienie referendarza w ten sposób, że przyznając skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 250 złotych.
Mając powyższe na uwadze zarządzeniem Przewodniczący Wydziału II WSA w Białymstoku na podstawie art. 220 § 1 i 3 z związku z art. 214 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wezwał skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w przedmiotowej sprawie w kwocie 250 złotych, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193).
Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wnioskując o całkowite zwolnienie ich od wpisu i wszelkich kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazali, że zarządzenie jest dla nich bardzo krzywdzące bo każe im wybierać czy ostatnie posiadane na koncie 300 zł przeznaczyć na leczenie chorej na stwardnienie rozsiane żony, czy uiścić wpis w sprawie. Stwierdzili, że nie stać ich na opłatę w wysokości 250 zł. Nie posiadają długów dlatego, że ciągle korzystają z pomocy rodziny. Nieuleczalna choroba żony uniemożliwia zarobkowanie żonie a także utrudnia zarobkowanie opiekującemu się nią mężowi. Dokumenty przedstawiające stan zdrowia żony zostały wskazane przy sprzeciwie. Zaznaczyli, że tylko całkowite zwolnienie ich z kosztów sądowych umożliwi dochodzenie im praw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zwolnienie (podmiotowe i przedmiotowe) od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych przewiduje art. 239 P.p.s.a. Koszty sądowe obejmują opłaty i zwrot wydatków (art. 211 P.p.s.a.). Opłatami sądowymi są natomiast, zgodnie z treścią art. 212 § 1 P.p.s.a., wpis i opłata kancelaryjna.
W myśl art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania.
Stosownie do art. 220 § 1 P.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania.
W zażaleniu skarżący wskazują, że ich sytuacja materialna i życiowa (nieuleczalna choroba żony) jest trudna i uniemożliwia im poniesienie kosztów połowy należnego wpisu sądowego i tylko całkowite zwolnienie ich z kosztów sądowych umożliwi im dochodzenie swych praw przed sądem.
W niniejszej sprawie sytuacja majątkowa skarżących była już przedmiotem oceny - referendarza sądowego (postanowienie z dnia 24 listopada 2017 r.) a następnie Sądu (postanowienie z dnia 19 grudnia 2017 r.). W jej wyniku zostali oni zwolnieni z kosztów sądowych w wysokości przekraczającej kwotę 250 zł. Uzyskali zatem częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Okoliczność ta została uwzględniona przy określaniu wysokości wpisu stosownie do art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Strona nie miała obowiązku uiszczania wpisu w pełnej wysokości.
Postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 19 grudnia 2017 r. jest prawomocne i nie podlega zaskarżeniu bowiem Sąd rozpoznawał sprzeciw jako sąd II instancji (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Wobec powyższego wniesienie zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do uiszczenia wpisu nie powoduje, że postanowienie w zakresie prawa pomocy będzie podlegało modyfikacji. Powołując się na swoją sytuację majątkową skarżący nie mogą doprowadzić do uchylenia zaskarżonego zarządzenia. Ich sytuacja majątkowa może podlegać ocenie tylko w postępowaniu w zakresie prawa pomocy, które jak wynika z akt zostało prawomocnie zakończone. Argumentacja zawarta w zażaleniu może podlegać ocenie w ramach ponownego rozpatrywania wniosku o prawo pomocy z uwagi na zmianę okoliczności sprawy z art. 165 P.p.s.a.
Wobec tego należało uznać, że zaskarżone zarządzenie jest prawidłowe bowiem uwzględnia przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w wysokości powyżej kwoty 250 zł i wzywa jedynie o brakujące 250 zł. Nie ulega wątpliwości, że wysokość wpisu sądowego w niniejszej sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy odpowiada § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193), który mówi o wysokości 500 zł wpisu stałego w sprawach skarg z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego.
Argumentacja wskazana w zażaleniu nie uzasadnia uchylenia zaskarżonego zarządzenia. Podstawa prawna żądania wpisu od skargi i jego wysokość jest prawidłowa i uwzględnia wydane przez sąd postanowienia z zakresu prawa pomocy. Okoliczność, że skarżący nie zgadzają się z zakresem przyznanego im prawa pomocy nie stanowi podstaw aby uznać, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 stycznia 2018 r. zawierało wady, kwalifikujące je do uchylenia bądź zmiany.
Postanowienie z dnia 19 grudnia 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy jest prawomocne i ostateczne a zatem Przewodniczący Wydziału był zobowiązany je uwzględnić przy wzywaniu do uiszczenia wpisu w niniejszej sprawie, co zostało uczynione.
W ocenie NSA, zaskarżone zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II nie zawiera wady prawnej, która mogłaby skutkować jego uchyleniem. Przewodniczący prawidłowo zastosował przepisy dotyczące określenia wpisu sądowego, uwzględnił zwolnienie od kosztów przyznane w ramach prawa pomocy.
Sytuacja majątkowa skarżących może stanowić podstawę do modyfikacji przyznanego im prawa pomocy ale nie ma wpływu na zasadność i legalność zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.