Uzasadnienie
J. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący wnioskiem złożonym w dniu 10 czerwca 2010 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od wpisu sądowego w kwocie 100 zł.
Postanowieniem z dnia 11 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Jak wskazał Sąd, ze zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, zamieszkuje w domu o powierzchni 190 m2, usytuowanym na działce o powierzchni 724 m2. Skarżący jest współwłaścicielem wraz z żoną domu i działki, na której znajduje się dom oraz działki, na której usytuowany jest budynek prowadzonej przez skarżącego Stacji Kontroli Pojazdów. Do miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego skarżącego należy m.in. renta strukturalna w kwocie 1059,44 złotych brutto, renta żony w kwocie 507,64 złotych netto i działalność gospodarcza (Szkoła Nauki Jazdy, Stacja Kontroli Pojazdów), które jak wskazuje skarżący przynoszą straty - za sześć miesięcy bieżącego roku wyniosły 5366,12 złotych. Strona ponadto posiada samochód ciężarowy (Mann), dwa samochody osobowe (Nissan Micra i Fiat Punto), które przeznaczone są do nauki jazdy.
Wnioskodawca wskazał, że posiadany przez niego samochód osobowy (Skoda) jest własnością spółki cywilnej "N. ". Jednak z dokumentów przesłanych przez wnioskodawcę wynika, że prowadzona przez niego Stacja Kontroli Pojazdów przynosi przychód, a z rachunku bankowego prowadzonej przez niego działalności wynika, że na konto w miesiącu lipcu i miesiącach poprzednich wpłacane były kwoty od 1000 do 2750 złotych.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że osiągany przez skarżącego stały, comiesięczny dochód oraz jego stan majątkowy, pozwalają na poniesienie przez niego pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego. Poza tym skarżący nie przedstawił oświadczenia wskazującego wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego oraz dokumentów źródłowych potwierdzających wysokość tych kosztów, ponieważ – jak twierdzi - nie gromadzi zapłaconych rachunków, ani też nie zapisuje wydatków na artykuły spożywcze. W związku z tym Sąd nie miał możliwości ustosunkować się także do ewentualnych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, które ponosi strona.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie podnosząc, że nie podziela wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia poglądu, że prowadzona przez niego Stacja Kontroli Pojazdów przynosi dochód wystarczający na spłatę zaciągniętego przez spółkę cywilną "N. " kredytu, opłacenia kosztów prowadzenia przynoszącej straty Szkoły Jazdy, pokrywania kosztów koniecznego utrzymania gospodarstwa domowego oraz poniesienia kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Jak bowiem wynika z oświadczenia o przyznanie prawa pomocy oraz przedstawionych przez skarżącego dokumentów źródłowych nie można go uznać za osobę ubogą, której środki do życia są ograniczone. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w postaci Szkoły Jazdy oraz Stacji Kontroli Pojazdów, która to ostatnia przynosi dochód co potwierdzają wypłaty gotówkowe z konta skarżącego. Oprócz tego skarżący i jego żona osiągają stały dochód w postaci renty.
Ponadto przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony, który w przypadku skarżącego jest znaczny (posiadane samochody osobowe i ciężarowy). Odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu należy wskazać, że spłata zaciągniętego kredytu nie może uzasadniać zwolnienia od kosztów sądowych. Spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może mieć bowiem pierwszeństwa ponad ustawowy obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Poza tym, jak trafnie zauważył Sąd, skarżący nie przedstawił danych określających wysokość miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 października 2010 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, które na obecnym etapie sprawy sprowadzają się do uiszczenia kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.