Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 144/14, oddalił wniosek J. K. o wyłączenie sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego od rozpoznania sprawy ze skargi J. K. na uchwałę Rady Miejskiej w Jelczu-Laskowicach z dnia 26 lipca 2013 r. w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie Laskowice gmina Jelcz-Laskowice "MPZP Plac Jana Pawła II
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podczas rozprawy w dniu 6 października 2015 r. skarżący, powołując się na art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wniósł o wyłączenie sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego od rozpoznawania niniejszej sprawy. Sąd odroczył rozprawę i zakreślił skarżącemu 7-dniowy termin na złożenie pisemnego uzasadnienia zgłoszonego wniosku.
W piśmie procesowym z dnia 12 października 2015 r. skarżący wskazał, że sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski w wyroku z dnia 27 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Wr 385/06 poświadczył nieprawdę (skarżący wskazał przy tym na wyrok NSA z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akr II OSK 1797/08) i nie zna obowiązujących przepisów prawa (tu podano postanowienia NSA z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawach II OZ 1241/13, II OZ 1242/13 i II OZ 1243/13). Nadto skarżący zarzucił, że sędzia Zygmunt Wiśniewski w niniejszej sprawie prowadzi z organem administracji korespondencję z wyłączeniem skarżącego i nie doręcza skarżącemu odpisów pism organu (art. 47 § 1 p.p.s.a.). Podczas rozprawy w dniu 6 października 2015 r. w trakcie składania przez skarżącego zastrzeżeń do protokołu w trybie art. 105 p.p.s.a. sędzia Zygmunt Wiśniewski odebrał skarżącemu głos.
Sądzie Zygmunt Wiśniewski złożył pisemne oświadczenie, że w stosunku do niego nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.
W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił, że wskazywane przez niego przyczyny wyłączenia (jakoby sędzia "poświadczył nieprawdę" i "nie zna obowiązujących przepisów prawa") powstały po tym jak skarżący przystąpił do rozprawy w dniu 6 października 2015 r. Skarżący o tym, że sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski jest sprawozdawcą w przedmiotowej sprawie mógł się dowiedzieć z postanowienia z dnia 16 października 2014 r., które doręczono mu w dniu 4 listopada 2014 r. Zgodnie zaś z art. 20 § 2 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego złożony po przystąpieniu do rozprawy powinien zawierać uprawdopodobnienie, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się stronie znana.
Ponadto zdaniem Sądu sposób orzekania czy treść wydawanych w innych sprawach postanowień, czy zarządzeń nie mogą być uznane za przesłankę uzasadniającą wyłączenie sędziego w sprawie. Niedopuszczalne byłoby wyłączenie sędziego tylko z tej przyczyny, że w innych sprawach w danym sądzie wydawał wyroki czy postanowienia, które w mniemaniu wnioskodawcy są niekorzystne czy wręcz wadliwe. To, iż sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, czy wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Twierdzenia skarżącego zawarte we wniosku mają charakter wyłącznie subiektywnych ocen, które muszą pozostać w sferze przekonań skarżącego.
Odnosząc się do zarzutu odebrania skarżącemu głosu na rozprawie Sąd wskazał na treść art. 98 § 1 p.p.s.a. wywodząc, że korzystanie z uprawnień przyznanych przewodniczącemu sądu w trakcie rozprawy nie może być poczytane za przesłankę uzasadniającą wyłączenie danego sędziego. Odnośnie zaś do zarzutu niedoręczania skarżącemu pism procesowych organu, Sąd podniósł, że w sytuacji, gdy organ przekazuje sądowi akta czy żądane przez sąd dokumenty, trudno mówić o tym, że czyni to pismem procesowym, które podlegałoby doręczaniu skarżącemu w odpisach. Brak jest w takim piśmie wniosku lub oświadczenia strony postępowania, a zatem nie podlega ono doręczaniu pozostałym stronom i pozostaje w aktach sprawy. Strony mają zaś wgląd do akt sprawy, z czego skarżący w niniejszej sprawie skorzystał.
Sędzia Zygmunt Wiśniewski złożył na piśmie oświadczenie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości, co do jego bezstronności i nie było podstaw do negowania złożonego oświadczenia.
Z tych względów Sąd oddalił wniosek.
J. K. w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucił naruszenie przepisu art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji oddalenie wniosku. Zarzucił ponadto, że wniosek o wyłączenie Sędziego Zygmunta Wiśniewskiego rozpoznali – podwładni sędziowie Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, co zdaniem skarżącego, świadczy o braku bezstronności sędziów orzekających w tej sprawie. Nadto wskazał, że objęty wnioskiem o wyłączenie Sędzia jako przewodniczący wydziału zna trudną sytuację materialną skarżącego. Wobec powyższego bezpodstawnie zawyża opłaty sądowe od skarg, aby skarżący nie mógł ich uiścić.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art.18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a."), - wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art.19 p.p.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd Wojewódzki stwierdził, że brak było podstaw do wyłączenia sędziego zgodnie z wnioskiem skarżącego. Po pierwsze podniesione przez stronę argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art. 18 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Po drugie podniesione przez stronę okoliczności nie uprawdopodobniają istnienia przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 p.p.s.a.
Skarżący nie wskazał takich sytuacji czy zdarzeń, które w sposób obiektywny mogłyby wywoływać wątpliwości co do bezstronności Sędziego Zygmunta Wiśniewskiego przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.
Należało więc zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że przyczyną wyłączenia sędziego nie może być tylko subiektywne przeświadczenie strony, co do tego, że sędzia podejmuje wadliwe czynności procesowe. Nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, że wnioskodawca kwestionuje zasadność i prawidłowość rozstrzygnięć podejmowanych z udziałem danego sędziego w innych postępowaniach. Rozstrzygnięcia podejmowane bowiem przez sąd mogą być kwestionowane jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania. Sama okoliczność, że sędzia w wydanych wcześniej orzeczeniach prezentował pogląd prawny niekorzystny dla strony bądź wydał odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia - nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego.
Zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędzia, którego wniosek w niniejszej sprawie dotyczył, złożył wymagane oświadczenia wskazując, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności. Wobec niewskazania okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość tego oświadczenia, wniosek o wyłączenie nie zasługiwał na uwzględnienie.
W ocenie NSA skarżący nie powołał, ani też nie udowodnił żadnych okoliczności uzasadniających wniosek, co czyniło jego żądanie bezpodstawnym.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia trzeba zaznaczyć, że posiadanie statusu sędziego oznacza, że zgodnie z wymogami ustawowymi sędzia Zygmunt Wiśniewski legitymuje się wysokim poziomem wiedzy w dziedzinach prawa stosowanych w sprawach rozpoznawanych przez sądy administracyjne. Nie wystąpiły żadne zdarzenia, które by doprowadziły do utraty kwalifikacji zawodowych przez wskazanego Sędziego, a zatem zarzut skarżącego, iż sędzia "nie zna obowiązujących przepisów prawa" jest całkowicie bezpodstawny, a przy tym narusza autorytet sądu, jako instytucji wymiaru sprawiedliwości.
Za niezasadny należało uznać również zarzut odnoszący się do składu orzekającego, który wydał zaskarżone postanowienie. Sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie są – jak to określił skarżący – "podwładnymi" Przewodniczącego Wydziału, gdyż zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sędziowie sądów administracyjnych w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Nieuprawnione jest ponadto twierdzenie, że Przewodniczący Wydziału ustala "zawyżone" opłaty sądowe, gdyż ich wysokość określona jest przepisami prawa, a strona zobowiązana do uiszczenia opłat sądowych uprawniona jest do zaskarżenia orzeczeń w przedmiocie kosztów sadowych jeżeli uważa, że zostały wadliwie ustalone.
W rezultacie należało przyjąć, że skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności mogących stanowić podstawę do wyłączenia wskazanego sędziego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.