Uzasadnienie
W dniu 17 sierpnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Stowarzyszenie F. w B. złożyło wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku od rozpoznawania sprawy o sygn. akt II SA/Bk 517/11. W uzasadnieniu wniosku wskazano na nieprzyznawanie Stowarzyszeniu prawa pomocy w dotychczasowych postępowaniach, ich przewlekłość, popełnianie błędów i brak bezstronności.
Postanowieniem z dnia 6 października 2011 r. (sygn. akt II OW 144/11) Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.
Postanowieniem z dnia 31 października 2011 r. sygn. akt II SO/Ol 19/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił powyższy wniosek.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia wszystkich sędziów i referendarzy orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku, zapewniające o nieistnieniu jakichkolwiek okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 517/11. Następnie Sąd wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje ugruntowany pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w danej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stowarzyszenie nie wskazało i nie udowodniło żadnych okoliczności dyskredytujących prawdziwość złożonych oświadczeń.
Ponadto nie jest wystarczające samo przeświadczenie strony, iż sędziowie i referendarze WSA w Białymstoku nie są bezstronni z uwagi na wcześniejsze orzeczenia odmawiające przyznania prawa pomocy. Sąd wskazał przy tym, że użyte w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) pojęcie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest wystarczające subiektywne przekonanie strony skarżącej o braku obiektywizmu sędziów rozpoznających jej skargę, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziów.
Również fakt, iż sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący był sprawozdawcą w innej jego sprawie nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej wyłączenie. Wniosku takiego nie uzasadnia także prowadzenie przez sędziego rozprawy z naruszeniem przepisów postępowania, czy też niewłaściwa jego postawa oraz wadliwe prowadzenie rozprawy w innej sprawie - skarżący może bowiem zwalczać wadliwe orzeczenia wydawane przez sąd za pomocą środków odwoławczych.
Pismem z dnia 24 listopada 2011 r. Stowarzyszenie F. w B. zaskarżyło powyższe postanowienie wskazując, że sędziowie i referendarze sądowi mogą podlegać zależności służbowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Ponadto zgodnie z art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Mając powyższe na uwadze należy w pełni podzielić stanowisko Sądu I instancji o braku jakichkolwiek przesłanek, które przemawiałyby za uwzględnieniem przedmiotowego wniosku. Wywód prawny tego Sądu zasługuje na całkowitą aprobatę, gdyż po stronie sędziów i referendarzy sądowych objętych wnioskiem o wyłączenie nie zachodzą żadne przesłanki wyłączeniowe (tak z urzędu jak i na wniosek). Okoliczność wskazywana we wniosku, iż objęci nim sędziowie i referendarze działali na niekorzyść Stowarzyszenia i z naruszeniem prawa, gdyż we wcześniej prowadzonych postępowaniach sądowoadministracyjnych odmawiali przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy, jak i okoliczność, że mogą oni podlegać zależności służbowej, nie może stanowić podstawy do ich wyłączenia. Podstawy takiej nie może bowiem stanowić subiektywne odczucie wnioskodawcy.
Ponadto, jak słusznie podkreślił to Sąd I instancji, skarżące Stowarzyszenie nie wskazało żadnych okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość złożonych przez sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku oświadczeń, w których ci wskazali, że nie istnieje żadna okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 517/11.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.