Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 7 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku pozostawił bez rozpoznania wniosek U. R. o przyznanie prawa pomocy.
W uzasadnieniu zarządzenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że z uwagi na zgłoszony wniosek o przyznanie prawa pomocy, U. R. został wysłany urzędowy formularz wniosku PPF wraz z wezwaniem do jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Przesyłka nie została przez niego podjęta, doręczenie zaś zostało uznane za skuteczne.
Z uwagi na brak złożenia wypełnionego formularza we wskazanym terminie referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 2 października 2014 r. pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Na skutek zgłoszonego sprzeciwu sprawę rozpoznał Sąd I instancji, który stwierdził, że wniosek o przyznanie prawa pomocy należy pozostawić bez rozpoznania, nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący, pomimo prawidłowego wezwania, nie złożył tego wniosku na urzędowym formularzu.
W zażaleniu na powyższe zarządzenie J. W., J. W.-R. i U. R. podnieśli zarzut "naruszenia prawa materialnego skarżących w postaci zaniechania przez Sąd I instancji zastosowania zasady udzielenia pomocy". Skarżący podnieśli, że w sprawie występują bez pomocy fachowego pełnomocnika, Sąd zaś zaniechał udzielenia im potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wyjaśnić przede wszystkim trzeba, iż Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając wniesione zażalenie jest zobowiązany z urzędu badać, czy zostało ono wniesione przez strony do tego upoważnione, ponieważ jest to jedna z przesłanek dopuszczalności zażalenia.
Zażalenie wniesione w niniejszej sprawie przez J. W.-R. i J. W. należało odrzucić. Uwzględnić bowiem trzeba, że kwestionowane zarządzenie z dnia 7 listopada 2014 r. dotyczy wniosku U. R. o przyznanie prawa pomocy, a więc jedynie jego interesu prawnego i jego obowiązków. Stosownie do art. 252 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zażalenie na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy przysługuje wyłącznie wnioskodawcy. Z tego względu zażalenia J. W.–R. oraz J. W. podległy odrzuceniu jako niedopuszczalne.
Złożone natomiast przez U. R. zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Niezachowanie powyższego wymogu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, opubl. ONSAiWSA z 2008 r. nr 5, poz. 74). Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (art. 257 p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie z uwagi na to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy zawarty został w piśmie procesowym, jakie wpłynęło do Sądu I instancji i nie został złożony na urzędowym formularzu, skarżący został wezwany do uzupełnienia powyższego braku w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Pomimo precyzyjnego wezwania Sądu, skarżący w zakreślonym terminie nie uzupełnił wskazanego braku formalnego.
Postępowanie sądowe, w tym również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, jest postępowaniem sformalizowanym, a ustawodawca uzależnił możliwość rozpoznania wniosku od sporządzenia go we wskazanej przepisami formie. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji nie miał innej możliwości, jak tylko pozostawić wniosek bez rozpoznania, bowiem skutek taki określony został w powołanym wyżej art. 257 p.p.s.a.
Oznacza to, że zasadnie Sąd pierwszej instancji zaskarżonym zarządzeniem pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Jedynie na marginesie wskazać należy, że strona może wnieść o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania, w tym także złożyć kolejny wniosek w tym przedmiocie, dochowując wymogów formalnych takiego wniosku, co wynika z treści art. 243 § 1 p.p.s.a.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od zażalenia Sąd orzekł mając na uwadze, iż stosownie do art. 261 p.p.s.a. od sprzeciwu i zażaleń, o których mowa w art. 259 i art. 260, nie pobiera się opłat sądowych.