Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 12 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 341/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania na wniosek skarżącego T. R. wykonania postanowienia Wojewody [...] z [...] kwietnia 2016 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta G. z [...] lutego 2016 r. o nadaniu decyzji Prezydenta Miasta G. z [...] lutego 2016 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej E. S.A. Oddział w G. pozwolenia na budowę dwutorowej napowietrznej linii wysokiego napięcia wraz przewodem odgromowym rygoru natychmiastowej wykonalności.
Sąd pierwszej instancji oddalając wniosek stwierdził, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i które wymagają tego wykonania, a tym samym takie, które wywołują skutki materialnoprawne, przy czym zaznaczył, że przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego rozumieć należy spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że warunków tych nie spełnia postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wydawane na podstawie art. 108 k.p.a. Stwierdzenie, że akt ten zalicza się do kategorii aktów administracyjnych niepodlegających wykonaniu Sąd pierwszej instancji uzasadnił tym, że nie nakłada on na stronę skarżącą żadnych obowiązków, ani nie przyznaje jej żadnych uprawnień.
Dlatego powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne stwierdził, że postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wydawane na podstawie art. 108 k.p.a., nie może wywołać skutków, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.. Jedynym skutkiem prawnym tego postanowienia jest uczynienie wykonalnym aktu, który jako nieostateczny nie podlega, co do zasady, wykonaniu, zgodnie z art. 130 § 1 k.p.a. Co więcej, uwzględnienie wniosku złożonego w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. byłoby sprzeczne z założeniem ustawodawcy i niweczyłoby cel uregulowania art. 108 k.p.a. Już bowiem na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, Sąd oceniałby, czy przesłanki, jakimi kierował się organ, pozwalały na nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania nie może zaś być poprzedzone oceną zasadności skargi, ponieważ takie działanie sądu oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu.
W końcu Sąd podkreślił, że nadanie decyzji pierwszoinstancyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności traci na znaczeniu w momencie, gdy decyzja ta stanie się ostateczna. W chwili bowiem uzyskania przymiotu ostateczności decyzja taka staje się wykonalna z mocy prawa, a z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie. Decyzja Prezydenta Miasta G. z [...] lutego 2016 r. stała się ostateczna w momencie wydania przez Wojewodę [...] utrzymującej ją w mocy decyzji z [...] kwietnia 2016 r.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania "zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy z zaskarżonego aktu wynika w sposób oczywisty, iż zaskarżona decyzja wywołuje trudne do odwrócenia skutki, w tym nawet i możliwość wystąpienia po stronie skarżącego szkody". Skarżący dodał, że realizacja inwestycji może doprowadzić do "nieodwracalnych lub też trudnych do odwrócenia następstw", gdyż ewentualne uwzględnienie skargi skutkować będzie wyeliminowaniem z obrotu prawnego pozwolenia na budowę, co pozbawi inwestora możliwości dokończenia budowy lub – w przypadku jej ukończenia – uniemożliwi usunięcie wybudowanej linii z uwagi na znaczne koszty.
Ponadto skarżący stwierdził, że realizacja inwestycji stoi w sprzeczności z interesami wielu mieszkańców, w tym skarżącego, że spowoduje spadek wartości nieruchomości, co oznacza znaczne szkody dla ich właścicieli, w tym również dla skarżącego. Ponadto w ocenie skarżącego Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że postanowienie o nałożeniu decyzji o pozwoleniu na budowę rygoru natychmiastowej wykonalności nie podlega wykonaniu, skoro niewątpliwie rodzi ono po stronie skarżącego obowiązek udostępnienia terenu dla planowanej inwestycji pod rygorem konsekwencji prawnych. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na zażalenie uczestnik postępowania [...] H. Sp. z o.o. w S. wniósł o jego oddalenie.
Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadnicze znaczenie dla oceny dopuszczalności zastosowania w tej sprawie ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) ma charakter zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu. W tej sprawie przedmiotem skargi skarżący uczynił postanowienie Wojewody [...] z [...] kwietnia 2016 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta G. z [...] lutego 2016 r. o nadaniu decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dwutorowej napowietrznej linii rygoru natychmiastowej wykonalności. Celem nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest to, aby decyzja organu pierwszej instancji, co do zasady nie podlegająca wykonaniu, mogła być wykonana.
W ocenie NSA, podzielić zatem należało stanowisko Sądu pierwszej instancji, że kontrolowane postanowienie w takiej sytuacji jak w tej sprawie nie mogło wywołać niebezpieczeństw, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skutki te należałoby wiązać z decyzją opatrzoną takim rygorem, nie zaś bezpośrednio z postanowieniem wydanym na podstawie art. 108 k.p.a. Dodatkowo wskazać należy, że nadanie decyzji pierwszoinstancyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności traci na znaczeniu w momencie, gdy decyzja ta stanie się ostateczna. W chwili bowiem uzyskania przymiotu ostateczności decyzja taka jest wykonalna z mocy prawa. A z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie. Decyzja Prezydenta Miasta G. z [...] lutego 2016 r. stała się ostateczna w momencie wydania przez Wojewodę [...] decyzji z [...] kwietnia 2016 r.
W tym stanie sprawy stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione na nie zażalenie niezasadne.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.