Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 marca 2006 r. II SA/Ke 477/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. M. na uchwałę Rady Gminy w Bliżynie nr [...] z dnia [...] września 2004 r. w przedmiocie prowadzenia przez Wójta Gminy Bliżyn postępowania w sprawie sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Orzeczenie uprawomocniło się w dniu 11 kwietnia 2006 r.
W dniu 28 kwietnia 2008 r. M. M. zwróciła się o nadesłanie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Sąd I instancji przesłał skarżącej odpis wyroku z dnia 10 marca 2006 r., z informacją o jego prawomocności wobec niezłożenia przez strony wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku.
M. M. (w piśmie z dnia 4 czerwca 2008 r.) zażądała przesłania uzasadnienia wyroku, załączając również wypełniony druk PPF i wnosząc o ustanowienie adwokata. Podniosła, że w otrzymanym w dniu 20 lutego 2006 r. zawiadomieniu o terminie rozprawy, brak jest pouczenia o obowiązku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie 7 dni od dnia wydania wyroku.
W wykonaniu zarządzenia Sądu skarżąca sprecyzowała, że jej pismo z dnia 4 czerwca 2008r. jest wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia oraz jednocześnie wnioskiem o przywrócenie terminu do jego sporządzenia. Podkreśliła, że skoro została zawiadomiona, że stawiennictwo na rozprawie jest nieobowiązkowe, to winna również zostać pouczona, że jest zobowiązana do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od jego ogłoszenia.
Sąd I instancji postanowieniem z dnia z dnia 25 września 2008 r., odrzucił wniosek M. M. o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 10 marca 2006 r. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia upłynął w dniu 17 marca 2006r., tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia skarżąca wniosła ponad dwa lata później (w dniu 4 czerwca 2008r.). Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie może nastąpić tylko jeżeli zachodzi przypadek wyjątkowy, przez co należy rozumieć okoliczność nadzwyczajną, która uniemożliwiła stronie dokonanie czynności w normalnym trybie (art.87 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz.1270 ze zm. dalej "P.p.s.a.")
W ocenie Sądu nieznajomość przepisów prawnych nie może stanowić okoliczności wyjątkowych, o jakich mowa w powołanym przepisie. Jeżeli strona zrezygnowała z udziału w rozprawie, to w takiej sytuacji przy należytej dbałości o swoje interesy jej obowiązkiem było zwrócenie się do sądu, pisemnie lub telefonicznie, o podanie treści zapadłego rozstrzygnięcia w rozsądnym terminie. Skarżąca wykazała aktywność w swojej sprawie dopiero po upływie dwóch lat od jej zakończenia, nie wskazując, aby w tym czasie wystąpiły okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, uniemożliwiające jej wcześniejsze zainteresowanie się stanem toczącego się postępowania sądowego. Sąd wskazał ponadto, że nie mógł informować skarżącej " o obowiązku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia", bo taki obowiązek spoczywa na stronie tylko wówczas, gdy nie zgadzając się z wyrokiem chce go zaskarżyć.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. M. podnosząc, że w zawiadomieniu o rozprawie z 20 lutego 2006 r. brak jest informacji na temat tego, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę sporządzane jest na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty jego ogłoszenia. W jej ocenie obowiązkiem Sądu było doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Z akt sprawy wynika, że M. M. nie została pouczona o terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Tymczasem zgodnie z art.6 P.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Jeżeli więc wojewódzki sąd administracyjny w zawiadomieniu o rozprawie informuje stronę o tym, że jej obecność nie jest obowiązkowa, to konsekwentnie powinien pouczyć ją, że na rozprawie może zapaść wyrok, który nie podlega doręczeniu stronie, a którego zaskarżenie będzie możliwe po uprzednim złożeniu wniosku o jego uzasadnienie w terminie 7 dni od ogłoszenia tego wyroku (art.6 P.p.s.a. w związku z art.107 i 141 § 2 P.p.s.a.).
Ponadto odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku przed rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, w wypadku spełnienia przesłanek otrzymania takiej pomocy, pozbawić by mogło stronę skutecznego środka prawnego w celu przedstawienia swych racji związanych z twierdzeniem, iż uchybiła terminowi do dokonania czynności procesowej nie ze swej winy, co mogłoby ograniczyć jej prawo do sądu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.185 § 1 w związku z art.197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.