Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1932/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. i A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] w przedmiocie przekazania sprawy według właściwości. Złożony przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika skarżących wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz skarga kasacyjna (wniesiona od wyroku, którego uzasadnienia nie doręczono stronie skarżącej) zostały odrzucone postanowieniami Sądu z dnia 30 maja 2007 r. i 31 maja 2007 r. (k. 79 – 82 akt sprawy). W zażaleniu na postanowienie z dnia 31 maja 2007 r. skarżący poinformowali Sąd o cofnięciu pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi i wnieśli o przyznanie kolejnego pełnomocnika z urzędu. W dniu 27 sierpnia 2007 r. skarżący złożyli na urzędowym formularzu (k. 128 akt) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie.
Postanowieniem z dnia 5 października 2007 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na fakt, iż korzystają oni w tym postępowaniu ze zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2006 r.) oraz odmówił przyznania pełnomocnika z urzędu, który także został przyznany skarżącym w/w postanowieniem, wskazując, iż kwestia wyznaczenia innego pełnomocnika należy do kompetencji Okręgowej Rady Adwokackiej. W wyniku sprzeciwu skarżących postanowienie to straciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który postanowieniem z dnia 14 listopada 2007 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na fakt, iż korzystają oni w tym postępowaniu ze zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2006 r.) i ustanowienia adwokata z urzędu, który także został przyznany skarżącym w/w postanowieniem, wskazując, iż kwestia wyznaczenia innego pełnomocnika należy do kompetencji Okręgowej Rady Adwokackiej.
Pismem z dnia 24 listopada 2007 r. skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Skoro stronie, jak wynika z akt sprawy zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym w tym postępowaniu, ponowny wniosek skarżących jest bezzasadny. Skarżący korzystają już z udzielonego zwolnienia w zakresie kosztów postępowania obejmujących koszty sądowe i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wobec czego nie zachodziły podstawy do przyznania skarżącym pełnomocnika z urzędu w wyniku ich ponownego wniosku. To, że skarżący niezadowoleni z działań pełnomocnika wypowiedzieli udzielone mu pełnomocnictwo, a ich prawo do zaskarżenia wyroku Sądu I instancji w ich ocenie zostało naruszone, nie jest równoznaczne z możliwością ustanowienia kolejnego pełnomocnika.
Żądanie ustanowienia przez Sąd następnego pełnomocnika z tej przyczyny, że poprzedni pełnomocnik nie spełnił oczekiwań strony nie jest możliwe, skoro postępowanie w przedmiocie prawa pomocy zostało zakończone. Sąd ma obowiązek uchylić lub zmienić rozstrzygnięcie w wypadku określonym w art. 165 p.p.s.a., gdy zaszła zmiana okoliczności sprawy, tymczasem w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. W ustawie p.p.s.a. brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania ustanowienia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań i nie działał zgodnie z jej interesem.
Skarżący mogą zwrócić się natomiast do Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie innego pełnomocnika, wskazując na nienależyte wypełnienie obowiązków przez uprzednio wyznaczonego pełnomocnika. Zarzuty dotyczące wadliwego działania wyznaczonego adwokata mogą być natomiast rozpatrzone w trybie skargowym przez Okręgową Radę Adwokacką.
W tym stanie rzeczy postępowanie, w którym odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu było bezprzedmiotowe. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.