Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 12 lutego 2008 r. wpłynął wniosek Gminy Miechów o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] października 2007 r. w przedmiocie odroczenia płatności opłaty za korzystanie ze środowiska,
W uzasadnieniu wniosku Gmina Miechów podniosła, że nie jest w stanie uiścić wymaganej opłaty sądowej ze względu na brak środków pieniężnych w budżecie. Wskazała, że strata za ostatni rok obrotowy według bilansu na rok 2006 wyniosła: - 12 331 452,24 zł. Wskazała, że Gmina jest w trakcie realizacji licznych inwestycji, w tym również tej będącej powodem skargi, w związku z tym nie jest w stanie udźwignąć kolejnego ciężaru finansowego, jakim jest opłata sądowa od niniejszej skargi. Nie ma ona w budżecie środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Posiadane obecnie środki finansowe potrzebne są w całości na bieżące funkcjonowanie Gminy, co uniemożliwia ponoszenie opłat i wydatków w postępowaniu sądowym.
Postanowieniem z dnia 23 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Gminy Miechów o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu, analiza zgromadzonej dokumentacji, w tym sprawozdań finansowych przedłożonych na wezwanie Sądu do akt sprawy pozwala stwierdzić, że sytuacja finansowa Gminy Miechów nie ma znamion wyjątkowości. Jak sam wnioskodawca podał w urzędowym formularzu "PPF" – wniosku o przyznanie prawa pomocy - posiada środki trwałe w wysokości 25.157.106.63 zł. Na rachunkach bankowych natomiast posiada środki pieniężne w łącznej kwocie: 433 935,47 zł. Z kwartalnego sprawozdania o nadwyżce i deficycie Gminy Miechów wynika, że w okresie od początku roku 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. osiągnęła dochód w wysokości 38.119.540,00 zł. Za pierwsze półrocze osiągnęła dochód 20.454.507,16 zł, planowane natomiast wydatki to kwota: 41. 879. 170, 00 zł. Powyższe oraz pozostałe dokumenty pozwalają stwierdzić, że kondycji finansowa Gminy jest dobra.
Konfrontując wyżej wskazane wielkości z wysokością wpisu, który strona skarżąca zobowiązana jest uiścić od wniesionej skargi w wysokości 18.477 zł, Sąd stwierdził, mając na uwadze specyfikę wnioskodawcy, utrudnienia możliwości przesuwania swobodnego środków zaplanowanych na określone wydatki, okoliczności finansowania różnego rodzaju inwestycji, że Gmina Miechów jest w stanie ponieść koszty sądowe w tej sprawie. Strona skarżąca, przy tak konsekwentnie realizowanych wydatkach zgodnie planem finansowym, może w ocenie Sądu, wygospodarować kwotę pozwalającą jej na poniesienie wydatków związanych z uiszczeniem wpisu bez zachwiania swojej płynności finansowej.
Z kwartalnego sprawozdania o stanie należności oraz wybranych aktywów finansowych "Rb - N" wynika, że na depozytach bankowych na żądanie Gmina Miechów posiada 1 868. 584,58 zł, co oznacza, że posiada ona środki finansowe, które w znaczny sposób, nawet uwzględniając zaangażowanie i długi, które nie są natychmiast wymagalne do spłacenia, przekraczają wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Nie bez znaczenia jest też, że na rok 2008 Gmina, jak wynika z Uchwały budżetowej Nr XVII/164/2008 z 28 lutego 2008 r., zaplanowała na tego rodzaju nieprzewidziane wydatki rezerwę budżetową w wysokości 100 000 zł. To, że Gmina ma deficyt rozumiany jako wynik bilansu nadwyżki kosztów nad przychodami nie może być utożsamiana z brakiem środków finansowych.
Na powyższe postanowienie Gmina Miechów złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie Gminy od ponoszenia kosztów sądowych i zarzucając mu naruszenie przepisu art. 246 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2008 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). W ocenie Gminy Sąd I instancji nie wziął pod uwagę wyjątkowości sytuacji w jakiej znalazła się Gmina Miechów poprzez choćby w pierwszej kolejności wartość przedmiotu zaskarżenia tj., 1.847.701,68 zł, a co się z tym wiąże na wyjątkowo bardzo wysoki wpis sądowy. Konsekwencją oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych niewątpliwie będzie rezygnacja przez stronę skarżącą z dochodzenia swych praw, co pozbawi Gminę konstytucyjnego prawa do sądu. Wprawdzie Gmina Miechów podobnie jak i inne jednostki samorządu terytorialnego dysponuje w swych zasobach pewnymi środkami finansowymi, lecz nie można pominąć faktu, że Gmina jest w trakcie realizacji licznych inwestycji, czego Sąd nie wziął pod uwagę. Ponadto za ostatnie lata obrotowe tj. 2006 i 2007 rok gmina poniosła liczne straty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze oraz okoliczności sprawy niniejszej należy stwierdzić, iż Gmina Miechów nie wykazała w przekonujący sposób, że znajduje się w takiej sytuacji finansowej, która uzasadniałaby konieczność przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
Jak bowiem wynika z ustaleń Sądu I instancji, które nie zostały zakwestionowane, z kwartalnego sprawozdania o nadwyżce i deficycie Gminy Miechów wynika, że w okresie od początku roku 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. osiągnęła ona dochód w wysokości 38.119.540,00 zł. Za pierwsze półrocze osiągnęła dochód 20.454.507,16 zł, planowane natomiast wydatki to kwota: 41. 879. 170, 00 zł. Należy zatem zgodzić się z wnioskiem wyciągniętym przez Sąd I instancji, iż kondycja finansowa Gminy Miechów w 2008 r. jest dobra. Co prawda Gmina Miechów w zażaleniu na zaskarżone postanowienie podniosła, że poniosła straty w poprzednich latach to jednak należy zauważyć, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd co do zasady bierze pod uwagę aktualną sytuację materialną wnioskodawcy.
Ponadto jak podała sama Gmina w urzędowym formularzu PPPr – wniosku o przyznanie prawa pomocy – Gmina na rachunkach bankowych posiada środki pieniężne w łącznej kwocie 433 935, 47 zł a z uchwały budżetowej Nr XVII/164/2008 z dnia 28 lutego 2008 r. wynika, że Gmina Miechów zaplanowała na nieprzewidziane wydatki rezerwę budżetową w wysokości 100 000 zł. Powyższe dane w zestawieniu z wysokością wpisu ustalonego w sprawie niniejszej pozwalają na przyjęcie, że Gmina Miechów posiada środki finansowe pozwalające na pokrycie kosztów sądowych sprawy w tym na uiszczenie wpisu od skargi.
Należy również zauważyć, że Gmina nawet będąc w trakcie realizacji licznych inwestycji, co jest przecież zrozumiałe w przypadku jednostki samorządu terytorialnego zaspakajającej potrzeby lokalnej społeczności, powinna uwzględnić w swoich wydatkach również konieczne środki finansowe pozwalające na jej uczestnictwo w postępowaniach sądowych wynikających z bieżącej działalności Gminy. Przy czym obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, który wynika przecież z uregulowań ustawowych, nie można traktować jako pozbawiającego konstytucyjnego prawa do sadu czy choćby prawo to ograniczającego.
W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 października 2008 r. odmówił przyznania Gminie Miechów prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.