Uzasadnienie
J. J. wniósł skargę na decyzję Wojewody P. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie udostępnienia danych ze zbiorów meldunkowych. Do skargi dołączył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując, że obecnie przebywa w areszcie śledczym i ze względu na brak kwalifikacji oraz stan zdrowia nie podejmuje pracy zarobkowej. Wyjaśnił, że nie osiąga żadnych dochodów, nie ma zajęć komorniczych i zobowiązań wobec innych osób. Dodał ponadto, że jest odwiedzany przez matkę.
Pismem z dnia 19 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wezwał skarżącego do przedłożenia następujących dokumentów: oświadczenia jego matki w przedmiocie źródeł i aktualnej wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów, odpisów jej zeznań podatkowych za 2006 r., ewentualnie odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku na ten rok oraz wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące.
W dniu 25 września 2007 r. skarżący wyjaśnił, że jego matka mieszka samotnie w lokalu komunalnym, a źródłem jej dochodów jest emerytura w kwocie [...] zł. Wskazał, że z uwagi na pobyt w areszcie śledczym nie jest w stanie udokumentować powyższych informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w osobie referendarza sądowego postanowieniem z dnia 12 października 2007 r. odmówił J. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym co zostało zakwestionowane wniesieniem przez w/w sprzeciwu od tego postanowienia, a ten spowodował utratę jego mocy.
Postanowieniem z dnia 21 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wykonał czynności określonych w wezwaniu z dnia 19 września 2007 r., tj. nie przedłożył dokumentów potwierdzających sytuację majątkową jego matki i nie przedstawił żadnych obiektywnych przeszkód uniemożliwiających mu wykonanie tej czynności. W tej sytuacji, Sąd stwierdził, że niewyjaśnienia istotnych okoliczności dotyczących aktualnej sytuacji finansowej skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo uniemożliwia dokonanie prawidłowej oceny, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy.
Ponadto, Sąd wskazał, że nie ma obowiązku prowadzenia dochodzeń w przypadku, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów. W ocenie Sądu bowiem skarżący mógł poinformować matkę o konieczności dostarczenia dokumentów potwierdzających jej dochody albo podczas odwiedzin w areszcie śledczym, albo za pośrednictwem poczty.
J. J. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie zaś z art. 255 cytowanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinny.
W przedmiotowej sprawie skarżący został wprawdzie wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, jednakże wyjaśnienia te miały dotyczyć sytuacji materialnej matki skarżącego, nie zaś jego samego. Sąd przyjął bowiem, że skarżący mieszka razem z matką i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe, będąc na jej utrzymaniu. Tymczasem z akt sprawy powyższe w żaden sposób nie wynika. Już na etapie postępowania administracyjnego skarżący jako jedyny adres pobytu podał adres aresztu śledczego, w którym przebywa. Dodatkowo, w piśmie z dnia 25 września 2007 r. wskazał, że jego matka mieszka w lokalu komunalnym i "zaspokaja potrzeby życiowe człowieka w sposób indywidualny", co może jedynie sugerować, iż prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe. Ponadto skarżący wyjaśnił także, iż jego matka utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł.
Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, iż Sąd w żaden sposób nie zbadał sytuacji materialnej samego skarżącego. Mając zaś na względzie treść art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdzić należy, iż jeżeli Sąd I instancji miał wątpliwości, co do informacji zawartych w złożonym przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, to w pierwszej kolejności winien był zwrócić się do niego o wyjaśnienia i dokumenty dotyczące jego stanu majątkowego, nie zaś stanu majątkowego jego matki. Wskazać bowiem należy, że wprawdzie stosownie do art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie, nie oznacza to jednak, że w niniejszej sprawie matka jest zobowiązana do pokrywania kosztów postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego jej dorosłego syna.
Skoro zatem Sąd, pomimo wątpliwości dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego nie wezwał go do złożenia stosownych wyjaśnień w tym zakresie, nie można uznać, aby skarżący uchylał się od udzielenia tych wyjaśnień, a tym samym uniemożliwiał dokonanie oceny jego stanu majątkowego.
W świetle powyższego, zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 listopada 2007 r. jako wadliwe podlega uchyleniu.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.